Кіріспе

Мормон дінімен байланысты үш металл пластина жиынтығы

Ворей пластиналары, сондай-ақ Воритоның Раджа Манчу жазбасы немесе Ворей жазбасы деп аталады. Бұл 1845 жылы Висконсин штатының Ворей қаласында соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының жетекшісі Джеймс Стрэнг тапқан деп есептелетін үш кішкентай металл пластиналар жиынтығы. "Воритоның Раджа Манчу" деп аталатын ежелгі американдық билеушінің соңғы өсиеті деп саналған бұл жазба, Стрэнгтің 1844 жылы Джозеф Смиттің нағыз мұрагері екенін, Бригам Янгқа қарағанда оның талаптарын растайды деп мәлімдеді. Бригам Янг сол кезде көптеген соңғы күндердің қасиеттілері тарапынан Смиттен кейінгі мұрагер ретінде қабылдаған болатын. Пластиналар Стрэнгтің Ворейдің, тұзды көл аңғарының емес, соңғы күндердің қасиеттілерінің жаңа "жиналыс орны" болатыны туралы талабына да сенімділік сыйлады. Оның бұл мәтіннің аудармасы оның шіркеуі және одан тараған кейбір басқа ұйымдар тарапынан қасиетті жазба ретінде қабылданады, бірақ басқа ешбір соңғы күндердің қасиеттілері ұйымы қабылдамайды. Мормон кітабын жасау үшін Смит қолданған алтын пластиналардан айырмашылығы, Стрэнгтің пластиналарының бар екендігі Мормон емес тәуелсіз куәгерлер, соның ішінде алғашқы практикалық теру машинасының авторы Кристофер Латхэм Шольс растады. Стрэнгті пластиналарды мыс шай қайнатқыштан жасады деп айыптады, бірақ ол және оның жақтастары бұл айыптауды күшпен жоққа шығарды. Пластиналар шамамен 1900 жылы жоғалып кетті және олардың қазіргі орны белгісіз.

Ашылу

Кейінгі күндердің қасиеттілерінің сенімдеріне сәйкес, Американың көптеген ежелгі тұрғындары металл пластиналарға жазбалар жазған. Жозеф Смит, осы қозғалыстың негізін қалаушы пайғамбар, Мормон кітабын Moroni есімді періште көрсеткен алтын пластиналардан аударғанын мәлімдеді. Смит 1844 жылы қаза болғаннан кейін, оның жаңадан құрылған шіркеуін басқаруға бірнеше талапкерлер, соның ішінде Стрэнг та ұсыныс жасады. Мормондыққа жақында ғана келген Стрэнгтің аты, шіркеу басшылығына екі негізгі үміткер – Бригам Янг пен Сидни Ригдон сияқты, қатардағы Кейінгі күндердің қасиеттілері арасында кеңінен танылмаған еді. Сондықтан Стрэнг Смит пайғамбарлық мантиясының мұрагері ретінде мойындалу жолында үлкен қиындықтарға тап болды. Өз ісін ілгерілету үшін Стрэнг, Ригдон мен Янгтан айырмашылығы, өзінің пайғамбарлық шақыруының нақты дәлелі бар екенін мәлімдеді. Смиттің біріккен атағы «Пайғамбар, Көруші, Аян беруші және Аудармашы» болғандықтан, Стрэнг Смиттен кейін із басып, мұрагерлік құқығын растауға ниеттенді. Янг пен Ригдон өздерінің ізбасарларына жаңадан ашылған ежелгі жазбаларды ұсынбағанмен, Стрэнг 1845 жылдың 17 қаңтарында Құдай оны ұзақ уақыттан бері жоғалған американ халқының бұрын-соңды табылмаған жылнамасына бастап баратынын жариялады. Стрэнгтің айтуынша, бұл оның Смиттен шынайы мұрагер екенін дәлелдейтін еді. Содан кейін Стрэнг 1845 жылдың 1 қыркүйегінде Құдайдың періштесі оған келіп, «сенің қолыңда сақталған халқымның жазбалары» орналасқан жерді көрсеткенін куәландырды. Осыған сәйкес, ол 13 қыркүйекте Висконсин штатындағы Вори қаласында, Ақ өзеннің оңтүстігінде орналасқан, қазір «Уәде тауы» деп аталатын көрсетілген жерге барды. Стрэнг төрт куәгерді төбедегі үлкен емен ағашына алып барды, оларды тақталарды қазу алдында ағаш төңірегіндегі жерді мұқият тексеруге шақырды. Барлығы төрт куәгер де қазудың немесе жердің басқа да бұзылу белгілерін байқамағанын мәлімдеді. Ағашты алып тастағаннан кейін Стрэнгтың серіктері шамамен үш метр тереңдікке қазып, ыстық топырақтан жасалған қораптан үш кішкентай мыс пластина тапты. Кейіннен Стрэнг бұл жазбаны түсіндіргенін мәлімдеді, ол «Воритоның Раджа Манчу» деген ежелгі американдық үндімістің авторы екенін айтты.

Мүмкін қосымша мәтін

Бір дереккөзге сәйкес, Ворье тақташаларынан аударылған мәтіндер болған болуы мүмкін, бірақ Стрэнг оларды ешқашан жарияламаған. Стрэнг өзі бірнеше рет өзінің ізбасарларына «Воритоның Раджа Манчу жазбасының тек бір бөлігін» ғана ұсынғанын айтқан. Скотттың сөзіне қарағанда, Барнс пен Стрэнг «Бен [Перстің] ескі қазаннан ‘тақталарды’ жасап, оларды ескі арамен ойып жазған, ал аяқталғаннан кейін оларды коррозияға ұшырату және көне көрініс беру үшін қышқылмен өңдеген; оларды тауып алған жердегі ағаш астына тығу үшін Бенге [Перске] тиесілі үлкен бұрғыны алған, оған тұтқа бекітіп, ‘Уәде тауы’ деп аталатын жердегі ағаш астына ұзын көлбеу тесік қазған, қазып алынған топырақты матаға төсеп, содан кейін ‘тақталарды’ салып, топырақты қайтадан тығыздап, жұмыстарының ешқандай іздерін қалдырмаған». Басқалармен қатар, Уотсон алға қойылған теория тақталар салынған қоршаудың үстіндегі 12"x12"x3" өлшемдегі тас қаптама қалай орналасқандығын түсіндіре алмайтындығын атап көрсетті. Стрэнг 1856 жылы қаза тапты. Ворье тақталары 1900 жылға дейін оның отбасында сақталды, содан кейін жоғалып кетті. Ворье тақталарында қолданылған жазу туралы Strangite веб-сайтында хабарланғандай, Мормон емес ғалым Дерек Дж. Массон 1977 жылы жарық көрмеген зерттемесінде Стрэнгтің аудармасы дұрыс екенін айтқан. 1990 жылы ол тақталардағы мәтін нақты, бірақ әлі белгісіз тілде жазылғанын, ал Стрэнгтің аудармасы «осы мәтінді ағылшын тіліне керемет (өлеңдік стильде) аударған нұсқа» екенін тұжырымдады. Массон мен Мэдисонның қорытындыларына тәуелсіз ғылыми бағалау жасалмаған.