Кіріспе
Көздің бір құрылымындағы тесік. Колобома (грекше: κολόβωμα, "кемшілік" деген мағынаны білдіреді) – көздің шағылысқан қабық, торлы қабық, қантамырлы қабық немесе көру нерві дискісі сияқты құрылымдарының біріндегі тесік. Бұл тесік туған кезден болады және жүктілік кезеңінің басында пайда болатын, қантамырлы қабық жарығы деп аталатын жарық толық жабылмаған жағдайда туындауы мүмкін. Көз колобомасы салыстырмалы түрде сирек кездеседі, 10 000 туған баланың біреуіне шамамен әсер етеді. Медициналық әдебиетте бұл кемшілік кілт тесігі тәрізді сипатталады. Колобома бір көзде (бір жақты) немесе екі көзде (екі жақты) да пайда болуы мүмкін. Колобоманың көпшілігі көздің шағылысқан қабығына әсер етеді. Колобомасы бар адамдардың көру қабілетінің нашарлауы, колобоманың (немесе егер бірнеше болса, колобомалардың) орналасуы мен аумағына байланысты, көру қабілеті жарық пен қараңғыны ғана ажырата алу деңгейіне дейін төмендеуі мүмкін.
A coloboma (from the Greek [[wikt:κολόβωμα, meaning "defect") is a hole in one of the structures of the eye, such as the iris, retina, choroid, or optic disc. The hole is present from birth and can be caused when a gap called the choroid fissure, which is present during early stages of prenatal development, fails to close up completely before a child is born. Ocular coloboma is relatively uncommon, affecting less than one in every 10,000 births. The classical description in medical literature is of a keyhole shaped defect. A coloboma can occur in one eye (unilateral) or both eyes (bilateral). Most cases of coloboma affect only the iris. The level of vision impairment of those with a coloboma can range from having no vision problems to being able to see only light or dark, depending on the position and extent of the coloboma (or colobomata if more than one is present).
Белгілері мен симптомдары
Көруге әсер ететін факторлар колобоманың мөлшері мен орналасқан жеріне қарай жеңілден ауырға дейін өзгеруі мүмкін. Мысалы, егер шашық қабықтың кішкентай ғана бөлігі жоғалса, көру қалыпты болуы мүмкін; ал егер торлы қабықтың үлкен бөлігі немесе (әсіресе) көру нерві жоғалса, көру нашарлауы мүмкін. Көбінесе артқы колобомалар торлы қабықтың төменгі бөлігіне әсер етеді, соның салдарынан жоғарғы көру өрісінде кемшіліктер пайда болады. Колобомамен бірге басқа да жағдайлар кездесуі мүмкін. Кейде көздің мөлшері кішірейіп қалуы мүмкін, бұл микрофтальмия деп аталады. Глаукома, нистагм, скотома немесе қиық көздік (страбизм) сияқты көру бұзылыстары да дамуы мүмкін.
Себептер
Колобома PAX2 генінің мутациясымен байланысты болуы мүмкін. Көз аномалиялары жүктілік кезеңінде алкогольге тәуелді аналардан туған балалардың 90% - дан астамында кездеседі.
Диагностика
Әдетте колобома сопақ немесе комета пішіндес болып көрінеді, дөңгелек ұшы ортаға қарай бағытталған. Шеттерінде бірнеше қан тамыры (торлы қабық немесе қантамырлы қабық) болуы мүмкін. Беті дөңгелек емес, тегіс емес болуы мүмкін.
Емдеу
Ирис колобомасын емдеудің бірнеше тәсілі бар. Жай косметикалық шешім – жасанды оқушы тесігі бар арнайы косметикалық контактты линза. Ирис ақауын хирургиялық жолмен түзету де мүмкін. Хирургтар кей жағдайларда ақауды тігіп жаба алады. Көруді көзілдірік, контактты линзалар немесе тіпті лазерлік көз хирургиясы арқылы жақсартуға болады, бірақ торлы қабық зардап шеккен немесе әлсізкөздік болса, көру мүмкіндігі шектеулі болуы мүмкін.
Эпидемиология
100 000 туған балаға шамамен 5-7 жағдайды құрайды, бұл салыстырмалы түрде сирек кездесетін жағдай.
Атақты істер
Колобомамен туған танымал адамдар: актер Джон Риттер, модель/актриса Каролина Уайдра, The New York Times газетінің жазушысы Эндрю Росс Соркин, поп-әнші және ән жазушы Лачи, сондай-ақ Джордж Сорос. 2007 жылы Португалияда жоғалып кеткен Мадлен Макканн бұл ауруға шалдыққан жоқ. Оның қарындасының ішкі жағында ұсақ дақ бар. Оның ерекше көзі оны табу үшін ата-анасының бұқаралық ақпарат құралдарына жүгінуіне себеп болды.