Ароматаза ферменті эстроген өндірісінде маңызды рөл атқарады. Бұл фермент андрогендерді эстрогенге айналдырады, жыныстық дамуға әсер етеді және қатерлі ісіктерде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстроген өндірісіне қатысты фермент
Enzyme involved in estrogen production
Ароматаза, сондай-ақ эстроген синтетазасы немесе эстроген синтезасы деп те аталады, эстрогендердің биосинтезіндегі маңызды қадамға жауапты фермент. Бұл CYP19A1, цитохром P450 суперотбасының мүшесі, стероидтардың түзілуіне қатысқан көптеген реакцияларды катализдейтін монооксигеназалар. Атап айтқанда, ароматаза андрогендердің эстрогендерге айналуына жауапты. Ароматаза ферменті жыныс бездерінің (гранулозалық жасушалардың) ішінде, мида, майлы тіндерде, плацентада, қан тамырларында, теріде және сүйекте, сондай-ақ эндометриоз, жатыр фиброидтары, сүт безі және эндометрий қатерлі ісігінің тіндерінде кездеседі. Бұл жыныстық дамудың маңызды факторы болып табылады.
Aromatase , also called estrogen synthetase or estrogen synthase, is an enzyme responsible for a key step in the biosynthesis of estrogens. It is CYP19A1, a member of the cytochrome P450 superfamily, which are monooxygenases that catalyze many reactions involved in steroidogenesis. In particular, aromatase is responsible for the aromatization of androgens into estrogens. The enzyme aromatase can be found in many tissues including gonads (granulosa cells), brain, adipose tissue, placenta, blood vessels, skin, and bone, as well as in tissue of endometriosis, uterine fibroids, breast cancer, and endometrial cancer. It is an important factor in sexual development.
Көрінісі
Ароматаза жыныс бездерінде, плацентада, мида, майлы тіндерде, сүйекте және басқа да тіндерде кездеседі. Ересек адамның бауырсында ол дерлік анықталмайды.
Aromatase is expressed in the gonads, placenta, brain, adipose tissue, bone, and other tissues. It is almost undetectable in adult human liver.
Геномдық
Ген екі транскрипт нұсқасын көрсетеді. Адамдарда 15q21.1 хромосомасында орналасқан CYP19 гені ароматазаны кодтайды. Генде тоғыз кодтаушы экзон және тіндік ерекше экспрессияны реттейтін бірнеше кодтамайтын алғашқы экзон бар. CYP19 ертерек дамыған хордалыларда, цефалохордалы амфиокстарда (Флорида сүңгіршабағы, Branchiostoma floridae) кездеседі, бірақ одан да ертерек дамыған туникаттарда (Ciona intestinalis) кездеспейді. Осылайша, ароматаза гені хордалылар эволюциясының басында пайда болды және хордасы жоқ омыртқасыз жануарларда (мысалы, жәндіктер, моллюскалар, теңіз жұлдыздары, губкалар, маржандар) кездеспейтін секілді. Дегенмен, эстрогендер осы организмдердің кейбіреулерінде басқа, әзірге белгісіз жолдармен синтезделуі мүмкін.
The gene expresses two transcript variants. In humans, the gene CYP19, located on chromosome 15q21.1, encodes aromatase. The gene has nine coding exons and a number of alternative non coding first exons that regulate tissue specific expression. CYP19 is present in an early diverging chordate, the cephalochordate amphioxus (the Florida lancelet, Branchiostoma floridae), but not in the earlier diverging tunicate Ciona intestinalis. Thus, the aromatase gene evolved early in chordate evolution and does not appear to be present in nonchordate invertebrates (e. g. insects, molluscs, echinoderms, sponges, corals). However, estrogens may be synthesized in some of these organisms, via other unknown pathways.
Белсенділік
Ароматаза белсенділігі жасқа, семіздікке, инсулинге, гонадотропиндерге және алкогольге байланысты артады. Бұл эстрогенге тәуелді белгілі бір жергілікті тіндерде – сүт безінің жанындағы тіндерде, эндометрийлік қатерлі ісіктерде, эндометриозда және жатырдың бұлшық ісіктерінде де күшейген сияқты. Ароматаза қоршаған ортаның, әсіресе температураның әсеріне осал. Жыныстың температураға тәуелді анықталуымен сипатталатын түрлерде, әйел ұрпақ тудыратын температурада ароматазаның экспрессиясы жоғарылайды.
Aromatase activity is increased by age, obesity, insulin, gonadotropins, and alcohol. It also appears to be enhanced in certain estrogen dependent local tissue next to breast tissue, endometrial cancer, endometriosis, and uterine fibroids. It is also susceptible to environmental influences, particularly temperature. In species with temperature dependent sex determination, aromatase is expressed in higher quantities at temperatures that yield female offspring.
Нейроқорғаудағы рөлі
Мидағы ароматаза әдетте тек нейрондарда ғана экспрессияланады. Дегенмен, егер тышқандар мен зебралы шымшықтардың миына терең жарақат келсе, астроциттерде де экспрессияланатыны анықталды. Зебралы шымшықтарда ми жарақатынан кейін апоптозды азайтатыны да көрсетілді. Бұл эстрогендердің, оның ішінде эстрадиолдың нейроқорғау әрекеттерімен байланысты деп саналады. Зерттеулер көрсеткендей, екі қабынуға қарсы цитокин – интерлейкин 1β (IL 1β) және интерлейкин 6 (IL 6) – зебралы шымшықтардың миына терең жарақат келгеннен кейін астроциттерде ароматаза экспрессиясын күшейтуге жауапты.
Aromatase in the brain is usually only expressed in neurons. However, following penetrative brain injury of both mice and zebra finches, it has been shown to be expressed in astrocytes. It has also been shown to decrease apoptosis following brain injury in zebra finches. This is thought to be due to the neuroprotective actions of estrogens, including estradiol. Research has found that two pro inflammatory cytokines, interleukin 1β (IL 1β) and interleukin 6 (IL 6), are responsible for the induction of aromatase expression in astrocytes following penetrative brain injury in the zebra finch.
Ароматазаның артық синдромы
Бірнеше зерттеушілер ароматаза белсенділігінің шамадан тыс жоғарылауымен сипатталатын сирек кездесетін синдром туралы хабарлады. Ұлдарда гинекомастия, ал қыздарда ерте жасөспірімдік және гигантомастия дамиды. Екі жыныста да эпифиздің ерте жабылуы нәтижесінде бойы аласа болады. Бұл жағдай ароматазаны кодтайтын CYP19A1 геніндегі мутацияларға байланысты. Ол аутосомалық-доминантты жолмен беріледі. Фараон Ахнатон мен оның отбасы мүшелерінің осы ауруға шалдыққан болуы мүмкін деген пікір бар, бірақ жақында жасалған генетикалық тесттер оны жоққа шығарады. Бұл 1937 жылы алғаш рет сипатталған отбасылық ерте жасөспірімдіктің себептерінің бірі.
A number of investigators have reported on a rather rare syndrome of excess aromatase activity. In boys, it creates gynecomastia, and in girls, precocious puberty and gigantomastia. In both sexes, early epiphyseal closure leads to short stature. This condition is due to mutations in the CYP19A1 gene which encodes aromatase. It is inherited in an autosomal dominant fashion. It has been suggested that the pharaoh Akhenaten and other members of his family may have had from this disorder, but more recent genetic tests suggest otherwise. It is one of the causes of familial precocious puberty—a condition first described in 1937.
Ароматаза жетіспеушілігі синдромы
Бұл синдром CYP19 генінің мутациясына байланысты және аутосомалық рецессивті түрде мұраға беріледі. Жүктілік кезінде андрогендердің жиналуы нәресте қыз туғанда вирилизацияға алып келуі мүмкін (ұлдарға әсер етпейді). Қыздарда біріншілік етеккір келмеушілік пайда болады. Екі жыныстағы адамдардың бойы ұзын болады, себебі эстроген жетіспеуі эпифиздік сызықтардың жабылуына мүмкіндік бермейді.
This syndrome is due to a mutation of gene CYP19 and inherited in an autosomal recessive way. Accumulations of androgens during pregnancy may lead to virilization of a female at birth (males are not affected). Females will have primary amenorrhea. Individuals of both sexes will be tall, as lack of estrogen does not bring the epiphyseal lines to closure.
Фармацевтикалық ароматаза ингибиторлары
Ароматаза ингибиторлары, менопаузадан кейінгі әйелдерде эстроген өндірісін тоқтатып, эстроген рецепторлары оң нәтиже беретін сүт безі ісігі бар пациенттерді емдеуде қолданылады. Қазіргі клиникалық тәжірибеде қолданылатын ингибиторларға анастрозол, экземестан және летрозол жатады. Ароматаза ингибиторлары сондай-ақ тестостерон алмастыру терапиясын қабылдайтын ер адамдарға, олардың денесіне тестостерон енгізілгеннен кейін эстроген деңгейінің күрт өсуіне жол бермеу үшін тағайындала бастады.
Aromatase inhibitors, which stop the production of estrogen in postmenopausal women, have become useful in the management of patients with breast cancer whose lesion was found to be estrogen receptor positive. Inhibitors that are in current clinical use include anastrozole, exemestane, and letrozole. Aromatase inhibitors are also beginning to be prescribed to men on testosterone replacement therapy as a way to keep estrogen levels from spiking once doses of testosterone are introduced to their systems.