Кіріспе

Құс түрлері

Жаңа Зеландиялық қоңырауқұйрық (Anthornis melanura), сонымен қатар маори тілінде korimako, makomako және kōmako деп те аталады, Жаңа Зеландияға ендемік құс. Оның түсі жасыл және Anthornis туысының жалғыз тірі өкілі. Қоңырауқұйрық Жаңа Зеландияның әйгілі құстар әнінен құралған таңертеңгі хорының маңызды бөлігін құрайды, бұл хорды ерте еуропалық қоныс аударушылар көп байқаған. Теңізші Капитан Кук оның әні туралы "өте әдемі күйленген кішкентай қоңырауларға ұқсайды" деп жазған. Бұл түр Жаңа Зеландияның көп бөлігінде, оның жағалау аралдарында және Окленд аралдарында кең таралған.

Сипаттама

Аталықтары зәйтүн жасыл түсті, басында қою қызғылт реңі бар, қанаттарының және құйрығының сыртқы жағы қара түсті, ал аналықтары көкшіл реңі бар зәйтүн қоңыр түсті, басында көк реңі және тұмсығының табанынан көзге дейін сарғыш ақ түсті иілім бар. Екеуінің де көзі айқын қызыл түсті. Олардың тұмсығының ұшынан құйрығының соңына дейінгі ұзындығы шамамен 17–20 см. Аналықтарының салмағы шамамен 25 г, ал аталықтары 32 г. Жас аналықтарының көздері қоңыр, бетінде ақшыл сары жолақ болады. Жас аталықтарының қанаттарының және құйрығының сыртқы қауырсындары күңгірт қоңыр, қара түсті.

Жіктеу

Төрт түршік түрі бар: A. melanura melanura, A. melanura dumerii, A. melanura oneho және A. melanura obscura. XX ғасырдың басында жойылып кеткен Чатем қоңыраушы құсы, A. melanocephala, бұрын Жаңа Зеландия қоңыраушы құсының түршесі ретінде жіктелген, A. melanura melanocephala.

Тарату

Бел құсы Солтүстік аралдың солтүстігінен басқа Жаңа Зеландияның екі негізгі аралында кездеседі. Оның саны мен таралуы еуропалық үлгідегі шаруашылықтың енгізілуімен күрт төмендеді, бұл жергілікті орманды (бел құсының табиғи мекені) жоюға әкелді. Тағы бір маңызды фактор – мысықтар, сусарлар, сілеусіндер, күзендер, егеуқұйрықтар және азық-түлік ұрлайтын түрлер, мысалы, аралардың енгізілуі. Жыртқыштар құстарды немесе жұмыртқаларын жейді, ал азық-түлік ұрлайтындар бел құсының нектар, балдырқұрт және жәндіктер сияқты табиғи азық көздері үшін бәсекелеседі. Солтүстік аралда еуропалық отарлаудан кейін болған алғашқы төмендеу өте айқын болды, және көптеген аймақтарда шаруашылық толыққанша орнасу алдында жұқпалы аурулар сияқты басқа факторлар да әсер еткен болуы мүмкін. Шындығында, жыртқыштарды кінәлау мәселесі күрделі, сондай-ақ 100 жыл ішінде халықтың қайта өрлеуі де өз қиындықтарын тудырады. Оңтүстік аралдың сол уақытта отарлануына қарамастан, құлдырау соншалықты ауыр болған жоқ. 1850 жылдары отарлаудан кейін 10 жыл ішінде басталып, 3 жылдан кем уақыт ішінде Солтүстік аралдағы жаппай құлдырау туралы мәліметтер бар, ал 1880 жылдары түрдің жойылуға жақын тұрғаны қаупі туды, ол тек құрлықтан шалқап жатқан және көл аралымен шектелді, мысалы, Таупо көліндегі Мотутайко аралында, онда жалғыз мүмкін жыртқыш – полинезиялық егеуқұйрық болды. Солтүстік аралдың солтүстігіндегі Үш патшалар тобының ең үлкен аралы, Манаватавиде, теккелердің болуынан өсімдік жамылғысы нашарлаған кезде, бұл құстың жалғыз түрі толық сақталды. Ұлы Барьер аралында ол 10 жыл ішінде жоғалып кетті, бірақ Хаураки шығанағының кішірек аралдарында сақталып қалды, бұл кейін Окленд құрлығының жылдам қалпына келуіне мүмкіндік берді. Осыған сәйкес, төмендеу көптеген басқа Жаңа Зеландия түрлерінің құлдырауымен бір уақытта болды, бірақ белгісіз себептермен кері қайтарылып, түр әлі де Жаңа Зеландияның көп бөлігінде кең таралған.

Өсіру

Көбейтілу қыркүйектен қаңтарға дейін жүзеге асады, осы кезеңде екі жұптан туылуы мүмкін. Олардың ұя салу әдеттері жұмыртқаның түсі, жұмыртқа саны және инкубация кезеңі тұрғысынан қара тасқынға (туиге) ұқсас. Олар әдетте қызғылт қоңыр дақтар мен жолақтары бар үш-төрт жұмыртқа салады.

Диета

Белқұйрықтар нектар, жеміс және жәндіктермен қоректенеді. Жұптасу маусымында аналықтар мен балапандары үшін жәндіктер маңызды. Олар, гүлнектар жейтіндер секілді, тілдерінің щетка тәрізді ұшы арқасында нектарды және қарағай ағаштарының діңдеріндегі шырышты ішеді, соның арқасында көптеген жергілікті өсімдіктерді, мысалы, илепар, фуксия және коухай гүлдерін тозаңдауға маңызды үлес қосады.

Ән

Бел құсының әні үш ерекше дыбыстан тұрады, олар қоңыраудың сауына ұқсайды. Олар күндіз ән салады, бірақ таңертең және кешкі уақытта одан да жиірек әндейді. Олардың ескерту дауысы – қара құсқа ұқсас, қатты, тікелей, қайталап тұратын ноталар жиынтығы. Жаңа Зеландия радиосы Anthornis melanura құсының дауысын аралық сигнал ретінде қолданады.