Кіріспе

Маргарет Маршалл Сондерстің "Көрікті Джо" кітабы – роман.

"Көрікті Джо" – Маргарет Маршалл Сондерстің 1893 жылы жазылған романы, ол жануарларға қатысты қатыгездік туралы хабардарлықты бүкіл әлемге таратуға үлкен үлес қосты. Оқиғаның негізінде Онтарио штатының Меафорд қаласынан шыққан сол аттас иттің тарихы жатыр.

Нағыз сұлу Джо

Нағыз "Күлкілі Джо" – "Эйрдейл" тұқымдас ит болатын. Ол орташа бойлы, қоңыр түсті, және жартылай бұқа терьері, жартылай түлкі терьері болуы мүмкін деп есептелген. Ол сондай-ақ, таза тұқымды емес, қарапайым, әлдебір ит деп те сипатталған. Бастапқыда ол Меафорд қаласының жергілікті тұрғынына тиесілі болған, ол итті қатыгездікпен, өлімге дейін азаптап, тіпті құлақтары мен құйрығын кесіп тастаған. 1890 жылы Луиза Мурдың әкесі Уолтер Мур осы итті құтқарып алды, әйтпесе оның өлімі зорлықпен және қиналыспен аяқталар еді. 1892 жылы Маргарет Маршалл Сондерс (1861–1947) ағасы мен оның әйелі Луиза Мурға қонаққа барғанда "Күлкілі Джо" туралы алғаш рет естіді. Сондерс Джоның тағдырына қатты тиіп, оның оқиғасы негізінде роман жазды, ол өзінің автобиографиялық, ойдан шығарылған нұсқасы болды. Маргарет Сондерс оқиғаны Мэн штатындағы шағын қалаға көшіріп, американдық гуманистік білім беру қоғамы ұйымдастырған әдеби байқауда жеңіп алу үшін отбасының атын Мурдан Мориске өзгертті. Кітап алғаш рет 1893 жылы басылып шықты. 1900 жылға қарай АҚШ-та 800 000-нан астам, Канадада 40 000, ал Ұлыбританияда 100 000-нан астам данасы сатылды. Сондерс "Күлкілі Джоны" "автобиография" түрінде жазуды және оқиғаны иттің өзінің көзқарасынан, оның қиялдағы сөздерімен баяндауды жөн көрді. Бұл жануардың басынан кешкендерін айтатын алғашқы кітап болмаса да, Анна Севеллдің "Қара сұлулық" кітабы сол кезде классикалық әдебиетке айналып үлгерген, бұл әдіс бұрыннан қолданылып келген. Дегенмен, бұл ерекше көзқарас оқырманға "Күлкілі Джоның" ішкі әлеміне енуге және оқиғаны баяндаушыға көбірек симпатиямен қарауға мүмкіндік берді, егер оқиға тікелей және құрғақ деректермен баяндалғанда, мұндай сезім тумаған болар еді. Сондай-ақ, Сондерс Маргарет Сондерс есімімен жазушы ретінде оны қабылдамайтындарына сенгендіктен, Маршалл Сондерс деген псевдонимді пайдаланды.

Атак-даңқ пен мұра

Саундерс өзінің әңгімесін 1893 жылы Гумандық қоғам ұйымдастырған жазу конкурсына жіберді. Ол жеңіске ие болды, ал келесі жылы ол роман ретінде жарияланды. Жауабы зор болды; кітаптың өзі де, оның тақырыбы да бүкіл әлемде кең танылды. Бұл тарихта миллионнан астам данасы сатылған алғашқы канад кітабы болды, ал 1930 жылдардың соңына қарай әлем бойынша 7 миллионнан астам данасы сатылды. 1902 жылы "Күлкілі Джоның жұмағы" атты жалғасы жарық көрді. 1934 жылы Саундерс сол кезде Канаданың ең жоғары азаматтық наградасымен марапатталды – Британ империясының ең жоғары орденінің командирі, немесе C. B. E. 1963 жылы Маэфордта, Луиза Мурдың Күлкілі Джонына көмек көрсеткен Мур үйінің жанында ресми Күлкілі Джо паркі ашылды. 1994 жылы Джоның мұрасын сақтау және Мурдың үйін мұражай ету мақсатында "Күлкілі Джо мұрагерлік қоғамы" құрылды.

Қара сұлулықпен байланыс

Сондерс өзінің шығармаларын ұқсас тақырыптағы "Қара сұлулық"пен салыстырудан жалтарған жоқ. Шындығында, ол "Кәдемі Джо" кітабының өте алғашқы бетінде "Қара сұлулыққа" сілтеме жасайды, оны атымен атамай, [Джоның көзқарасынан] "Менің қожайыным жылқының өмірі туралы кішкентай кітапты оқып күліп, жылағанын көрдім" деп жазады. Джо одан әрі өзінің иесіне де осындай қуаныш сыйлау үшін иттің өмірін жазатынын айтады. Осылайша, кем дегенде кітаптың мазмұны бойынша, "Кәдемі Джо" тікелей "Қара сұлулықтан" шабыттанды.