Кіріспе

Канадалық-американдық теолог (1939–2022)

Рональд Джеймс Сайдер (17 қыркүйек 1939 – 27 шілде 2022), Канадада туған американдық теолог және әлеуметтік белсенді болған. Ол «Әлеуметтік әрекет үшін евангелисттер» (Evangelicals for Social Action) ұйымының негізін қалаушы – бұл ұйым сенім мен әлеуметтік әділдіктің тоғысқан жерінде жұмыс істейтін бағдарламаларды дамыту арқылы әлеуметтік және экономикалық проблемаларға библиялық шешімдер табуға ұмтылатын ой-сананы қалыптастыру орталығы. Сондай-ақ, Сидер Ұлттық діни серіктестіктердің қоршаған ортаны қорғау кеңесінің құрылтайшы мүшесі болды. Ол Пенсильвания штатының Сент-Дэвидс қаласындағы Палмер теологиялық семинариясында теология, толыққанды қызмет және қоғамдық саясат бойынша ерекше профессор болды.

Білім және мансап

Сидер Уотерлоодағы Уотерлоо лютеран университетінде оқыды және 1962 жылы Еуропа тарихы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Уотерлоода оқып жүргенде ол InterVarsity Christian Fellowship ұйымының қорғау жұмысымен танысып, академиялық мансапқа ұмтылыс жасады. Йель университетін тарих мамандығы бойынша магистр (1963), дінтану бойынша бакалавр (1967) және тарих ғылымдарының докторы (1969) дәрежелерімен аяқтағаннан кейін,

Жарияланымдар

Сайдер 30-дан астам кітап жариялады және діни және әлемдік журналдарда әртүрлі тақырыптар бойынша 100-ден астам мақала жазды, оның ішінде жаратылысты күтудің библиялық шәкірттік үрдісінің маңызды бөлігі екендігі туралы мәселелер де бар. 1977 жылы Сидердің "Аштық заманындағы бай христиандар" кітабы жарық көрді. "Христианство Тудей" басылымы оны 20 ғасырдағы діндегі ең ықпалды жүз кітаптың бірі деп атады, ол көптеген тілдерде 400 000-нан астам данада сатылды. Кейіннен ол "Жақсы жаңалық, жақсы істер" (Baker Book House баспасында жарық көрді) кітабының авторы болды, ол шіркеуді Сидер толық Евангелие деп санайтын нәрсені қабылдауға шақырады – бұл Евангелизм, әлеуметтік қатысу және рухани қалыптасудың үйлесімі арқылы жүзеге асырылады. Оның серігі кітап Евангелизм мен әлеуметтік өзгерістерді біріктіретін тиімді миссиялар туралы әңгімелейді. 1980-жылдардың ортасында жарық көрген "Толыққанды өмірді қорғау" кітабы христиандарды абортқа, өлім жазасына, ядролық қаруға, аштыққа және Сидер өмірге қарсы деп санайтын басқа да жағдайларға қарсы тұруға шақырады. "Су тамшысы, Өмір наны" 1994 жылы жарық көрді. "Иса сияқты өмір сүру" (1999) Сидердің "Қарапайым христиандық" деп аталған еңбегі. "Жақсылыққа ұмтылыс: Америкадағы кедейлікті жеңудің жаңа көрінісі" (1999, 2007) Америкадағы кедейлікті күрт азайтуға арналған толыққанды, жан-жақты көзқарас ұсынады. Phil Olson және Heidi Rolland Unruh-пен бірлескен "Өзгеріс жасайтын шіркеулер" (2002) Евангелизм мен әлеуметтік қызметті біріктіруге тырысатын жергілікті қауымдарға нақты көмек көрсетеді. Жақында жарық көрген кітаптары: "Моральдық тапшылықты түзету: Бюджетті теңестірудің салмақты жолы" (2012); "Әділ саясат: Христиандық қатысу туралы нұсқаулық" (2012); "Ертедегі шіркеу өлтіру туралы: Соғыс, аборт және өлім жазасы туралы толық көлемді анықтамалық" (2012); "Дональд Трамптың рухани қаупі: Әділдік, шындық және моральдық тұғырлылық туралы 30 евангелистік христианның ойлары" (2020).

Экуменикалық қатынастар

2009 жылдың тамызында ол барлық христиандарды Папа Бенедикт XVI-ның «Caritas in Veritate» әлеуметтік энцикликасын оқып, зерделеп, оған жауап беруге шақыратын жария мәлімдемеге қол қойды. Сол жылы ол «Манхэттен декларациясын» да мақұлдады, ол евангелистерді, католиктерді және православиеліктерді абортқа, бір жынысты некеге және олардың діни санасына қайшы келетін ережелер мен заңдарға бағынбауға шақырды.

Сын

Сидердің қарсыластары оның идеяларын көбінесе нашар теология мен нашар экономикадан құралған деп сынап бағалайды. Ең толыққанды сын-ескертпелер американдық христиан оңшылдарынан, әсіресе христиандық қайта құрушылардан келіп түседі. Дэвид Чилтонның 1986 жылғы «Күнәлі манипуляторлар заманындағы өнімді христиандар» кітабында, Гари Норттың алғы сөзімен, Сидердің кітабы экономика, кедейлік және қайырымдылық туралы библейлік оқуларға қайшы келетіні және оның ұсынған экономикалық моделінің тұрақты еместігі туралы айтылады. Сидер кітапты жиырма жылдық мерейтойлық басылымға қарай маңызды өзгерістер енгізді және «Christianity Today» журналына берген сұхбатында: «Дегенмен, «Баю христиандар» кітабының алғашқы басылымын жазғанда экономика туралы көп білмегенімді мойындаймын. Осы аралықта мен көп нәрсе үйрендім және соның нәтижесінде кейбір мәселелерді өзгерттім. Мысалы, жаңа, жиырма жылдық басылымда демократиялық капитализм мен коммунизмнің арасында таңдау жасағанда, мен демократиялық саяси жүйе мен нарықтық экономиканы қолдаймын деп айқын түрде мәлімдеймін», – деді.

Отбасы

Сайдер – канадалық «Христиан иінделері» пасторының баласы болған. Ол Оксфорд округі меннонит шіркеуіне қатысып, үш баланың әкесі еді және Пенсильвания штатының Лансдейл қаласында зейнеткерлік демалыстағы отбасылық кеңесші әйелі Арбутуспен бірге тұрған. Олар 2011 жылы 50 жылдық тойларын атап өтті, және алты немересі болды. Сайдердің ұлы Теодор (Тед) – Ратгерс университетіндегі философия профессоры, Оксфорд университетінің баспасында 50-ден астам ғылыми мақала мен үш кітап жариялаған.