Кіріспе

философиялық ағым

Неомодернизм – модернизмге негізделген философиялық ұстаным, ол постмодернизмнің модернизмге қатысты сын-ескертпелеріне жауап береді. Ол Хабермас постмодерн философиясына бағыттаған сынға қатысты, атап айтқанда, универсализм және сыни ойлау – адам құқықтарының екі маңызды құралы және адам құқықтары кейбір мәдениеттердің өзгелерден артық болуына себеп болады. Қазіргі кезде ол Агнес Хеллер, Виктор Грауэр және Карлос Эскуде еңбектерімен байланысты.

Агнес Хеллер

Агнес Хеллердің еңбегі «әдептік антропологиямен» және «көне теорияның өмірлік даналығын заманауи құндылықтармен үйлестіретін, қанаушыл емес гуманизмді іздеу арқылы қазіргі заманның тағдырын зерттеумен» байланысты. Неомодернизм постмодернизмнің модернизмге қатысты сын-ескертпелерінің кейбір тұстарын қабылдайды, атап айтқанда, модернизм үстем топтардың көзқарасын объективті шындық деңгейіне көтерді, соның салдарынан әйелдер мен этникалық азшылықтар сияқты «нақты айтылмаған топтардың» пікірлерін жеткізе алмады. Бірақ, оның ойынша, неомодернизм постмодернизмді:

Ғылыми емес деп есептейді: ғылымның пайдалы білім тудыру мүмкіндігін «ғылымға табынушылық» деп қарауға болмайды. Журналистикалық: нәрсенің қалай және неліктен орын алғанын түсіндірмейді. Локальды: уақыт және кеңістікке тәуелсіз үлгілерді тануға қабілетсіз. Расталмаған: ешқандай тексеру процесі болмайды, сондықтан сән мен иерархияға бағынышты.

Виктор Грауер

1982 жылы Виктор Грауэр «жаңа культіне» қарсы шабуыл жасап, өнерде «неомодерн» қозғалысы пайда болғанын айтты. Бұл қозғалыс «плюрализмнің жарылысынан» емес, терең формальды қатаңдыққа негізделген. Оның пікірінше, постмодернизм – модернизмге жасалған теріс шабуыл ғана, ал модернизмнен бөлек оның болашағы жоқ. Көптеген модернизм зерттеушілері осы көзқараспен келіседі. Әлеуметтанушы доктор Росс Хонивилл «Being NEO» (2023) еңбегінде 1991 жылы постмодернизмнің аяқталып, неомодернизмнің пайда болғанын, оны әлеуметтік бифуркация немесе бөлініс деп атады. Неомодернистер, немесе NEO-лар, дәстүрлілікпен салыстырғанда жаңа болды, себебі дәстүрліліктің тарихы екі ғасырға жетеді. NEO-лар – әлеуметтік әділетке ұмтылған гуманистік көзқарастағы, жеке басымен ерекшеленетін, рухани құндылықтарға және сезімдерге мән беретін прогрессивті адамдар. Ал дәстүршілдер әлеуметтік және саяси тұрғыдан консервативті болып қала берді, олар рационалдылыққа, емес сезімге басымдық берді. Олар ауыр еңбек, тәртіп және міндет сезімін бағалады, бұл ерте индустриалды қоғамның этикасын – моральдық тазалықты, әлеуметтік иерархияны және гендерлік рөлдердің айқын бөлінуін көрсетеді. Ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан осы көзқарас отбасы, әдептілік және қоғамдық бірлікке үлкен мән беруге әкелді. Honeywill Ross (2023)