Миссал – қасиетті кітап, католик миссасының мәтіндері мен нұсқауларын қамтиды. Әртүрлі дәуірлердегі және ритуалдық дәстүрлердегі миссалдар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литургиялық кітап
Liturgical book
Миссал – литургиялық жыл бойына әйін жасау үшін қажетті нұсқаулар мен мәтіндерді қамтитын литургиялық кітап. Миссалдың нұсқалары литургиялық дәстүрге, кезеңге және мақсатына қарай өзгеше болады, кейбір миссалдар дін қызметкеріне әйін жасауға мүмкіндік береді, ал басқалары жеке және мирян пайдалануына арналған. Әлемдегі ең көп таралған Евхаристиялық әйін – Рим ритуалы бойынша Католик шіркеуінің Пауль VI әйінінің мәтіндері 1970 жылғы Рим Миссалында қамтылған. Рим ритуалының және басқа латын литургиялық дәстүрлерінің бұрынғы түрлері үшін де миссалдар жарық көрді. Басқа литургиялық кітаптарда әдетте басқа ритуалдық дәстүрлердің Евхаристиялық әйіндері болады, бірақ византиялық ритуалдар, шығыс православиелік батыс ритуалдары және англикандық литургиялар үшін де миссалдар бар.
A missal is a liturgical book containing instructions and texts necessary for the celebration of Mass throughout the liturgical year. Versions differ across liturgical tradition, period, and purpose, with some missals intended to enable a priest to celebrate Mass publicly and others for private and lay use. The texts of the most common Eucharistic liturgy in the world, the Catholic Church's Mass of Paul VI of the Roman Rite, are contained in the 1970 edition of the Roman Missal. Missals have also been published for earlier forms of the Roman Rite and other Latin liturgical rites. Other liturgical books typically contain the Eucharistic liturgies of other ritual traditions, but missals exist for the Byzantine Rites, Eastern Orthodox Western Rites, and Anglican liturgies.
Тарих
Мұндай кітаптар жинақталғанға дейін, қасиетті жаралымды тойлау кезінде бірнеше кітаптар қолданылды. Оларға бірте-бірте кіретін (көбінесе Забурлардан алынған мәтіндер, музыкалық ноталармен бірге), евангелистік немесе жақсы жаңалық кітабы, Жаңа өсиеттің басқа бөлімдерінен алынған мәтіндер, әсіресе Әулие Пауылдың хаттары, және дін қызметкерінің өзі оқитын дұғалары бар сакраментарий кіретін. Соңғы орта ғасырларда, Батыста дін қызметкерлері хор мен басқа да көмекшілердің көмегінсіз қасиетті жаралымды оқуы кең таралған кезде, бұл кітаптар дін қызметкерінің жеке пайдалануы үшін "қасиетті жаралым кітабы" (латын тілінде missale) түрінде біріктіріле бастады. Бұл "толық қасиетті жаралым кітабы" (missale plenum) пайда болуына әкелді, ол қасиетті жаралымның барлық мәтіндерін қамтыды, бірақ хор бөлімдерінің музыкасын қамтымады. Орындалуға тиіс ережелер туралы нұсқаулар да қосылды.
Before the compilation of such books, several books were used when celebrating Mass. These included the gradual (texts mainly from the Psalms, with musical notes added), the evangelary or gospel book, the epistolary with texts from other parts of the New Testament, mainly the epistles (letters) of Saint Paul, and the sacramentary with the prayers that the priest himself said. In high mediaeval times, when it had become common in the West for priests to say Mass without the assistance of a choir and other ministers, these books began to be combined into a "Mass book" (missale in Latin), for the priest's use alone. This led to the appearance of the missale plenum ("full or complete missal"), which contained all the texts of the Mass, but without the music of the choir parts. Indications of the rubrics to be followed were also added.
Латын католицизмі
Римдік Миссаль (Missale Romanum), 1570 жылы Папа Пий V жариялаған, шіркеудің әртүрлі бөліктерінде, мысалы Трой, Сарум (Солсбери) және басқаларында кеңінен қолданылып келген әртүрлі миссаль дәстүрлерін біртіндемен алмастырды. Көптеген епископтық орын-жайларда жергілікті дұғалар мен мерекелер де болды. Екінші Ватикан соборының тапсырмасымен Папа Павел VI діни қызметтерде Киелі Жазудың оқылу мөлшерін және, аздаған дәрежеде, дұға тіркесімдерін арттырды. Бұл Жазуларды жеке кітапта оқуды қайта жаңартуды қажет етті, ол Лекционарий деп аталады. Лекционарийден алынған мәтіндері бар Евангелия кітабы ұсынылады, бірақ міндетті емес. Римдік Миссальда әлі де сакраментарийлерде болмаған егжей-тегжейлі ережелер, сондай-ақ антифондар және т.б. бар. Римдік Миссальдың алғашқы толық ресми ағылшын тіліне аудармасы 1970 жылғы мәтін негізінде 1973 жылы жарық көрді. 2001 жылдың 28 наурызында Ватикан Киелі Орын Liturgiam authenticam нұсқаулығын жариялады. Бұл нұсқаулықта латын тіліндегі ресми мәтіндерден литургиялық мәтіндерді аударғанда, «бастапқы мәтін, мүмкіндігінше, толық және ең дәл түрде, мазмұнына қатысты ешқандай жою немесе қосымсыз, сондай-ақ парафраз немесе түсіндірмелерсіз аударылуы керек. Әр түрлі ұлттық тілдердің ерекшеліктеріне немесе сипаттамасына бейімделу қарапайым және салмақты болуы керек» деген талап қойылды. Келесі жылы латын тілінде қайта қаралып дамытылған Римдік Миссальдың үшінші стандартты басылымы жарық көрді.
The Roman Missal (Missale Romanum), published by Pope Pius V in 1570, eventually replaced the widespread use of different missal traditions by different parts of the church, such as those of Troyes, Sarum (Salisbury), and others. Many episcopal sees had some local prayers and feast days in addition. At the behest of the Second Vatican Council, Pope Paul VI greatly increased the amount of Sacred Scripture read at Mass and, to a lesser extent, the prayer formulas. This necessitated a return to having the Scripture readings in a separate book, known as the Lectionary. A separate Book of the Gospels, with texts extracted from the Lectionary, is recommended, but is not obligatory. The Roman Missal continues to include elaborate rubrics, as well as antiphons etc., which were not in sacramentaries. The first complete official translation of the Roman Missal into English appeared in 1973, based on the text of 1970. On 28 March 2001, the Holy See issued the Instruction Liturgiam authenticam. This included the requirement that, in translations of the liturgical texts from the official Latin originals, "the original text, insofar as possible, must be translated integrally and in the most exact manner, without omissions or additions in terms of their content, and without paraphrases or glosses. Any adaptation to the characteristics or the nature of the various vernacular languages is to be sober and discreet." The following year, the third typical edition of the revised Roman Missal in Latin was released.
Англикандық
Реформацияға дейін діни қызметтерде жергілікті кафедралық миссалдардың әртүрлі нұсқалары қолданылған. Олардың ең белгілісі – Сарум миссалы, бірақ Дурхам миссалы сияқты басқалары да ағылшын діни қызметтеріне әсер еткен. Англия реформациясы кезінде Англия шіркеуі католик шіркеуінен бөлінді. Протестанттық діни қызметтерінің ерекшелігіне сәйкес, Англия шіркеуі халық тілінде литургия қолдануды жөн көрді. Томас Кранмер дәстүр бойынша жаңа литургиялық мәтіндерді, соның ішінде 1549 жылғы «Ортақ дұғалар кітабын» жасауға жетекшілік етті. 1549 жылғы дұғалар кітабы және «Ортақ дұғалар кітабының» келесі редакциялары тұрақты англикандық діни қызметтерде миссалдар мен бревиарийлерді алмастырды. Англикан дәстүрі заманауи англо-католицизмді қамтығанда, кейбір англикандар литургиялық кітаптарына миссал үлгісіне қайта оралуға тырысты. 1921 жылы Ұлыбританияда Әулие Петр мен Пауыл қоғамы Англикан миссалын жариялады. Синай тауындағы Фрэнк Гэвин литургиялық қоры 1961 жылы қайта қарастырылған басылымын шығарды, ал Англикандық приходтар қауымдастығы оны басып шығаруды жалғастыруда.
Prior to the Reformation, liturgical practice had featured usage of local cathedral missal variations. The most noted of these was the Sarum Use missal, but others including the Durham Use missal influenced English liturgical practice. During the English Reformation, the Church of England separated from the Catholic Church. Characteristic of Protestant liturgy trends, the Church of England opted to utilize a vernacular liturgy. Thomas Cranmer is traditionally credited with leading the production of new liturgical texts, including the 1549 Book of Common Prayer. The 1549 prayer book and successive versions of the Book of Common Prayer would replace both missals and breviaries in regular Anglican liturgical practice. As the Anglican tradition broadened to include modern anglo catholicism, some Anglicans sought a return to a missal pattern for their liturgical books. In 1921, the Society of Saints Peter and Paul published the Anglican Missal in Great Britain. The Frank Gavin Liturgical Foundation of Mount Sinai published a revised edition in 1961 and the Anglican Parishes Association continues to print it:
Кесилімдер мен жарықтандыру
Францияда миссалдар 13 ғасырдың басында безендіріле бастайды. Осы кезде миссал әдетте бірнеше бөлімге бөлінетін: күнтізбе, уақыт бойынша бөлім, кіріспе сөз және Миссаның Қаноны, қасиеттілер тізімі, арнайы ниетпен оқылатын миссалар және түрлі қосымшалар. Миссалдың екі негізгі бөлігі – уақыт бойынша бөлім және қасиеттілер тізімі. Уақыт бойынша бөлім Рождество мен Пасха төңірегінде ұйымдастырылған, литургиялық жыл бойы күн сайынғы миссаға арналған мәтіндерді қамтиды. Қасиеттілер тізімі қасиеттілерді еске алу арқылы литургиялық жылды ұсынады. Соңында, миссалдың соңында белгілі бір мақсат үшін немесе дін қызметкерінің ниетімен оқылатын миссалар, түрлі дұғалар, жаңа мерекелер, соңғы қасиеттілерді еске алу және қасиеттілік мәртебесі берілгендер туралы мәліметтер орналастырылатын. Париж епархиясының 13-14 ғасырлардағы миссалдарының иконографиялық талдауы, белгілі бір дәстүрлі бейнелердің, сондай-ақ өзгеріп отыратын мотивтердің қолданылуын көрсетеді. Бірінші топқа әртүрлі әріп бастары, соның ішінде Адвенттің бірінші жексенбісіне арналған кіріспе; Ұлы аптаның миссасының кіріспе сөзі; қасиеттілерге арналған миссаларда олардың суреттері, сондай-ақ миссалдың екі бетінің толық көлемде безендірілуі жатады: Исаның айқышқа асылуы және Мәсіхтің құдіретті бейнесі. Екінші топқа кейбір дін қызметкерлерінің суреттері кіреді, олар барлық миссалдарда бейнеленбеген, бірақ тек бір қолжазбаға тән қайталанатын мотив болуы мүмкін. Бұл дұға оқып тұрған дін қызметкері, қасиетті нан (хостия) көтеріп тұрған дін қызметкері, ән салып тұрған монахтар және т.б. болуы мүмкін. Екінші Ватикан кеңесінен (1962–1965) кейін католик миссалдарында суреттер азаяды, кем дегенде 2002 жылға дейін, көбінесе қара-ақ суреттермен безендіріледі. 2005 жылдан бастап Римдік миссалдың Editio typica tertia басылымдарының көптеген нұсқалары, әсіресе ағылшын тілді елдерде, түрлі-түсті суреттермен безендірілді.
In France, missals begin to be illuminated from the beginning of the 13th century. At this time, the missal was normally divided into several parts: calendar, temporal, preface and Canon of the Mass, sanctoral, votive Masses and various additions. Two principal parts of the missal are the temporal and sanctoral. The temporal contains texts for the Mass, day by day for the whole liturgical year, organized around Christmas and Easter. The sanctoral presents a liturgical year through the commemoration of saints. Finally, votive Masses (a Mass for a specific purpose or read with a specific intent by the priest), different prayers, new feasts, commemoration of recent saints and canonizations were usually placed at the end of the missal. Iconographic analysis of the missals of the Diocese of Paris from the 13th 14th centuries shows the use of certain traditional images as well as some changing motifs. Among the former group, some types of initials, including the introit to the First Sunday of Advent; to the preface of the Mass for Holy Week; to the Masses for saints, containing their images, but also the rich illumination of two pages of the missal in full size: the Crucifixion of Jesus and Christ in Majesty. The second group with changing scenes include some images of the clergy that are not depicted in all missals, but can be a repeating motif pertaining to only one manuscript. This can be the priest at prayer, the priest elevating the host (sacramental bread), monks in song and so forth. Catholic missals after the Second Vatican Council (1962−1965) are only little illustrated, at least before 2002, mostly with black and white pictures. Since 2005, many editions of the Editio typica tertia of the Roman Missal have been illustrated in colour, especially in the English speaking world.
Миссалеттер
"Миссал" термині діни қызметкер емес, миссаға қатысушыларға немесе құлшылық қызметіне көмектесушілерге арналған кітаптар үшін де қолданылады. Мұндай кітаптарды кейде "қол миссалдары" немесе "миссалеттер" деп атайды, ал діни қызметкердің пайдалануына арналған миссалды олардан ажырату үшін "алтар миссалы" термині қолданылады. Әдетте олар жылдық тойлардан басқа кездердегі рәсімдер мен мисса мәтіндерін қысқартып немесе толығымен жояды, бірақ Киелі кітаптан оқылатын бөлімдерді қамтиды. Сонымен, осылай бір миссал АҚШ президентінің қызметке кірісу рәсімінде қолданылған. Президент Джон Кеннеди қаза болғаннан кейін, Линдон Б. Джонсон Air Force One ұшағында, қайтыс болған президенттің миссалын пайдалана отырып, елдің 36-шы президенті ретінде ант берді.
The term "missal" is also used for books intended for use not by the priest but by others assisting at Mass or the service of worship. These books are sometimes referred to as "hand missals" or "missalettes", while the term "altar missal" is sometimes used to distinguish the missal for the priest's use from them. Usually they omit or severely abbreviate the rubrical portions and Mass texts for other than the regular yearly celebrations, but include the Scripture readings. One such missal has been used for the swearing in of a United States President. After the assassination of President John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson was sworn in as the nation's 36th president aboard Air Force One using a missal of the late President.