Кіріспе
Британдық географ және антрополог Дэвид В. Харви (31 қазан 1935 жылы туған) – британдық марксистік экономикалық географ, подкаст жүргізуші және Нью-Йорк қалалық университетінің (CUNY) аспирантура орталығында антропология және география бойынша ерекше профессор. Ол 1961 жылы Кембридж университетінен география ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Харви қазіргі заманғы география ғылымының дамуына үлкен үлес қосып, көптеген кітаптар мен мақалалардың авторы. Ол қалаға құқық туралы идеяның жақтаушысы. 2007 жылы Томсон Ройтерс ISI дерекқорындағы академиялық журналдардан алынған сілтемелер бойынша Харви сол жылы гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы кітаптардың ең көп сілтемеленген 18-ші авторы деп танылды.
David W. Harvey (born 31 October 1935) is a British Marxist economic geographer, podcaster, and Distinguished Professor of anthropology and geography at the Graduate Center of the City University of New York (CUNY). He received his PhD in geography from the University of Cambridge in 1961. Harvey has authored many books and essays that have been prominent in the development of modern geography as a discipline. He is a proponent of the idea of the right to the city. In 2007, Harvey was listed as the 18th most cited author of books in the humanities and social sciences in that year, as established by counting citations from academic journals in the Thomson Reuters ISI database.
Ерте өмір және білім
Дэвид Харви 1935 жылы Кент қаласындағы Гиллингемде дүниеге келген. Ол Гиллингемдегі ұлдарға арналған грамматикалық мектепте және Кембридждегі Сент-Джон колледжінде (бакалавр және магистратура деңгейінде) оқыды. Харвидің докторлық диссертациясынан басталган алғашқы жұмыстары (19 ғасырдағы Кентте хмель өндірісі туралы) тарихи сипатта болды, бұл сол кезде Кембридж және Британияда кеңінен қолданылған аймақтық тарихи зерттеулер дәстүрінен туындаған. Тарихи зерттеулер оның кейінгі еңбектерінде де жалғасады (мысалы, Париж туралы). Харви қазір Нью-Йоркте тұрады. Оның 1990 жылғы қаңтарда дүниеге келген Делфина есімді қызы бар.
Мансап
1960 жылдардың ортасына қарай Харви әлеуметтік ғылымдардағы бағыттарды ұстанды және сандық әдістерді қолдана бастады, осылайша кеңістіктік ғылым мен позитивистік теорияға үлес қосты. Осы жұмыстың бастаулары ол Кембриджде болған кезде-ақ көрінді: География кафедрасында Ричард Чорли және Питер Хаггет те жұмыс істеді. Оның "Географиядағы түсіндірме" (1969) еңбегі географияның әдістемесі мен философиясы саласындағы маңызды туынды болды, ол жалпы ғылым философиясынан алынған қағидаларды географиялық білім саласына қатысты қолданды. Бірақ оның жарияланғаннан кейін Харви тағы да әлеуметтік теңсіздік және капиталистік жүйенің мәні туралы мәселелерге ден қойды. Ол "Түсіндірмеде" айтылған аргументтерге қайта оралған жоқ, бірақ ол әлі де аймақтық-тарихи дәстүрдегі географиядағы абсолютті кеңістік пен ерекшелікке жасалған сынға сәйкес келеді, оны Канттың синтетикалық априорлық білімінің нәтижесі деп қарады.
1970 жылдар Марксистік география мен қалалық географияның өсуі
Бристоль университетінен АҚШ-тағы Балтимордағы Джонс Хопкинс университетіне көшкен ол, жаңадан пайда болған радикалдық және марксистік география саласында өзін орталыққа орналастырды. Балтиморда әділетсіздік, расизм және қанаушылық айқын көрінді, ал осы мәселелер бойынша белсенділік 1970 жылдардың басындағы Шығыс жағалауда, мүмкін, Ұлыбританиядан да күшті болды. Кларк университетінде «Антипод» журналы құрылды; Харви оның алғашқы қатысушыларының бірі болды. 1971 жылы Бостон Америка географтары қауымдастығының мәжілісі маңызды кезең болды, Харви және басқалар өз әріптестерінің дәстүрлі көзқарастарын бұзды. 1972 жылы гетто қалыптасуы туралы мақаласында ол «революциялық теорияны» жасау қажеттігін айтты, теория «революциялық практика арқылы расталуы» керек екенін жеткізді.
Әлеуметтік әділдік және қала (1973)
Марксистік географияның өрлеуіне ең көп әсер еткен маңызды салалардың бірі қалалық география болды. Харви "Әлеуметтік әділдік және қала" (1973) еңбегімен осы саланың көшбасшысы ретінде танылды. Ол бұл кітабында географияның қаладағы кедейлік және оның салдарымен бетпе-бет келгенде "бетарап" қала алмайтынын айтты. Ол капитализм өзінің өндірісін қамтамасыз ету үшін кеңістікті жояды деген тұжырыммен марксистік теорияға үлес қосты.
1980 жылдардағы марксистік географияны нығайту және постмодернизмге материалистік сын
Диалектикалық материализм оның кейінгі еңбектерін басшылыққа алды, әсіресе "Капиталдың шектері" (1982) еңбегі, капитализмді радикалды географиялық тұрғыдан талдауды одан әрі дамытты, содан кейін қалалық процестер мен қалалық өмірге арналған бірнеше кітап жарық көрді. "Капиталдың шектері" еңбегінде Харви ақша мен қаржының жұмыс істеуі және капиталистік дағдарыстың қалыптасуындағы "кеңістіктік момент" тұрғысынан марксистік теорияны кеңейтіп, жаңашылық енгізді. Оксфорд университетінде профессор болып жұмыс істеген кезінде жазылған "Постмодернизмнің жағдайы" (1989) бестселлер болды (Лондондық "The Independent" газеті оны 1945 жылдан бері жарық көрген ең маңызды елу ғылыми еңбектердің бірі деп атады және 2023 жылға қарай 50 000 рет сілтеме жасалды). Бұл постмодернистік идеялар мен аргументтерге материалдық сын, олардың шын мәнінде капитализмнің өзіндегі қайшылықтардан туындайтынын көрсетеді. "Әділет, табиғат және айырмашылық географиясы" (1996) әлеуметтік және экологиялық әділетке назар аударады (дегенмен оның диалектикалық көзқарасы кейбір экологиялық белсенділердің наразылығын тудырды). "Үміт кеңістіктері" (2000) утопиялық тақырыпты қамтиды және баламалы әлемнің қалай болуы мүмкін екендігі туралы болжамды ойларға толы. "Париж, қазіргі заман астанасы" еңбегінде Екінші Империя Парижі және Париж Коммунасын қоршаған оқиғаларды зерттеу оның ең толыққанды тарихи-географиялық жұмысы болып табылады. 2001 жылдан бері АҚШ-тың әскери әрекеттерінің басталуы сынға ұшырады – "Жаңа империализм" (2003) кітабында ол Ирактағы соғыстың АҚШ-тың неоконсерваторларына капитализмнің "ішкі" сәтсіздіктерінен назар аударуға мүмкіндік беретінін айтады. Оның келесі еңбегі "Неолиберализмнің қысқаша тарихы" (2005) 1970 жылдардан бері неолиберализмнің теориясы мен әртүрлі тәжірибелерін тарихи тұрғыдан қарастырады. Бұл еңбек неолибералды жаһандық саяси экономиканы көпшіліктің есебінен аздаған адамдардың пайдасына жұмыс істейтін жүйе ретінде ұсынады және Харви "иелену арқылы жинақтау" деп атаған арқылы таптық айырмашылықтың (қайта) құрылуына әкеледі. Оның "Капиталдың жұмбағы" (2010) кітабы қазіргі экономикалық дағдарысты кеңінен қарастырады. Харви капитализмнің әлемді қалай басып алғанын және оның қаржылық дағдарысқа қалай әкелгенін түсіндіреді. Ол капитализмнің мәні – оның аморальдылығы мен заңсыздығы екенін, ал реттелген, этикалық капитализм туралы сөз ету – негізгі қателік екенін айтады. Осы кітапқа байланысты Лондонның академиялық форумдарында, мысалы, LSE-де өткен бірқатар іс-шаралар танымал болды және Харвидің жұмысына жаңа қызығушылықты тудырды. Харви 1993 жылы Оксфордтан Джонс Хопкинс университетіне оралды, бірақ спикер және қонақ ретінде басқа жерлерде көбірек уақыт өткізді, әсіресе 1990 жылдардың соңында Лондон экономика мектебінің Милибанд стипендиаты ретінде. 1996 жылы ол Ұлыбритания географиялық қоғамында Эллен Черчилль Семпл лекциясын оқыды. 2001 жылы Нью-Йорк қалалық университетіне ерекше профессор ретінде ауысты, қазір оның антропология факультетінде жұмыс істейді. Ол өзінің академиялық мансабының көп бөлігін Англо-Америкада өткізді, Францияда қысқа уақыт тұрып, шетелдік сапарлармен (қазіргі уақытта Шанхайдағы Тунцзи университетінің кеңесші профессоры қызметін атқарады) болды. Ол көптеген докторанттарды жетектеп келеді. Олардың бірнешеуі, мысалы, Нил Смит, Ричард Уокер, Эрик Свингедув, Майкл Джонс, Мартен Хажер, Патрик Бонд, Мелисса Райт және Грег Руайтерс қазір маңызды академиялық лауазымдарды атқарады немесе атқарды. 2013 жылы Харви Эквадор Республикасынан аумаққа құқық жөніндегі ұлттық стратегиялық орталықты (CENEDET) құруға көмектесуді сұрады, ол 2017 жылы күштеп жабылуына дейін қала құрылысымен айналысатын Мигель Роблес Дуранмен бірге басқарды. Харвидің жұмысына сын көзқарас сақталып келеді. Бастапқы жылдары Харви мен сандық және саясаттандырылмаған географияның жақтастары, әсіресе Брайан Берри арасында бәсеке болды. Жақында жасалған сындық бағалауда (Castree & Gregory, 2006) Харвиге қатысты кейбір сын-пікірлер егжей-тегжейлі қарастырылған.
Маркстың "Капитал" еңбегін оқу
Харвидің өмірі мен жұмысындағы екі тұрақты нәрсе – Маркстің "Капитал" еңбегі бойынша курс оқытуы және студенттік белсенділік, қоғамдық және еңбек қозғалыстарын қолдауы (әсіресе Балтиморде). Оның курсы YouTube лекциялар сериясы ретінде жарияланып, зор танымалдыққа ие болды, нәтижесінде Маркстің "Капитал" еңбегінің екі томына арналған екі қосымша кітап жарық көрді.
Тану
Дэвид Харви қалалық география саласындағы маңызды ғалым ретінде кеңінен танылған. Харвидің кітаптары көптеген тілдерге аударылған. Ол Роскилде (Дания), Буэнос-Айрес (Аргентина), Уппсала университетінің (Швеция), Огайо штаты университетінің (АҚШ), Лунд университетінің (Швеция), Уругвай Республикасы университетінің және Кент университетінің (Ұлыбритания) құрметті докторлық дәрежесіне ие. Басқа да марапаттардың ішінде, ол Швед антропология және география қоғамының Андерс Ретциус алтын медалін, Корольдік географиялық қоғамның меценаттық медалін және Франциядағы Ваутрин Люд атындағы халықаралық география сыйлығын алған. 1998 жылы Британ академиясының мүшесі болып сайланды және 2007 жылы Америка өнер және ғылым академиясына сайланды. Ол құрылып келе жатқан Халықаралық қатысушы қоғам ұйымының уақытша комитетінің мүшесі.