Кіріспе

Неміс ғалымы Кристиан Готтильф Салцманн (1 шілде 1744 – 31 қазан 1811) – неміс білім беру реформаторы және Шнепфенталь институтын құрған адам.

Өмір және мансап

Салцман 1744 жылғы 1 шілдеде Эрфурт қаласының жанында, Тюрингияда дүниеге келген. Оның әкесі протестант пасторы болған, ал Салцман өзі де пастор болуға дайындалған. Ол "Жас жігіттер мен қыздарға арналған кітапхана" атты еңбекті жазды, онда балаларға дін оқытудың жолдары көрсетілген, бірақ жоғары лауазымдағы адамдар оны қабылдаған жоқ. Осы себепті ол Базедоудың Филантропинумында қызметке орналасты. Содан кейін ол білім беру реформасы туралы мақалалар жазуын жалғастырды, соның ішінде 1783 жылы "Moralische Elementarbuch" еңбегі де бар. 1785 жылы Салцман өзінің Шнепфенталь институтын ашты, онда оның жаңа, практикалық білім беру жүйесі оқытылды. Мектепте сабақ берген кезінде ол өзінің еңбектерін жариялауды жалғастырды, тіпті "Тюрингия хабаршысы" журналын шығарды. Ол 1811 жылғы 31 қазанда қайтыс болды.

Мэри Вулстонкрафтпен байланысы

Салцманның еңбегі либералды баспагер Джозеф Джонсонның қолдауымен британдық оқырман қауымына жетті. Бұл жұмысты Мэри Уоллстонкрафт жазған, ол бастапқыда аударма ретінде кіріскен, бірақ Джанет Тоддтың сөзінше, "ертегілерді ағылшын тіліне бейімдеп, қажет жерлерінде қосымшалар енгізіп, өзгерістер жасаған". Бұл аударма Джонсонның "Analytical Review" журналында жарияланған екі бөлімді мақала арқылы кең оқырманға танылды. Салцманның еңбегі 1872 жылы Шарлотта Мэри Йонг "Әңгімелер қоймасын" өңдеген кезде одан әрі өңделді. Генри Крэб Робинсонның мәлімдемесіне сәйкес, Салцман мен Уоллстонкрафт хат алмасып тұрған. Салцман 1793 жылы оның "Әйелдер құқығын қорғау" атты еңбегін неміс тілінде жариялап, оған өзінің қызығушылығын білдірді. Оның ең маңызды еңбегінің негізгі аудармасын оның мектебіндегі мұғалімдердің бірі Георг Фридрих Кристиан Вайссенборн жасады, бірақ Салцман авторлық құқығын пайдаланып, Робинсон "ғибратты жақсартулар" деп атаған өзгерістер енгізді. Салцман сондай-ақ оның жесірі Уильям Годвин жазған "Әйелдер құқығын қорғау" авторының естеліктерінің неміс тіліндегі нұсқасын жариялады, оны да Вайссенборн аударған. Екі еңбектің де алғы сөздерінде ол оның идеялары мен өміріне деген ықыласын білдіреді.

Масондықтар мен иллюминатимен байланыстар

Салцманның өзінің масондық немесе иллюминаттар қатарына кіргені белгісіз, бірақ оның мектебі екі ұйымның да мүшелерімен қолдалып, қаржыландырылды.