Кіріспе

Америкалық эколог

1923 жылы Алли «Жануарлардың топтасуы» деген тақырыпта мақалалар сериясын жаза бастады. Сегіз жыл өткен соң, ол өз зерттеулерін сол атпен кітап түрінде жариялады. Клайд Аллидің зерттеулерінің нәтижелері, түрлердің өкілдерінің өз түрлестеріне деген түсініксіз құштарлығының бар екенін көрсетті. Бұл зерттеулер кейбір жануарлар үшін тығыздық артық болуының зиян екенін дәлелдеуге көмектесті. Аллидің квакерлік нанымы табиғаттағы ынтымақтастықтың маңыздылығын көрсетуге деген ұмтылысын қалыптастырды. Осының нәтижесінде Алли эффектісі пайда болды.

Аллеялық әсер

Алли өмірін организмдердің жеке емес, топта әрекет етуінің пайдасын зерттеуге арнады. Организмдер тобын бақылағанда, Алли табиғатта ынтымақтастықтың пайдалы және қажет екенін анықтады. Алли эффектісі популяция тығыздығы мен популяцияның немесе түрдің жеке сәйкестігі арасындағы оң байланысты көрсетеді.

Әлеуметтік әсері

Аллидің әлеуметтік жиынтықтар мен ынтымақтастықтың эволюциясы жөніндегі зерттеулері оның әлеуметтік белсенділігімен, діни сенімдерімен және соғысқа қарсылығымен бірге жүрді. Квакер болып тәрбиеленген Алли соғыстан ашық бас тартты, бұл оны қатыгез сынға алып, қуғынға ұшыратты. 1940 жылдары Алли жануарлардың әлеуметтік мінез-құлқы туралы зерттеулері соғыстың биологиялық негізіне қарсы нақты дәлелдер келтірді деп мәлімдеді. Оның пікірінше, жеке тұлғалар арасындағы ынтымақтастыққа негізделген организмдердің әлеуметтенуі туралы теориясы соғыстың табиғи құбылыс емес екенін көрсетті. Грегг Митманның сөзіне қарағанда, Алли экологтарды "әлеуметтік емшілер" деп қарастырды, олар өз зерттеулері арқылы этиканың табиғаттану негізін қалай алады.

Жарияланымдар

Аллидің зерттеуге берілгендігінің нәтижесінде 200-ден астам мақала және оннан астам кітап жарық көрді, оның ішінде «Жануарлардың жиналуы: Жалпы социология бойынша зерттеу» (1931), «Жануарлар өмірі және әлеуметтік даму» (1932), «Жануарлардың әлеуметтік өмірі» (1938), Альфред Э. Эмерсон, Орландо Парк, Томас Парк және Карл П. Шмидтпен бірлесіп жазылған «Жануарлар экологиясының қағидалары» (1949) және «Жануарлар арасындағы ынтымақтастық, адамдарға қатысты мәселелер» (1951).

Еске алу, өлім және мұра

Көптеген биологтар мен тарихшылар Аллидің беделі басқа бір эколог, Джордж К. Уильямстың еңбегінен зардап шеккенін айтады. Уильямстың "Адаптация және табиғи іріктеу" (1966) атты жұмысы, Аллидің топтық ынтымақтастық туралы зерттеулерін жеке іріктеудің маңыздылығын баса көрсету арқылы, топтық іріктеу идеясын күшін жоятын мысалдар келтіріп, жоққа шығарады. Дегенмен, Аллидің зерттеулері мен оның қалдырған мұрасы бүгінгі күнге дейін танылып, талқыланып келеді, себебі көптеген ғалымдар Алли эффектісінің негізгі қағидаларына әлі де қызығушылық танытуда. 1973 жылы Жануарлар мінез-құлқы қоғамы жыл сайынғы мәжілісінде өткізілетін сарапшылардың бағалауы бойынша студенттердің этологиялық зерттеу жұмыстарының ең үздік тұсаукесері үшін W. C. Allee сыйлығын беруді бастады. Алли 1955 жылы 69 жасында Флорида штатының Гейнсвилл қаласында қайтыс болды, ол жесір еді. Одан екі қызы қалды.