Кіріспе
Уэльстегі Карнедд Ллевелин тауы, сондай-ақ Карнедд Лливелин деп те жазылады, Карнедау жотасындағы тау массиві. Бұл Карнедаудың ең биік нүктесі және Уэльстегі салыстырмалы биіктігі бойынша екінші ең биік шыңы, Британ аралдарында 49-шы орында және Гвинед пен Конви облыстарының шекарасында орналасқан.
Carnedd Llewelyn, also spelled Carnedd Llywelyn, is a mountain massif in the Carneddau range in Snowdonia, north west Wales. It is the highest point of the Carneddau and the second highest peak by relative height in Wales, 49th in the British Isles and lies on the border between Gwynedd and Conwy.
Топография және көтерілу жолдары
Карнедд Ллевелин Карнеддаудың негізгі солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа дейінгі жотасының ортасында, оңтүстік-батысқа қарай Карнедд Даффид пен солтүстікке қарай Фоль Грах арасында орналасқан. Ұзын емес қосалқы жота оны солтүстік-батыстағы Ер-Еленмен байланыстырады. Оған Герланнан, Бефесданың үстінен, Афон Ллафар бағытымен жолмен, содан кейін Йр Эленнің шыңына дейін, ал одан қысқа жота арқылы Карнедд Ллевелинге дейін көтерілуге болады. Тағы бір жол А5 тас жолынан Хелигтен басталып, су қоймасына дейін барады, содан кейін Крейг-ир-Исфаның үстіндегі беткейлермен шыңға жетеді. Балама ретінде, оған Пен-ир-Оле-Вен немесе Фоел Фрас арқылы негізгі жотадан өтуге болады. Шыңы – Оңтүстік Карнеддаудағы басқа таулар сияқты, жазық, тас-қиыршық таралған кең дала. Жоталардың астындағы тік жарлар белгілі тау шаруалары, әсіресе Ysgolion Duon ("қара баспалдақтар") және Крейг-ир-Исфа. Жазық кең дала болғандықтан, қыс және көктем айларында қар мен қырау жиі жиналады. Тау соңғы жылдары ұзақ сақталатын қарлы жамылғыларымен де танымал, оның оңтүстік шатқалындағы ескі қар шілде айына дейін сақталып қалатыны белгілі. Уэльстегі ең биік көл – Ллин Ллифант – Карнедд Ллевелин шыңының қорғаныш жағында орналасқан.
Атауы
Карнедд Лливелин валли тілінде "Лливелиннің обасы" деген мағынаны білдіреді. Карнедд Лливелин мен көршілес Карнедд Даффидтің аты Лливелин ап Груффуд пен оның інісі Даффид ап Груффуд, Уэльстің соңғы тәуелсіз ханзадасы, деп кеңінен саналады. Басқа бір теория бойынша, екі шыңға Гвинедтің бұрынғы ханзадасы Ұлы Лливелин мен оның ұлы және мұрагері Даффид ап Лливелиннің есімдері берілген. Тағы да басқа дереккөздерде жоғарыда айтылғандардың комбинациясы келтіріледі, яғни Ұлы Лливелин мен Даффид ап Груффуд. Атының жазылуы да даулы мәселе. Карнедд Лливелин түрі Ұлыбританияның карта жасау агенттігі Орданс Survey және басқа да көздерде қолданылады. Уэльсте Карнедд Лливелин орфографиясы басым (мысалы, Сноудония ұлттық паркі басқармасының веб-сайтында қолданылады); бұл көптеген уэльстік жазушылардың да басымдығын көрсетеді. Басқа зерттеу топтарының көптеген авторитетті еңбектері де валлий түрін қолданады. Уэльс тіліндегі Лливелин есімі валли тілінде әрқашан осылай жазылады, бірақ Llewelyn және Llewellyn формалары ескі ағылшын тіліндегі дереккөздерде кездеседі.
Ұшақ апаты
1950 жылдың 14 наурызында Корольдік әуе күштерінің бірнеше Avro Lincoln ұшағы 230-шы операциялық оқу бөлімінен RAF Scampton әуежайынан ұшып, Англияның RAF Hemswell әуежайына түнгі жаттығуға бет алды. 15 наурыздың таңғы сағаттарында RAF Barton Hall бақылаушысы үш Lincoln ұшағын RAF Scampton әуежайындағы нашар ауа райына байланысты RAF Valley, Anglesey, Уэльске қайта бағыттады. Таңғы сағат 2:55-те (GMT) Avro Lincoln (RF511) ұшағы жоғалып кетті, ал қалған екі ұшақ бес минуттан кейін қауіпсіз қонды. RF511 ұшағының қирандылары таңғы сағат 5:20-да (GMT) Carnedd Llewelyn тауынан табылды және алты экипаж мүшесінің барлығы қаза тапқаны расталды. Соңғы тергеу комиссиясы апаттың себебі пилоттың қатесі болды деп шешті; экипаж теңізге қарайтын бағыт емес, Оңтүстік-Шығыс бағытына бұрылып кеткен. Ұшқыш "180 градусқа бұрыл" деген нұсқауды "80 градусқа бұрыл" деп қате түсінген, нәтижесінде ұшақ жерге соқтығып, апатқа ұшырады. RF511 ұшағының қирандылары тау үстінде қалып қойды, ал 2002 жылы апат орнына ескерткіш тақта орнатылды.
Мәдени сілтемелер
Тау уэльс поэзиясы мен әдебиетінде кездеседі; ең ерте белгілі туынды – шамамен 1400 жылы Рис Гох Эрири жазған «Карнедд Лливелин» поэмасы.