Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крокет сияқты спорт Мельбурнмен байланысты.
Croquet like sport linked with Melbourne
Труго, сондай-ақ TruGo немесе True Go деп те аталады, – резеңке сақинаны молотокпен соғып, оны постерлер жиынтығының арасынан өткізуге тырысатын австралиялық спорт түрі. Ойын Австралияның Мельбурн қаласының батыс жақтардағы аудандарында дамыған. Алғашқы труго клубтары 1930 жылдары құрылды, ал спорттың басқарушы органы – Викториялық труго қауымдастығы (VTA) 1940 жылы төрт клубтың: Футскрей, Ярравилл, Ньюпорт және Уильямстаунның бірігуімен құрылды. Бұл ойын негізінен 60 жастан асқан зейнеткерлер арасында танымал болды, себебі ол жұмыстан шыққаннан кейін зейнеткерлердің әлеуметтік байланыстарын сақтауға көмектесетін жеңіл ойын ретінде қарастырылды. Алайда, 1990 жылдардан бері ойын барлық жастағы адамдарға ашылды және қазір түрлі ұрпақтарды біріктіретін спорт түрі ретінде насихатталуда. 2020 жылғы маусымның басында басқарушы труго командалары: Аскот Вейл, Брансуик, Брансуик Сити, Футскрей Донутс, Футскрей Гумнатс, Порт Мельбурн, Сандридж, Оңтүстік Мельбурн және Ярравилл. Бұл спортты негізгі бұқаралық ақпарат құралдарында сирек кездеседі, бірақ Trugo кейде оның ерекше тарихы мен Мельбурнның спорттық мәдениетіндегі ерекше орны туралы хабарларда жарысалады. Мысалы, 2009 жылдың қаңтар айында бұл спорт американдық телешоуда – «Энтони Бурден: Брондамаусыз» көрсетілді, ал 2020 жылы The Age газеті ойынды «Мельбурнның жұмысшы класының өзіндік спорты» деп сипаттаған бейнежазба ұсынды.
Trugo, alternatively TruGo or True Go, is an Australian sport where a rubber ring is struck with a mallet so that it passes between a set of posts. The game was developed in the western suburbs of Melbourne, Australia. The first trugo clubs were established in 1930s with the governing body of the sport, the Victorian Trugo Association (VTA), formed in 1940 by four clubs: Footscray, Yarraville, Newport and Williamstown. The game was traditionally played by senior citizens over 60 years of age as it was conceived as a gentle game for pensioners to maintain social contact after retiring from employment. However, since the 1990s, the game has been progressively opened up to all ages and is now promoted as a cross generational sport. At the start of the 2020 season, the principal trugo teams are Ascot Vale, Brunswick, Brunswick City, Footscray Doughnuts, Footscray Gumnuts, Port Melbourne, Sandridge, South Melbourne and Yarraville. While the sport is rarely covered by the mainstream media, from time to time trugo has featured in reports covering its unique history and the quirky niche it occupies in Melbourne's sporting culture. For example, in January 2009 the sport was featured on the American TV travel show Anthony Bourdain: No Reservations and The Age in 2020 provided a video report describing the game as "Melbourne's own working class sport".
Ойнаңыз
Бұл ойын шөп алаңда, лаун-боулс алаңына ұқсас алаңда ойналады. Алаңның ұзындығы 27 метр, ені 2 метр болады. Ойынның мақсаты – бір дюйм қалыңдығы және тринадцать дюйм шеңбері бар резеңке сақинаны балғамен соғып, қарсы жақтағы қысқа гол тіректерінің арасынан өткізу арқылы гол соғу. Сақиналар қалың резеңке тақтадан ұшырылады, ал гол тіректері буынды болғандықтан сақинаға тигенде құлайды. Егер тірекке тисе, ол гол емес немесе «постер» деп есептеледі және ұпай берілмейді. Голдың артында ойыншының қарсыласы сақинаның қауіпсіз ұсталуын қамтамасыз ету үшін ұзын таяққа ілінген кенептен жасалған қапты пайдаланып, ұстаушы рөлін атқарады. Сондай-ақ, ұстаушының міндеті екі тараптың да есебін тіркеу үшін ұпайды жариялау және даулы голдарды шешу болып табылады. Ойын жеке, жұп, төртеу немесе сегіз ойыншымен ойналуы мүмкін. VTA чемпионатының кезеңдері сегіз ойыншыдан құралған командалармен өткізіледі, бірінші жартысында төрт ойыншы, ал қалған төртеуі екінші жартысында ойнайды. Әр ойыншы қарсыластары қарсы жақтан жауап бергенге дейін төрттен үш рет соққы жасайды. Ширек аяқталғаннан кейін командалар жақтарын ауыстырып, әр ойыншыға 24 соққыдан жиынтығында үш рет қосымша соққы жасайды. Ойын аяқталғанда ең көп гол соққан команда жеңімпаз деп жарияланады. Сақинаға соққы берудің ең көп қолданылатын тәсілі – «туннельдеу» деп аталады: ойыншы голдан артқа қарап тұрады, екі аяғы тақтаның екі жағында болады; содан кейін қысқа сапты балға ойыншының аяқтарының арасынан сақинаға соққы беру үшін иіліп соғылады. Алғашқы жылдары сирек қолданылған, бірақ әйелдер нұсқасында көбірек таралған техника – «жанама соққы». Жанама соққыда ойыншы тақтаның жанына тұрып, крокет балғасына ұқсас ұзын сапты балғамен сақинаға соғады.
Played outdoors on a grass court similar to that used for lawn bowls, courts measure 90 feet (27 m) in length and 5 feet (2 m) wide. The object of the game is to score goals by striking a rubber ring one inch thick and thirteen inches in circumference with a mallet through a pair of short goal posts at the opposite end of the court. Rings are launched from a thick rubber plate and goal posts are hinged so that they fall if struck by the ring. When a post is struck it is judged a no goal or 'poster' and no points are awarded. Behind the goal the player's opponent acts as a catcher using a canvas bag attached to a long pole to ensure the ring is safely contained. It is also the role of the catcher to call out the score for recording by both sides and to adjudicate any near goals. Games may be played as singles, doubles, fours or eights. VTA premiership rounds are played as eights with four playing the first half and the remaining four playing the second half. Each player has three innings of four shots each before their opponents reply from the opposite end. At the end of the quarter, teams swap ends and play an additional three innings for a total of 24 shots per player. The team with the most goals at the end of the playing period is declared the winner. The most common technique for striking the ring is called tunnelling: the player stands facing away from the goals, feet either side of the plate; the short handled mallet is then swung between the player's legs to strike the ring. The less common technique, used in the early years and more common in the women's version of the game, is known as sideswiping. With sideswiping, the player stands to the side of the plate and strikes the ring with a long handled mallet similar to a croquet mallet.
Тарих
Трюгоның 1920 жылдары Ньюпорт теміржол шеберханаларындағы қызметтен шабыт алғаны айтылады. Дәстүр бойынша, жұмысшылар бос уақытында теміржол вагондарынан қалған буферлік сақиналарды тепкілеп ойнаған. Кейбір нұсқаларда сақина вагондағы дәлізбен соғылып, мақсаты есіктен шығарып жіберу болған, орталыққа тимеу керек еді. Басқа нұсқада буферлік сақина қолданыстан шыққан рельс жолында қашықтыққа немесе импровизацияланған қақпалар арқылы тепкіленген. Қай жағдайда болса да, осы ауызша дәстүрлерді қолдайтын осы кезеңнен ешқандай дереккөз табылмады. Сондай-ақ, корттың ұзындығы теміржол вагонының ұзындығымен немесе қақпа бағаналарының ені рельстің енімен сәйкес келеді деген мәлімдемелер де расталмады. Бұл әңгімелерде шындық болуы мүмкін, бірақ көптеген спорттық аңыздар мен мифтер сияқты. Спортқа қатысты алғашқы тарихи сілтемелер 1930 жылдары Футскрей мен Уильямстаун арасындағы теміржол бойындағы трюго клубтарының құрылуымен пайда болды. Бұл клубтардың ең алғашқысы 1936 жылы бұрынғы теміржолшы Томас Гривс және жергілікті инженер Клаус Эбелинг құрған Ярравилл клубы болды. Томас Гривс ойынның авторы ретінде танылады, ол теміржол шеберханаларынан Ньюпорт көшелеріне, содан кейін 1920 жылдардың соңында Ярравилл бақшасының астындағы Футскрейге жеткізілді. Алайда, бәсекелестік матчтар 1937 жылға дейін басталған жоқ, сол жылдың маусым айында Батыс Овалда өткен алғашқы клубтар арасындағы матчта Ярравилл және жаңадан құрылған Футскрей кездесті. Соғыс жылдары спортқа жиі кедергі келтірсе де, трюго оған көп әсер етпеді және дамуын жалғастырды. Бұл негізінен спорт зейнеткерлерге демалыс ұсынуға бағытталған, VTA ойыншылар үшін ең төменгі жас шегін 60 жасқа белгіледі. Мельбурн қаласының Лорд-мэрі Фрэнк Боурпаир Ұлттық фитнес кеңесі үшін Карлтон бағында демонстрация ұйымдастырды. Бұл Карлтон трюго клубының құрылуына әкелді, ол Батыс емес қала маңындағы алғашқы клуб болды. 1940 жылдардың соңында, 1950 жылдардың басында клубтар Мельбурннен тыс жерлерде құрыла бастады, ең күштілері 1946 жылы құрылған Шеппартон және 1952 жылы құрылған Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Вагга Вагга болды. Жалпы алғанда, бұл спорт үшін үміткерлік кезең болды, бірақ Мельбурн жарысына жаңа командалар қосылған кезде де сәтсіздіктер болды. VTA-ның негізін қалаушы мүшелерінің бірі Уильямстаун 1954 жылы жарыстан шығып қалды, ал Карлтон клубы да осындай тағдырға ұшырады. Өркендеудің артуымен және елдің егде жастағы азаматтарының қауіпсіздігінің артуымен 1960 жылдар Австралиядағы зейнеткерлер спорты үшін сәтті болды және трюго да осы үрдісті ұстанды. Австралиядағы зейнеткерлердің көп бөлігі арасында танымал болған газонды гольфке ешқашан бәсекелес болмаса да, трюго өзінің жергілікті сипатын сақтап, Мельбурнның жұмысшы табының маңындағы бірегей орнын ұстады. 1960 жылдары трюго клубтарының саны көбейді, бірақ олар Мельбурнның ескі маңынан алыс кеткен жоқ. Кобург, Прахран, Престон, Оңтүстік Мельбурн, Порт Мельбурн және Муни Пондс клубтары енді Ньюпорт, Ярравилл және Футскрейдің негізін қалаушы ішкі батыс командаларымен бірге ойнады. Трюгоның құлдырауы қашан болғанын анықтау қиын, бірақ 1990 жылдардың соңында трюго 12 ерлер клубы мен 6 әйелдер клубымен танымалдылығының шыңына жеткені көрінді. Газонды гольф сияқты басқа зейнеткерлер спортымен бірге, трюго 2000 жылдары, VTA спортты кеңірек жас тобына ашуға тырысқанына қарамастан, құлдырады. Бастапқыда жас шегі 55 жасқа дейін төмендетілді, содан кейін мүлдем алынып тасталды. 2000 жылдары аралас командалар да қалыпты жағдайға айналды, бұл клубтарға мүшелерін консолидациялауға мүмкіндік берді. Әйелдер спорттың алғашқы жылдарында өз командаларын құрды, ал алғашқы әйелдер командасы 1939 жылы ерлер командасына қарсы шықты. Алайда, клубтар әкімшілер, клуб қызметкерлері мен ойыншылар үшін кеңейе түскен сайын, әйелдер спортты жалғастыруда маңызды рөл атқарды. Бастапқыда бұл бастамалар ойынның құлдырауын тоқтатуға көп әсер етпеді. 2009 жылы жарыстағы екінші ең көне трюго клубы Футскрей өз есігін жапқанда, спорттың тағдыры шешілгендей болды. Басқа клубтар да солай істемек деген сезім болды. Бірақ бұл кейбір тұрғындарды клубты қайта жандандыру мүмкіндігі туралы ойлануға итерді. Содан кейін тұрғындар, жергілікті кеңес және көршілес Ярравилл клубы арасындағы консультациялар нәтижесінде Футскрей 2018–19 маусымына қарай қайта құрылды. Келесі маусымда клуб VTA жарысына екінші команданы қосты, бұл оның бұрынғысы ондаған жылдар бұрын жасаған нәрсе. Спорттың географиялық аумағы шектеулі болғандықтан, оның жойылу қаупі әрқашан бар, бірақ Викторияның теміржол тарихымен, ішкі батыстың тарихымен және жалпы викториялық спортпен байланысына қызығушылық артып келеді. Осы спортпен айналыспайтын мельбурндықтардың арасында да оның жалғасып келе жатқан болуы жергілікті мәдениеттің сирек көрінісі ретінде бағаланады және оны жоғалтқысы келмейді.
Trugo is said to have been inspired by the activities at the Newport Railway Workshops in the 1920s. According to tradition, workers knocked around discarded buffer rings from railway carriages in their spare time. In some versions of the story, the ring was hit along the aisle of a carriage with the goal being to shoot the ring out the end door without touching any of the seats. Alternatively, the buffer ring was said to have been struck along a piece of disused rail track either for distance or through makeshift goals. Either way, no source from this period has been found to support these oral traditions. Similarly, references to the length of the court being the length of a railway carriage or a span of track with the width of the goal posts being the width of the track, have not been substantiated. Some truth may yet be found in these stories but like the origins of many sports legend and myth prevail. The first historical references to the sport appear in the 1930s with the establishment of trugo clubs along the rail line between Footscray and Williamstown. The earliest of these clubs was Yarraville which was established in 1936 by a former railway worker Thomas Grieves and local engineer Claus Ebeling. Thomas Grieves is generally accredited as the inventor of the game taking it from railway workshops to the streets of Newport and then on to the Footscray flats just below the Yarraville Gardens by the late 1920s. However, it was not until 1937 that competitive matches began to be played with the first inter club match held on the Western Oval in June of that year between Yarraville and the recently formed Footscray. While the War years were often disruptive to sports, trugo was far less affected and continued to develop. This was mainly because the sport focused on providing recreation for pensioners with the VTA setting 60 years as the minimum age for players. and the Lord Mayor of Melbourne Frank Beaurepaire organised a demonstration in the Carlton Gardens for the National Fitness Council. This resulted in the setting up of the Carlton Trugo Club, the first of the non Western suburban clubs. By the late 1940s, early 1950s, clubs began to establish themselves outside of Melbourne with the strongest being in Shepparton, established in 1946, and across the border in Wagga Wagga, New South Wales, established in 1952. Generally, these were optimistic times for the sport but while new teams were added to the Melbourne competition there were also setbacks. Williamstown, one of the founding members of the VTA lost traction and by 1954 had disappeared from the competition with the Carlton Club experiencing a similar fate around the same time. With increasing prosperity and greater security for the country's senior citizens, the 1960s proved a boon for pensioner sports in Australia and Trugo followed this trend. While it was never a rival for lawn bowls which was popular amongst a broad class of pensioners throughout Australia, Trugo celebrated its parochial nature and retained its unique position in Melbourne's working class suburbs. The 60s saw the number of trugo clubs expand but never too distant from the inner ring of Melbourne's older suburbs. Clubs in Coburg, Prahan, Preston, South Melbourne, Port Melbourne and Moonee Ponds now played alongside the founding inner west teams of Newport, Yarraville and Footscray. It is difficult to pinpoint when the downturn to trugo occurred, but by the end of the 1990s it appeared trugo had reached the peak of its popularity with 12 men's clubs and 6 women's clubs. Along with other pensioner sports such as lawn bowls, trugo went into decline in the 2000s in spite of the VTA taking steps to open the sport up to a wider age group. Initially, it dropped the age limit to 55 years old and then abolished it all together. In the 2000s, mixed gender teams also started to become the norm which allowed clubs to consolidate their membership. Women had established their own teams in the very early years of the sport with the first woman's team challenging a men's team in 1939. However, as the clubs became increasing stretched for administrators, club officials and players, women became an essential ingredient in keeping the sport going. At first, these initiatives seemed to have had little impact on halting the overall demise of the game. In 2009, when Footscray, the second oldest trugo club in the competition closed its doors, the fate of the sport appeared to be sealed. There was a sense it was just a matter of time before the other clubs would follow. was causing some residents to think of the possibility of reviving the club. Then, through a series of consultations between residents, local council and neighbouring Yarraville Club, Footscray re established itself in time for the 2018–19 season. In a show of confidence the following season, the club entered a second team in the VTA competition, something its predecessor had only managed to do some decades back. The sport is always likely to be at some risk of extinction given its limited geographical range, but there is a growing interest in the sport's connections to Victoria's railway history, the history of the inner West and to Victorian sport in general. Even amongst those Melburnians who do not play the sport, its continued presence is highly valued as a rare expression of local culture and not something they would like to lose.