Кіріспе

Уайт аралы – Еуропадағы динозаврлардың қазба жұмыстарымен ең көп байыған аймақтардың бірі. Бұл аралдан ерте креда кезеңіне (әсіресе 132 және 110 миллион жыл бұрынғы аралыққа) жататын 20-дан астам динозавр түрі анықталған, олардың кейбіреулері алғаш рет осы аралда табылған. Бұдан өзге, сол кездегі крокодилдер, тасбақалар және птерозаврлар сияқты динозавр емес жануарлардың түрлері де кездеседі. Фрешвотер қаласының жанындағы Комптон шығанағында жабық теңіз кезінде динозаврлардың іздерін көруге болады.

Геологиялық қабаттар

Уайт аралының оңтүстік жартысында Vectis және Wealden қазбаларын қамтитын қабаттар ашық жатыр. Олар Сандаунға жақын Яверленд жартастарында, сондай-ақ оңтүстік-батыс жағалаудағы Hanover Point және Whale Chine-де көрініс береді.

Қырық дәуірінің мекені

Уэссекс формациясынан шыққан аралдың динозаврлары 125 және 110 миллион жыл бұрын (млн жыл) пайда болған. Осы кезеңде Уайт аралы, қазір Солтүстік Африка орналасқан ендікке жақын болған, субтропикалық аймақта орналасып, Англияның оңтүстік жағалауынан Бельгияға дейін созылған үлкен өзен аңғарының бір бөлігі болды. Бұл көлдер, өзендер және батпақтармен толы әлем болды, сондықтан қазба жәндіктерінің қалыптасуы үшін қолайлы жағдайлар болды. Осы кезеңдегі жануарлардың қалдықтарына крокодилдер, тасбақалар, птерозаврлар, сүтқоректілер және мүмкін, кейбір құстар кірді. Суда ұлулар, балықтар және моллюскалар мекен еткен. Осы орта көп өзгермегендіктен, 10 миллион жылдың ішінде көптеген қазбалар пайда болды, сондықтан арал бүгінде өте бай көз болып табылады.

Динозаврлар түрлері мен тұқымдарының тізімі

Егер басқаша белгіленбесе, төменде аралда дерлік толық қаңқалары табылған динозаврлардың тізімі келтірілген. Бір немесе өте сирек сүйектері ғана белгілі көптеген түрлер де бар.