Кіріспе
5 ғасырдағы грек ақыны, драматург және философ Ион Хиостық (б.з.б. 490/480 – б.з.б. 420 шамасында) грек жазушысы, драматург, лирикалық ақын және философ болған. Ол Эсхил, Еврипид және Софоклмен бір замандас болды. Оның көптеген пьесалары мен өлеңдерінен тек бірнеше атауы мен фрагменттері ғана жеткен. Ол сонымен қатар бірнеше прозалық туындылар жазды, оның ішінде Пифагорға қатысты "Триагмос" атты мәтін де бар, одан да бірнеше фрагмент сақталған.
Ion of Chios ('/aɪ//ɒ//n/; ; c. 490/480 – c. 420 BC) was a Greek writer, dramatist, lyric poet and philosopher. He was a contemporary of Aeschylus, Euripides and Sophocles. Of his many plays and poems only a few titles and fragments have survived. He also wrote some prose works, including a Pythagorean text, the Triagmos, of which a few fragments survive.
Өмір
Ол Ортоменнің ұлы болды және Ксустың ұлы деп аталды: бұл, әдетте, мифтік Ионның әкесі Ксусты еске түсіретін лақап аты болған. Ол өте жас кезінде Афинаға барып, Кимонмен жақын қарым-қатынаста болды, оның еңбектерінде Кимонға арналған мақтау сөздері сақталған, оларды Плутарх келтіреді. Плутарх Ионның Периклді қатты сынағанын айтады, Перикл оның махаббаты үшін бәсекелес болған деседі. Ион Аэскхилмен жақсы таныс болған, егер Плутархтың айтуынша, осыған қатысты әңгімеге сенсек, бірақ Аэскхилдің өлімінен кейін ғана трагедия жазуға кіріскен. Сонымен қатар, Ионның өзі Софоклмен Хиоста кездескенін, ол Самосқа қарсы жорықтың басшысы болған кезде, б.з.д. 440 жылы кездескенін мәлімдейді. Оның алғашқы трагедиясы 82-ші Олимпиадада (б.з.д. 452 ж.) қойылған; ол 87.4 Олимпиадада (б.з.д. 429 ж.) Еврипид пен Иофонмен бәсекелесіп үшінші орын алған; және ол б.з.д. 421 жылға дейін қайтыс болған, бұл Аристофанның «Бейбітшілік» пьесасынан көрінеді, ол сол жылы қойылған. Ионның тек бір жеңісі туралы айтылады, сол кезде ол бірден дитирамб және трагедияда жеңіске жетіп, әрбір афиналыққа хиостық шараптан құйылған ыдыс сыйлаған деседі. Осыдан оның мол байлығы болғанын көруге болады. Страбон оны Хиостың белгілі тұлғаларының бірі ретінде еске алады.
Шығармалары
Оның трагедияларының саны әртүрлі деректерде 12, 30 және 40 деп көрсетіледі. Бізге он бір пьесаның атаулары мен бірнеше фрагменттері жеткен: Агамнемнон; Алкмен; Аргей; Эвритідтер; Лаерт; Мега драма; Омфале; Финикс немесе Каин; Финикс Екінші (Финикс Деутерос); Фрурой; және Тевкр. "Омфале" сатиралық драма болған. Псевдо Лонгин Ионның трагедияларының стилін ұсақ-түйек реттеулермен және батылдықтың жетіспеушілігімен сипаттайды, сондай-ақ, ешбір ақылды адам Эдиптің құндылығын Ионның барлық трагедияларының жиынтығымен салыстырмайды дейді. Дегенмен, ол, көбінесе, әдемі әзіл-қалжыңы үшін жоғары бағаланған. Оның трагедияларының сақталған үзінділерінде көркем өлеңдер кездеседі. Аркесила, Синоптан келген Батон, Дидим, Эпиген және тіпті Аристарх оның шығармаларына түсініктемелер жазған. Аристофанның жазбаларынан белгілі болғандай, Ион лирикалық өлеңдер, комедиялар, эпиграммалар, пеандар, гимндер, схолиялар және элегиялар да жазған. Оның элегияларының қалдықтары Грек антологиясында сақталған. Аристофанның зерттеушілері айтқандай, оның прозалық еңбектерінің ішінде "Пресбеутикон" (Πρεσβευτικόν) – кейбіреулер оны теңсіз деп санайды; "Ктисис" (Κτίσις); "Космологикос" (Κοσμολογικός); "Гипомнемата" (Ὑπομνήματα); және тағы бірнеше, нақты аталмаған еңбектер бар. Бұл еңбектердің біріншісінің мәні белгісіз. "Ктисис" толық атауы "Хиостың құрылысы" (Χίου Κτίσις) – бұл иониялық диалектте жазылған тарихи еңбек, Геродоттың үлгісімен жазылған сияқты. Бұл Паузанийдің келтірген "Синграфе" (Συγγραφή) еңбегімен бірдей болуы мүмкін. "Космологикос", ықтимал, "Триагмос" (Τριαγμός) немесе "Триагмой" (Τριαγμοί) деп аталатын философиялық еңбекпен бірдей, ол триадалар теориясына сәйкес нәрселердің құрылысы туралы трактат болған. Сақталған фрагменттер оның пифагорлық идеяларға бейім екенін көрсетеді. "Гипомнемата" кейбір авторлардың пікірінше, "Эпидемия" (Ἐπιδημίαι) немесе "Экдеметикос" (Ἐκδημητικός) еңбектерімен сәйкес келеді, онда оның өзінің саяхаттары немесе танымал адамдардың Хиосқа сапарлары туралы мәліметтер қамтылған.