Кіріспе

Леонард Бернштейннің музыкасы бар оперетта

«Кандид» – Леонард Бернштейннің музыкасымен және негізінен Ричард Уилбурдың сөздерімен жазылған оперетта, ол Вольтердің 1759 жылғы осы аттас повесіне негізделген. Опера алғаш рет 1956 жылы Лилиан Хеллманның либреттосымен қойылды, бірақ 1974 жылдан бері көбінесе Хью Уилердің кітабымен қойылады, ол Вольтердің повесіне көбірек адал. Басты лирик – ақын Ричард Уилбур. Мәтінге үлес қосқандардың қатарында Джон Латуш, Дороти Паркер, Лилиан Хеллман, Стивен Сондхайм, Джон Мосери, Джон Уэллс және Бернштейннің өзі болды. Морис Пересс және Херши Кей оркестрлеу жұмысына қатысты. Премьерасы сәтсіз болғанымен, «Кандид» алғашқы көрермендер мен сыншылардың салқын қабылдауын жеңіп, үлкен танымалдыққа қол жеткізді.

Шығу тегі

Кандид бастапқыда Лилиан Хеллман өзінің бұрынғы "The Lark" туындысының стиліндегі музыкалық пьеса ретінде жоспарланған. Алайда, Бернштейн осы идеяға қатты құмарланып, Хеллманды оны "комедиялық оперетта" ретінде жасауға көндірді; одан кейін ол опереттаның түпкілікті либреттосын жазды. Көптеген лириктер осы шоудың үстінде жұмыс істеді: бірінші кезекте Джеймс Эджи (оның еңбегі ақырында қолданылмады), содан кейін Дороти Паркер, Джон Латуш және Ричард Уилбур. Бұған қоса, "Мен оңай бойыма сіңіре аламын" әнінің мәтінін Леонард және Фелисия Бернштейн жазды, ал Хеллман "Эльдорадо" әнінің сөздерін жазды. Герши Кей овертурадан басқа барлық музыкалық қойылымдарды оркестрледі, ал овертураны Бернштейн өзі жасады.

Бастапқы негізгі құймалар

Персонаж Оригиналды Бродвей актерлері 1956 1-ші Бродвей қайта жаңғыру 1974 Оригиналды "опера үйі" 1982 2-ші Бродвей қайта жаңғыру 1997 Филармониялық концерт 2004 Вольтер/Др. Панглос Макс Адриан Льюис Дж. Штадлен Джон Ланкстон Джозеф МакКи Джим Дейл Томас Аллен Кандид Роберт Рунсевилл Марк Бейкер Дэвид Эйслер Жейсон Дэниелли Пол Гроувз Кунигонде Барбара Кук Маурин Бреннан Эри Миллс Хэролин Блэквелл Кристин Ченоуетт Қарлы ханым Ирра Петина Джун Гейбл Мюриэл Коста Гринспон Джудит Кристин Андреа Мартин Патти ЛуПон Максимилиан Луи Эдмондс Сэм Фрид Скотт Рив Джеймс Джавор Брент Барретт Джефф Блумэнкранц Пакет Дебора Сент-Дарр Стейси Логан Жанин ЛаМанна

Музыка

Шоу тұтастай алғанда, премьерасында ара-жібір пікірлер алғанмен, музыка бірден танымал болды. Көптеген музыкалық нөмірлер түпнұсқалық актерлік құрамымен жазылған альбомға енгізілді, ол сәтті болды және 2009 жылға дейін басылып келді.

Авертура

Кандид операсына арналған увертюра көп ұзамай оркестр репертуарына енді. 1957 жылғы 26 қаңтарда Нью-Йорк филармониясы композитордың басшылығымен алғашқы концерттік орындалысын жасағаннан кейін, ол тез танымал болды және келесі екі жылдың ішінде шамамен 100-ге жуық басқа оркестрлер орындады. Осы уақыттан бері ол 20 ғасыр американдық композиторының ең көп орындалатын оркестрлік шығармаларының біріне айналды; 1987 жылы ол Бернштейннің концерттік музыкасының ең көп орындалған туындысы болды. Оның ұзақтығы шамамен төрт жарым минутты құрайды. Опереттаның толық нотасындағыдай, театрлық масштабтағы оркестрлеуге бір флейта (пикколомен бірге), бір гобой, Ми-бемоль, Си-бемоль және бас кларнеттерінің алмасуы, бір фагот, екі мүйіз, екі труба, екі тромбон, бір туба, стандартты оркестрлік соққы аспаптары, арфа және скрипкалар кіреді. Екі нұсқаның арасындағы басты айырмашылық – симфониялық оркестрлік аранжировкадағы дубляждар мен соққы аспаптары эффектілерінің (әсіресе, ашылу фанфары кезінде барабан соғысын қосу) көбірек қолданылуы. Алғашқы басылым мен кейінгі басылымдардың (екі оркестрлеудің де) арасындағы айырмашылықтарға кіретіні – ашылу темпінің баяулауы (жарты нота 152 орнына 132-ге тең). 1991 жылы Клэр Грундман жасаған, Boosey and Hawkes баспасынан шыққан стандартты үрмелі аспаптар ансамблі үшін де аранжировка бар. Питер Ричард Конте оны Wanamaker аспабы үшін де транскрипциялаған. Дик Каветт өзінің ABC телеарнасының кешкі шоуының ортасында "Glitter and Be Gay" бөлігін пайдаланды. Бұл ән PBS телеарнасында Каветт шоуының эфирде болған жылдары оның танымал кіріспесі ретінде де танылды. 1990 жылы Бернштейнге арналған естелік концертте Нью-Йорк филармониясы өздерінің лауреат дирижеріне құрмет көрсетіп, дирижерсіз увертюраны орындады. Бұл практика Филармонияда қалыптасқан дәстүрге айналды және әлі де сақталып келеді. Нью-Йорк филармониясы 2008 жылғы 26 ақпанда Солтүстік Кореяның Пхеньян қаласында өткен тарихи концерттің аясында Кандид увертюрасын орындады.

1973 жылғы Бродвей қайта жаңғыруы

1974 жылғы Tony Award сыйлығы: Музыкалық пьесаның үздік кітабы – Хью Уилер, Музыкалық пьесадағы жетекші актердің үздік орындауы – Льюис Дж. Штадлен, Музыкалық пьесадағы екінші пландағы актердің үздік орындауы – Марк Бейкер, Музыкалық пьесадағы екінші пландағы актрисаның үздік орындауы – Морин Бреннан, Жун Гейбл, Музыкалық пьесаның үздік режиссурасы – Гарольд Принс, Музыкалық пьесаның үздік сахналық дизайны – Фрэн Ли және Юджин Ли, Музыкалық пьесаның үздік костюм дизайны – Фрэн Ли. Drama Desk Award сыйлығы: Музыкалық пьесаның үздік кітабы – Хью Уилер, Ұлыстырушы режиссер – Гарольд Принс, Көрнекті хореография – Патрисия Берч, Көрнекті сахналық дизайн – Фрэн Ли және Юджин Ли, Көрнекті костюм дизайны – Фрэн Ли.