Кіріспе
1999 жылғы бейне ойын
Outcast – Appeal компаниясымен әзірленген және 1999 жылы Windows үшін Infogrames компаниясы шығарған әрекет пен шытырман ойын. Ойын сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, 1999 жылы GameSpot сайты оны "Жылдың оқиғалық ойыны" деп атады. 2001 жылы Appeal компаниясы Outcast II: The Lost Paradise деп аталған жалғасын жасады, бірақ банкроттық жағдайға байланысты оны аяқтау мүмкін болмады. 2010 жылы ойын GOG арқылы цифрлық таратуда қайта шығарылды. 2014 жылы бастапқы әзірлеушілер франшизаның интеллектуалдық меншігін қайта сатып алғаннан кейін Outcast 1.1 ретінде жаңартылды. 2017 жылы Windows, PlayStation 4 және Xbox One платформалары үшін Outcast: Second Contact атты жаңа нұсқасы шығарылды. Ал 2024 жылы Outcast: A New Beginning деп аталатын жалғасы Windows, PlayStation 5 және Xbox Series X/S үшін жарық көрді.
Ойын процесі
Ойыншы бас кейіпкер Кэттер Слэйді Адельфа әлемінде үшінші немесе бірінші тұлға көзқарасымен басқарады. Қолданылатын тышқан батырмасы екі ғана. Тышқанның оң батырмасы ойыншының қаруын бағыттайды, ал екіншісі жағдайға қарай өзгереді (мысалы, ойыншы емес кейіпкердің алдында тұрғанда тышқан батырмасын әңгіме бастауға итермелейді, ал жүгіргенде Кэттер секіруге мәжбүрлейді). Ойыншы жүре алады, шаба алады, секіре алады, иіліп жүре алады және Кэттердің секіріп жете алатын кез келген тіреуге көтеріле алады. Оқу алаңынан басқа, ойыншы Адельфаның кез келген аймағына даокастар деп аталатын саяхат қақпалары арқылы еркін өте алады. Ойыншы F LINK құрылғысынан телепорт маяктарын орнатып, бір аймақтағы аймақтар арасында жылдам қозғала алады, бірақ бұл маяктар аймақтар арасында жұмыс істемейді. Ойыншы екі ха, жүк тасуға арналған жануарды сатып алып немесе ойыншыға сыйлық ретінде берілген белгілі бір тапсырмаларды орындау арқылы иелене алады, ол үлкен аймақтарды жылдам аралауға мүмкіндік береді. Ойынның үлкен бөлігі Адельфаның тарихын және мәдениетін білу үшін, сондай-ақ Кэттердің зондты табу миссиясында алға жылжу үшін Талан деп аталатын достық шетелдіктермен әңгімелесуге арналған. Мұның бәрін өткізіп жіберуге болады, бірақ олар ойыншыға оның оларға қалай қарайтынына байланысты әртүрлі қарауы мүмкін, бұл бедел жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Егер ойыншы Таланға көмектесу үшін көптеген тапсырмаларды орындаса, олардың беделі жақсарып, Талан көмектесуге ынталы болады. Егер ойыншы Таланға зиян келтіретін іс-әрекеттер жасаса, олар ойыншыға наразылық білдіріп, оны агрессивті түрде қуа алады. Диалогтардың әртүрлі нұсқалары бар, олар кездейсоқ немесе ойыншының беделіне байланысты таңдалады. Ойындағы әр қару баяу жылдамдықпен оқтарды атып, ойыншыдан жаудың шабуылынан қашу үшін маневр жасауды және дұрыс бағыттап оқ тигізуді талап етеді. Балама ретінде, ойыншы жаудың артынан жасырынып, жасырынбағанда, лайлы далада жатып, Кэттерді қысқа мерзімге көрінбейтін ететін құрылғыларды пайдалана алады. Кэттер ойынды тек пистолет пен қолымен бастайды, ал ойыншы қосымша қарулар мен жаңартуларды сатып ала алады, ал оқ-дәрілерді әлемде табуға болады немесе белгілі бір мөлшерде материалдарды Recreator деп аталатын Таланға жеткізіп жасатуға болады. Сақшылар ойыншыны көргенде, жақын маңдағыларға бұйрық беру үшін мүйіз сияқты аспаппен әртүрлі дабылдарды соғады. Олар ойыншыны қоршауға тырысып, аумақты іздеуге немесе ойыншыны таба алмағанда жиналады. Сақшылардан басқа, жауыз және ақыл-ойы төмен Адельфаның жабайы жануарлары ойыншыға тым жақын келсе, олармен күресуге тырысады. Жау сақшыларын әр аймақтың басшысы үшін белгілі бір тапсырманы орындау арқылы әлсіретуге болады. Бұл тапсырма орындалғаннан кейін олар сақшыларға ресурстар беруді тоқтатады: азық-түлік өндірісін тоқтату олардың денсаулығын төмендетеді, кен өндіруді тоқтату олардың қаруларын әлсіретеді және т.б. Таланға ресурстар өндіруді тоқтатуға көндіру үшін жақсы бедел қажет, сондықтан ойыншы Таланға жақсы қарым-қатынас жасауға шақырылады. Outcast ойынды сақтаудың ерекше әдісін қолданады, ол ойын әлемімен байланысты. Ойынның басында ойыншы "Гаамсав" деп аталатын затты алып, оның "өз мәнін сақтап қалуға" қабілетті екенін естиді, содан кейін оны қалпына келтіруге болады. Ойынды сақтау үшін ойыншы Гаамсавты жабдықтап, оны "сығып", жарқыратып, дыбыс шығарады. Бұл дыбысты жаулар ести алады және олар тергеуге келеді, сондықтан ойыншы ойынды сақтамас бұрын жағдайды ескеруі керек. Бірнеше секундтан кейін ойын тоқтап, мәзір пайда болады.
Сюжет
2007 жылы АҚШ үкіметі Адельфаға, параллель әлемдегі шетелдік әлемге зонд жібереді. Зонд әлемнің бейнелерін Жерге жіберіп тұрады. Миссия басталғаннан кейін бірнеше минут өткен соң, шетелдік тіршілік иесі зондты тауып, оған зақым келтіреді, бұл күтпеген энергия кері соққысын тудырады, қара тесік құрып, Жерге қауіп төндіреді. Бұрынғы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мүшесі Слейдке үш ғалымды (Уильям Кауффман, Энтони Ксю және Марион Вольф) осы шетелдік әлемге сүйемелдеп апару, зондты жөндеу және қара тесікті жабу міндеті тапсырылады. Адельфаға келген Слейд үш ғалымнан бөлініп қалады және таңқаларлықтай, жергілікті тұрғындар оны өздерінің мессиясы, Улукай деп құрметпен қарсы алады. Адельфаның басты халқы – Талан деп аталатын екі аяқты жандар. Олардың технологиясы ежелгі Қытай немесе орта ғасырлық Еуропа деңгейінде, бірақ әр Таланның «мысалына» (от, жер, су немесе ауа) байланысты әртүрлі психикалық қабілеттері бар. «Фай» (от) мәніне ие Талан сарбаздары өздерінің психикалық күштерімен жұмыс істейтін энергиялық қару қолданады. Адельфа бірнеше аймаққа бөлінген, олар «даока» деп аталатын құрлықтар аралық порталдар жүйесімен байланысты. Бұл – Таланның көп білмейтін ежелгі өркениеттің қалдықтары. Слейд келген кезде от Талан қоғамды басып алып, зорлық-зомбылық және қорқыту арқылы билік жүргізеді. Бұл жағдай салыстырмалы түрде жаңа, бұрын Талан ынтымақпен өмір сүрген. Ойын дамыған сайын Слейд экспедицияның төрт мүшесінің уақыт бойынша бөлінгенін біледі. Марион Слейдтен кейін көп ұзамай келеді, бірақ Кауффман мен Ксю ондаған жылдар бұрын келген, ал бастапқы зонд әлі келген жоқ. Олардың қиын жағдайларын білгеннен кейін Ксю тұрақсыз болып, Кауффманмен қарым-қатынасын үзді, Талан жауынгер кастасын басып алып, оларды зорлық-зомбылыққа және шетелдіктерге деген жеккөрушілікке үйретті. Осының тікелей салдарынан Талан жауынгері зонд келген кезде оған шабуыл жасады, нәтижесінде Жерге қауіп төндіретін қара тесік пайда болды. Кауффман Ксюді тоқтатуға шамасы келмейтінін түсінді және өлімінен бұрын жауынгер емес Талан арасында Улукай культін құрды, оларды Слейд келгенде көмектесуге дайындады. Слейд жауынгер Таланды әлсіретіп, басқа касталарды біріктіреді және соңында Ксюді және оның жауынгерлерін жеңеді. Марионның көмегімен зондты жөндеу үшін қажетті компьютерлік карталарды табады. Марион жөндеу жұмыстары аяқталмас бұрын Ксюдің қолынан қаза табады. Кауффман қалдырған нұсқаулармен Слейд зондты жөндеп, оның ішкі бөліктерін алып тастайды, содан кейін оны Жерге оралу үшін көлік ретінде пайдаланады, себебі зондтың қайтуы қара тесікті жабуы күтілген.
Даму
Outcast графикалық қозғалтқышы негізінен ландшафтты көрсету үшін қолданылатын сәулелік құю (биіктік картасы) қозғалтқышы мен нысандарды көрсету үшін қолданылатын текстуралық карталау көпбұрыш қозғалтқышының комбинациясы болып табылады. Қолданбадағы кредиттердің "Қозғалтқышты бағдарламалау" бөлімінде графикаға қатысты бірнеше кіші бөлімдер бар, олардың ішінде: "Ландшафт қозғалтқышы", "Полигон қозғалтқышы", "Су және көлеңкелер қозғалтқышы" және "Арнайы эффекттер қозғалтқышы". Outcast көбінесе воксель технологиясының алға басушысы ретінде айтылса да, бұл шатастыруға мүмкіндік береді. Ойын үш өлшемді воксел көлемін модельдей алмайды. Оның орнына, ол жерді бет ретінде моделідейді, оны вокселдерден құралған деп қарастыруға болады. Жер беті текстураланған көпбұрыштармен үлгіленген нысандармен безендірілген. Outcast әзірленген кезде, бейне ойындарға қатысты "воксель қозғалтқышы" термині көбінесе сәулелік құю қозғалтқышын (мысалы, Voxel Space қозғалтқышы) білдіретін. Ойынның веб-сайтындағы қозғалтқыш технологиясы бетінде ландшафт қозғалтқышы "Voxels қозғалтқышы" деп те аталады. Қозғалтқыш толығымен бағдарламалық қамтамасыз етуге негіделген; ол 3D графикалық карта арқылы аппараттық үдетуге сүйенбейді. Outcast кейіпкердің көлеңкесі, көрініс тереңдігі, соққы картасы және шағылыстар сияқты эффектілерді ұсынады. Антиалиазинг белгілі бір текстура шекараларын тегістеу үшін қолданылады. Биіктік картасы қозғалтқышы рельефтерді өздігінен жабылу, қозғалыс параллаксы және силуэттермен (бірақ көлеңкеленбеу) көрсетеді, тіпті тас бұйымдары сияқты ең ұсақ бөлшектер үшін де. Су беті мөлдір және шағылысты болып көрінеді. Бет қоршаған ортаны (аспан) шағылыстырады және судағы кейіпкердің қозғалысына жауап беретін толқындармен толқынады. Мөлдірліктің дәрежесі көру бұрышына байланысты. Бұрыш тік болған сайын су айқын көрінеді, ал көлденең болған сайын шағылыстар күшейеді. Басқа визуалды эффектілерге гүлдену және линза жарқылы, қардың құлауы, от және басқа да жарқыраған бөлшектер жатады. Бұл типтегі процессорға көп жүктеме түсіретін бағдарламалық рендерлеудің кемшілігі, Outcast толық жылдамдықпен және максималды ажыратымдылықта (512 x 384) жұмыс істеу үшін өте қуатты процессорды (сол кездегі ең қуатты Intel Pentium III процессорлары, 500-600 МГц диапазонында) және үлкен көлемде RAM (128 мегабайт ұсынылды) қажет етті. Outcast-та қолданылған жасанды интеллект (AI) GAIA деп аталатын, ойын жасанды интеллектісімен агенттерге арналған, үлестірілген AI зерттеулеріне негізделген C++ кітапханалары жиынтығынан тұратын, меншік қозғалтқышқа негізделген. Интеллект автономды процедуралар жиынтығында бөлінген қызмет ретінде ұсынылған, олар агенттер деп аталады. Агент есту, көру, акробатика сияқты дағдыларды қолдана отырып, берілген тапсырмаларды орындайды. Бұл агенттер бір-бірімен өзара әрекеттесе алады және тіпті күрделі тапсырманы орындау үшін бәсекелесе алады. Outcast Ленни Мурдың жоғары сапалы оркестрлік музыкасын ұсынады, оны Мәскеу симфониялық оркестрі мен хоры орындайды. Outcast шыққан кезде оркестрлік ойын музыкасы сирек кездесетін, ал Мурдың жетістігі "тамаша" деп бағаланды. Ойынның жариялаушысы Infogrames сағаттық саундтректі альбом ретінде шығарды, кейіннен ол ойынның ресми веб-сайтында MP3 жүктеуге қолжетімді болды. Оригиналды ойынның иегерлері саундтректі CD-плеерге 2-дискіні салса тыңдай алады. Dreamcast нұсқасын жасау жоспарланған, бірақ Windows нұсқасы коммерциялық сәтсіздікке ұшырағаннан кейін жоба тоқтатылды.
Шығару
Outcast шығарылғаннан кейін, әзірлеуші Appeal өзінің веб-сайтында "Outcast Outtakes" деп аталатын қысқа фильмдер сериясын жариялады, олар ойынның DVD нұсқасына да қосылды. Бұл, негізінен, ойын ішінде түсірілген жазбалардың сериясы болатын, олардың мақсаты – өзімен әжуалау, мысалы, Каттер өзінің сиқырлы сөмкеге ұқсайтын рюкзагына жарнама жасап, оның ішіне есіктер мен орындықтар сияқты үй жиһаздарын сыйдыра алатынын көрсету, немесе Никааға қатысты қосымша эпизодтар.
Қайта босату
2010 жылдың 20 сәуірінде Outcast ойыны GOG арқылы цифрлық таратуда қайта жарық көрді. Ойын Windows XP, Windows Vista және Windows 7 операциялық жүйелерімен үйлесімді. Ойынның осы нұсқасында бірнеше мәселелер түзетілді, соның ішінде қауымдық түзетулер бар, олар процессорды төмендету бағдарламасын қолдану қажеттілігін жоққа шығарады және қазіргі заманғы компьютерлерде қосымша түзетулерсіз ойнауға мүмкіндік береді. "Cyana маяк мәселесі" сияқты тағы бір шағын қате кейінірек жанкүйерлер қауымдастығымен түзетілді, олар 512 x 384 және кең экранды қолдаудан асып түсетін жоғарырақ дисплей ажыратымдылығын қамтамасыз ететін түзетулерді де жасады.
Сатылымдар
Outcast 1999 жылдың соңына дейін АҚШ-та 12 571 дана сатылды, деп хабарлайды PC Data компаниясы. Неміс нарығында ол 1999 жылдың маусым айында Media Control компаниясының компьютерлік ойындар сатылымының тізімінде #3 орынға шықты. Ойын тамыз айына дейін топ-5-тің ішінде болды, қыркүйектің бірінші жартысында 10-орында тұрды, ал сол айдың соңғы екі аптасында 19-орынға түсті. Желтоқсан айына қарай неміс нарығындағы сатылымы 50 000 данадан асып, PC Player журналынан Удо Хоффман бұл көрсеткішті «жақсы сан» деп бағалады.
Сыни пікірлер
Ойын GameRankings сайты бойынша "позитивті" пікірлер алды. GameSpot және Computer Gaming World Outcast-ты 1999 жылдың ең жақсы приключенческая ойыны деп атады. Соңғы басылымның редакторлары: "Шындығында, оқиғалы ойындар үшін тыныш жыл болды, бірақ бұл Outcast-тың жетістігін ешқандай жолмен кемсітпеуі керек" деп жазды. Ойын сонымен қатар Computer Games Strategy Plus және CNET Gamecenter-ден осы санатта номинация алды, бірақ Gabriel Knight 3-ке есе жіберді. 3-ші жылдық Interactive Achievement Awards марапаттауы кезінде Interactive Arts & Sciences академиясы Outcast-ты "Жылдың компьютерлік приключенческая/рольдік ойыны" номинациясына ұсынды, алайда бұл марапат Ашеронның шақыруына (Asheron's Call) берілді; сонымен қатар, "Оригиналдық музыкалық композициядағы ең үздік жетістік" номинациясына да ұсынылды, ол Um Jammer Lammy-ге бұйырды. Адам Павлачка Next Generation үшін ойынның PC нұсқасын қарап, оған бестен төрт жұлдыз берді және: "Егер сіз FPS жанрының шамадан тыс қарқынынан жалыққан болсаңыз және жеткілікті қуатыңыз болса, Outcast-ты сынап көріңіз. Тезірек сіз әдемілік пен құпияға толы әлемге тартылып, одан шығуды қаламасыз" деді.
Мұрасы мен жалғасы
1999 жылы "Appeal" компаниясы PlayStation 2, PC және GameCube платформалары үшін "Outcast II: The Lost Paradise" деп аталатын жалғасын жасап жатыр. Даму барысында "Appeal" банкротқа ұшырап, жұмыс тоқтатылды. "Appeal" ойынды аяқтау үшін баспасынан қаржы сұрағанмен, олардың өтініші қабылданбады. 2003 жылдан бері "Eternal Outcasts" фан-тобы "Open Outcast" деп аталатын тегін жалғасын жасап келеді. Жоба бастапқыда "Gothic", кейін "Crystal Space 3D" қозғалтқыштарын пайдаланды, бірақ соңында "CryEngine 2" қозғалтқышына көшті. 2010 жылы жоба "Crysis Wars" демо-версиясымен бірге ойнауға болатын екі техникалық демо-версиясын ("Oasis 1.0" және "1.1") шығарды. 2013 жылы жоба "CryEngine 3" қозғалтқышына көшіріліп, енді мод емес, жеке ойын ретінде дамытыла бастады. Бұл өзгерісті көрсете отырып, жоба "Outcast: Yods мұрасы" деп аталды. 2017 жылдың 16 сәуірінде "Eternal Outcasts" командасы "CryEngine 3" техникалық демо-версиясын және жобаның "Steam Greenlight" тапсырысын бірге жариялады. Ойынның атауы "Legacy of the Yods" деп өзгертілді, ал авторлық құқықтарды бұзбау үшін "Outcast" сөзі алынып тасталды. Содан бері жобаны дамыту тоқтатылды. 2013 жылдың 3 шілдесінде бельгиялық "Appeal" компаниясының өкілдері – Ян Роберт, Франк Зауэр және Ив Гроле "Atari, SA" компаниясынан франшизаны жаңарту мақсатында интеллектуалдық меншікті сатып алғаны хабарланды. 2014 жылдың 7 сәуірінде бастапқы дамыту тобының мүшелері "Kickstarter" платформасында "Outcast" ойынының HD ремейкі үшін 600 000 долларлық жаппай қаржыландыру науқанын бастады. Науқан қажетті соманың 45% ғана жинап, сәтсіз аяқталды, сондықтан қаражат аударылмады. 2014 жылдың 18 желтоқсанында "Outcast" ойыны "Steam" және кейіннен "GOG.com" және "Zoom Platform" платформаларында "Outcast 1.1" ретінде қайта жаңартылды. "Outcast 1.1" түпнұсқалық кодтан құрастырылып, қайта компиляцияланды. Онда тұрақтылық жақсартылды, жоғарырақ ажыратымдылық (макс. 1920x1080, фикстік нүктелі z-буферіне байланысты) және көп жіпті рендеринг қолдауы қосылды. Сонымен қатар, әзірлеушілер қалған қателер мен ақауларды жою жұмыстарын жалғастыруда. "Outcast: Second Contact" атты ресми ремейк 2017 жылдың 14 қарашасында "Microsoft Windows", "PlayStation 4" және "Xbox One" платформалары үшін шығарылды. Оны "Appeal" әзірледі, ал "Bigben Interactive" баспагерлік қызметін атқарды. 2021 жылдың 17 қыркүйегінде "THQ Nordic" компаниясы "Microsoft Windows", "PlayStation 5" және "Xbox Series X/S" платформалары үшін "Outcast 2: A New Beginning" атты ресми жалғасын жариялады. Ойынды "Appeal" әзірледі, ал "THQ Nordic" баспагерлік қызметін атқарды. 2023 жылдың тамызында ойынның атауы "Outcast: A New Beginning" деп өзгертілді. Ол 2024 жылдың 15 наурызында жарық көрді.