Француз саяхатшысы және археологы Клод Жозеф Дезире Шарне

Кіріспе

Француз археологы және саяхатшысы (1828–1915)

Клод Жозеф Дезире Шарней (2 мамыр 1828 – 24 қазан 1915) – Мексика мен Орталық Американы зерттеген және өз жаңалықтарын фотосуреттер арқылы тіркеуді алғаш рет қолданған француз саяхатшысы және археологы.

Өмірбаян

Дезире Шарней Флюрье қаласында дүниеге келді және Шарлеман лицейінде білім алды. 1850 жылы ол Нью-Орлеанда, Луизиана штатында, француз тілінде сөйлейтін қауымда мұғалім болып жұмыс істеді және Джон Ллойд Стивенстің Юкатанға жасаған саяхаттары туралы кітаптарымен танысты. 1857–1861 жылдары француз білім министрлігінің тапсырмасымен Мексикаға сапар жасады. 1864 жылы император Максимилианның француз әскерімен бірге Мексикаға, 1875 жылы Оңтүстік Америкаға, әсіресе Чили мен Аргентинаға, ал 1878 жылы Ява мен Австралияға оралды. 1880–1883 жылдары ол Мексиканың қираған қалаларын қайтадан зерттеді. Нью-Йорк қаласының Пьер Лорилард IV осы экспедицияның қаржылық шығындарын жабуға көмектесті, ал Шарней Гватемала шекарасына жақын орналасқан үлкен қираған қалаға оның құрметіне «Виль Лорилард» деп ат қойды; алайда бұл ат кеңінен танылмады және бұл орын Yaxchilan деп белгілі болды. 1886 жылы Шарней Юкатанға барды. Шарней Мексикадағы археологиялық ескерткіштер мен қазыналарды қорғауға бағытталған жаңа заңнама туралы білді және 1880 жылдың шілде айында үкіметтен лицензия алды. Лицензияның талаптарына сәйкес, ол кең аумақты зерттеуге және артефактілерді алып шығуға құқылы болды, бірақ оларды бірінші кезекте Ұлттық мұражайға жіберуі керек еді. Мұражай көп бөлігін өзінде қалдыра алатын болса, қалғанын Францияға жіберуге болатын. Келісімге қарамастан, Мексика Конгресінің мүшелері наразылық білдірді, француз басқыншылығына қарсы күрескен либералды генерал Висенте Рива Паласио және либералды зиялы Гильермо Прието сөз сөйледі. Порфирио Диас режимінде маңызды лауазымды болған Хусто Сиерра бұл келісімді қолдады. Нәтижесінде Шарней келісімі 114-6 дауыспен қабылданбады. Алайда ол келісімнің шарттарын бұзып, мексикалық шенеуніктерден кішкентай артефактілерді жасырып, тек жасыруға мүмкін болмаған үлкен заттарды ғана тексеруге ұсынды. Оның маңызды жариялымдары: Le Mexique, souvenirs et impressions de voyage (1863) – 1857–1861 жылдардағы экспедиция туралы жеке есебі, ал ресми есебі Виолле ле Дюктың Cités et ruines américaines: Mitla, Palenque (1863), Recueil des voyages et des documents жинағының 19-томында жарияланды; Les Anciennes villes du Nouveau Monde (1885; ағылшын тіліне аудармасы, The Ancient Cities of the New World, 1887, Мм. Гонино мен Конант аударған); «Жеңіске дейінгі үнді қызы» (1888) романы; «Жабайы ормандар арқылы» (1890); және «Рамирес қолжазбасы: Жаңа Испанияны мекендеген үнділердің шығу тарихы олардың дәстүрлеріне сәйкес» (1903). Ол Фернан Кортестің хаттарын француз тіліне аударып, Lettres de Fernand Cortès à Charles Quint sur la découverte et la conquête du Mexique (1896) деген атпен жариялады. Ол толтектердің көші-қоны туралы теорияны жасады және мексикалықтардың тарихы алдындағы шығу тегі Азиялық екенін болжады, себебі жапондық сәулет, қытайлық өрнек, малайзиялық тіл және камбоджалық киім-кешектерде ұқсастықтар байқалды.

Désiré Charnay was born in Fleurie, and studied at the Lycée Charlemagne. In 1850, he became a teacher in New Orleans, Louisiana, a partly French speaking community, and there became acquainted with John Lloyd Stephens's books of travel in Yucatan. He travelled in Mexico, by commission from the French ministry of education, during 1857–1861. He returned to Mexico in 1864, with the French troops of Emperor Maximilian, in South America, particularly Chile and Argentina, in 1875; and in Java and Australia during 1878. During 1880–1883, he again visited the ruined cities of Mexico. Pierre Lorillard IV of New York City contributed to defray the expense of this expedition, and Charnay named a great ruined city near the Guatemalan boundary line "Ville Lorillard" in his honor; the name did not become popular and the site is more commonly known as Yaxchilan. Charnay went to Yucatan in 1886. Charnay was aware of new legislation in Mexico that attempted to protect its archeological sites and treasures, and obtained a license from the government in July 1880. By its terms, he could explore widely and remove artifacts but they had to be sent to the National Museum first. The museum could keep the majority, but the rest could be sent to France. Despite the contract, members of the Mexican Congress objected, and there were impassioned speeches by Vicente Riva Palacio, liberal general who had fought the French, and liberal intellectual Guillermo Prieto. Justo Sierra, later a major official during the regime of Porfirio Díaz, was in favor of the contract. In the end the Charnay contract was rejected 114 6. He had, however, already violated the terms of the contract, hiding smaller artifacts from Mexican officials and only submitting to inspection those that were too big to hide. The more important of his publications are Le Mexique, souvenirs et impressions de voyage (1863), being his personal report on the expedition of 1857–1861, of which the official report is to be found in Viollet le Duc's Cités et ruines américaines: Mitla, [[Palenque (1863), vol. 19 of Recueil des voyages et des documents; Les Anciennes villes du Nouveau Monde (1885; English translation, The Ancient Cities of the New World, 1887, by Mmes. Gonino and Conant); a romance, Une Princesse indienne avant la conquête (1888); À travers les forêts vierges (1890); and Manuscrit Ramirez: Histoire de l'origine des Indiens qui habitent la Nouvelle Espagne selon leurs traditions (1903). He translated Hernán Cortés's letters into French, with the title Lettres de Fernand Cortès à Charles Quint sur la découverte et la conquête du Mexique (1896). He elaborated a theory of Toltec migrations and considered the prehistoric Mexican to be of Asiatic origin, because of supposed observed similarities to Japanese architecture, Chinese decoration, Malaysian language and Cambodian dress, and so on.