Кіріспе

Капиталистік жүйенің мәдениетіне шолу

Капитализм мәдениеті немесе капиталистік мәдениет – капиталистік қоғамдағы капиталистік экономикалық жүйеге тән әлеуметтік тәжірибелер, әлеуметтік нормалар, құндылықтар және мінез-құлық үлгілерінің жиынтығы. Капитализм мәдениеті капиталды жинақтау мен тауарларды сатуға баса назар береді, онда адамдардың өзіндік ерекшелігі негізінен бизнес және нарыққа қатысты қарым-қатынастары арқылы анықталады. Бұл мәдениет капиталистік қоғамда тірі қалу үшін үйренген ережелерге сәйкес әрекет ететін адамдардан құралған. Капитализм мәдениетінің құрамына бизнес және корпоративтік мәдениетке қатысты ойлау қалыптары, тұтынушылық және жұмысшы табының мәдениеті кіреді.

Капиталистік мәдениет пен идеология

Неолиберализм сияқты белгілі бір саяси идеологиялар капитализм жеке тұлғаларда қалыптастыратын мінез-құлықты адамдарға тән, табиғи нәрсе деп есептейді және оны қолдайды. Алайда, антрополог Ричард Роббинс бұл мінез-құлықтың табиғи емес екенін айтады. Адамдар байлық жинақтау үшін табиғи түрде мүліктен айырылмайды және жалақылы еңбекпен қозғалмайды. Неолиберализм сияқты саяси идеологиялар экономикалық саланы қоғамның басқа салаларынан (саясат, мәдениет, отбасы және т.б.) бөліп қарастырады, мысалы, кез келген саяси әрекет – нарықтың табиғи процесіне араласу болып табылады, және адамдар нарықтық операцияларда рационалды шешімдер қабылдайды деп санайды. Дегенмен, нарық қоғамдарына қатысты "енгізілгендік" тұжырымын қолдана отырып, социолог Грановеттер рационалды экономикалық операциялардың іс жүзінде бұрынғы әлеуметтік байланыстар мен басқа да факторларға күшті тәуелді екенін көрсетеді. Капиталистік жүйеде қоғам мен мәдениет пайдакүнем бизнес-қызметтің (жұмыскерлер еңбегінен туындаған артық құннан жинақталған капиталдың қалыптасуы) айналасында құрылады. Осылайша, капитализмнің жақтаушылары бизнес-қызмет пен нарықтық операцияның абсолютті немесе "табиғи" екеніне бізді сендіруге тырысады, яғни барлық басқа адамдық әлеуметтік қарым-қатынастар осы процестердің айналасында өтеді (немесе осы процестерді орындау мүмкіндігін жеңілдету үшін болуы керек).