Кіріспе

Ресей мемлекет қайраткері және әскери тұлға Михаил Васильевич Скопин Шуйский (Михаил Васильевич Скопин Шуйский; 18 қараша 1586 [е.с. 8 қараша 1586] – 3 мамыр 1610 [е.с. 23 сәуір 1610]) – Ұлы қақтығыс кезеңіндегі Ресей мемлекет қайраткері және әскери тұлғасы. Ол Шуйский әулетінің тармақтық бұтағының соңғы өкілі болды.

Өмір

Әкесі Василий Федорович Скопин Шуйскийді ерте жоғалтқан Михаил Скопин Шуйскийді анасы тәрбиелеген. Борис Годуновтың (1598-1605) билігі тұсында ол stolnik (патшаның көмекшісі) қызметіне тағайындалды. Жалған Дмитрий I Михаилды өзінің мечнигі (қылыш алып жүрушісі) етіп, болашақ патша Михаил I-нің анасы Марфа Ивановнаны Мәскеуге жер аударылған жерінен әкелуді жеке өзі сұрады. Василий IV патшалық құрған (1606-1610) жылдары Скопин Шуйский өзінің туысы, патшаның жақын досы болды.

Әскери мансап

Ол өзінің әскери қызметін 1606 жылы Иван Болотниковтың пайда болуымен бастады, оны екі рет жеңді, біріншісі Пахра өзені жанында, өзінің шағын жасағымен (Болотников Мстиславский мен басқа да боярлар бастаған москвалық әскерді талқандағаннан кейін), ал екіншісі Котлыде болды. Екінші жеңілістен кейін Болотников өзінің адамымен бірге Тулаға қашып кетті. Скопин Шуйский москвалық әскермен бірлесіп Тула қаласын сәтті қоршауға белсенді қатысты. Саяси аренада жалған Дмитрий II пайда болғанда, Василий IV шведтерден көмек сұрауға шешім қабылдады және Скопин Шуйскийді олармен келіссөздер жүргізу үшін Новгородқа жіберді. Кейбір қиындықтарға қарамастан, Скопин Шуйский шведтерді Ресей патшасына көмектесуге көндірді. 1609 жылдың 14 сәуірінде Скопин Шуйский Якоб Де ла Гарди бастаған 12 мың швед әскерімен Ресей тағын сақтап қалу үшін Новгородтан аттанды. Скопин Шуйский Орешек, Тверь және Торжок қалаларын басып алып, елдің солтүстігін жаулардан тазартты. Ол Калязинде гетман Ян Пётр Сапиеханы жеңіп, оны Троице-Сергиева лаврасын қоршаудан бас тартуға мәжбүр етті. Михаилдың әрекеттеріне көбінесе швед жалдамалыларын қаржыландырудағы қиындықтар және өз әскерін даярлау қажеттілігі кедергі келтірді. Бірақ, жалған Дмитрий II-нің көптеген жақтастары Михаилдың әскерін көріп қашуды жөн көрді, осылайша ол отанының құтқарушысы ретінде танылды. Честер Дуннингтің сөзін келтірсек, "1610 жылдың наурыз айында патша Василийдің талантты туысы Скопин Шуйский астанаға жеңіспен кірді, көпшілік оны Мәскеуді қоршаудан босатқан және Тушинодан келген ұзақ жылғы қауіпті жойған батыр деп құттықтады. Скопин Шуйский бұл кезде патша Василийге қарағанда әлдеқайда танымал болды және Прокофи Ляпунов пен басқалар оны жасырын түрде келесі патша деп итермеледі. Скопин Шуйский бірден туысын тақтан құлату туралы радикалды идеяны қабылдамаса да, параноялық патша немересінің сатқындыққа ұмтылысын біліп алды".

Өлім

Скопин Шуйский патша Василиймен жеке кездесуден кейін бір айдан да аз уақыт өткен соң құпиялы түрде қайтыс болды. Дуннингтің сөзінше, "көптеген адамдар оның қызғанышпен толған туысының қолынан уланғанын айтты, патшаның өзі немесе оның інісі Дмитрий, болашақта баласыз патшаның орнын басуды армандаған. Патшаның жүрегінен туған немересінің қазасына шын қайғырғанына сенгендердің саны аз болды, ал көптеген адамдар оның кісі өлтіруге қатысқандығына күдік келтірді".