Кіріспе

Жеке тұтыну үшін кофе дәндерін қуыру

Үйде кофе қуыру – жеке тұтыну үшін жасыл кофе дәндерін шағын көлемде қуыру процесі. Кофеді үйде қуыру ғасырлар бойы қолданылып келеді, қарапайым әдістерді пайдалана отырып, мысалы, ағаш отының үстінде шойын табада қуыру немесе ас үй плитасында кішкентай болат барабандарды қолмен айналдыру. 20-шы ғасырдың басына дейін, кофеді үйде қуыру, дайын қуырылған кофе сатып алудан гөрі көп таралған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммерциялық кофе қуыру кеңінен таралды, сонымен қатар жылдам дайындалатын кофе таралуымен үй жағдайында қуыру едәуір азайды. Бұл әрекеттің төрт себебі бар: жаңа, дәмді кофеден ләззат алу; түрлі дәндерді және қуыру әдістерін сынап көру; қуыру процесін жетілдіру және ақша үнемдеу. Үйде кофе қуыруға деген қызығушылықты жаңартқан басқа факторларға жасыл кофеді шағын мөлшерде сататын кофе жеткізушілер және үстелге қойылатын қуыру машиналарын шығаратын өндірушілер жатады.

Тарих

Кофе бұршақтарын жеке пайдалану үшін пісіруге арналған ең алғашқы белгілі құралдар – 15 ғасырда Осман империясы мен Ұлы Парсыда қолданылған металл немесе фарфордан жасалған жұқа, дөңгелек, көбінесе тесіктелген табақтар болды. Бұл дөңгелек, ойыс табақтардың ұзын тұтқасы бар еді, осылайша оны кофе пісірілгенше ыстық көмірге (бразиер) ұстап тұруға болатын. Бұршақтар жұқа қасықпен араластырылды. Бір уақытта аз ғана мөлшерде бұршақ қыздырылатын. 1650 жыл шамасында Каирде бұршақтарды қозғалтып отыратын иілгішпен жабдықталған алғашқы цилиндрлі пісіргіш пайда болды. Ол металдан, көбінесе қалайланған мыстан немесе шойыннан жасалып, бразиерге немесе ашық отқа қойылатын. Бұл дизайнның француз, голланд және итальян нұсқалары тез пайда болды. Бұл бұйымдар келесі ғасырда Еуропа, Англия және Америка колонияларында танымал болды. 1722 жылы ағылшын кофе саудагері Хамфри Бродбент осы цилиндр тәрізді пісіргішті қалайтынын жазды. Ол үйде пісірудің зақымданған бұршақтарды пісіруден бұрын жоюға мүмкіндік беретінін, сондай-ақ адал емес саудагерлер пісірілген бұршақтарға салмағын және бағасын арттыру үшін улы қорғасын ұнтағын қоспайтынын білудің қауіпсіздігін қамтамасыз ететінін атап өтті. Ол былай деп жазды: "Голландиядағы беделді адамдардың көпшілігі өз бұршақтарын өзі пісіреді". 19 ғасырда АҚШ пен Еуропада үлкен көлемде кофе пісіруге мүмкіндік беру үшін коммерциялық пісіргіштерге түрлі патенттер берілді. Дегенмен, үйде пісіру танымал бола берді. 1850 жылдары Сент-Луисте (Миссури штаты) коммерциялық пісіру зауытында жұмыс істейтін бір адам "пісірілген кофе сату қиын жұмыс еді, өйткені бәрі кофеді ас үйдегі пеште пісірді" деді. Оның айтуынша, оның компаниясы үйде пісіруге қарсы тұрып, отын мен еңбекті үнемдеудің экономикасына, күйіп кету қаупі мен ашу-ызаға, бұршақтардың бүлінуіне немесе жаман дәмді сусынға шақырады. Алайда, үйдегі пісіруге арналған құрылғылар танымал бола бастады. 1849 жылы Огайо штатының Цинциннати қаласында отпен жағылатын ас үй пешінің үстіне орнатылған шар тәрізді кофе пісіргіш ойлап табылды. Өнертапқыш Жазбек Бернс, оның немере інісі, дінтанушы, тіпті ең қарапайым құралдар, мысалы, жүгері қоңырғышы, үйде немесе лагерьде қолданылып, бірдей пісірілген кофе жасалатынын айтқан. Ол 1874 жылы "патенттелген портативті пісіргіштердің саны секілді, секілді тұзақтар немесе шұңқырлар сияқты көп" деді. Жасыл бұршақтар жергілікті дүкеннен немесе тіпті пошта арқылы сатып алуға болатын; Sears каталогының алғашқы саны жасыл кофе ұсынды. Emmerich am Rhein қаласындағы өнертапқыштардың жаңалықтары сияқты Германияда коммерциялық кофе пісіруді алға жылжытты. Сонымен қатар, 1864 жылы Филадельфиядағы Арбакл ағайындыларының бір фунт (0,45 кг) салмақтағы ыңғайлы қағаз қапты пайдалануы сәттілік пен еліктеушілерді әкелді. Сол кезден бастап коммерциялық пісірілген кофе танымалдылығы өсіп, 1900 жылдары Америкада үйде пісіруді біртіндеп басып алды. 1903 және 1906 жылдары АҚШ пен Германияда алғашқы электрлік пісіргіштер патенттелді; бұл коммерциялық құрылғылар кофеге жаман дәм беретін түтін немесе отын буының проблемасын жойды. Францияда 1920 жылдардан кейін ғана, әсіресе ауылдық жерлерде, үйдегі пісіру коммерциялық пісіруге берілді. Ауыл тұрғындары көбінесе түтін мен шаңның салдарынан ашық ауада пісірді. 1950 жылдары, дәл қасық кең таралған кофе ішуге айналған кезде, арнайы кофеханалар коньерлерге қызмет көрсету үшін ашыла бастады, олар дәстүрлі түрде дайындалған сусынды ұсынады. 1970 жылдары әлемнің әртүрлі жерлерінен пісірілген тағамдар мен бұршақтарды ұсынатын көбірек арнайы кофеханалар құрылды. 1970 және 1980 жылдары Siemens Sirocco үй пісіргіші Батыс Германияда шығарылып, бүкіл әлемде сатылды. Бұл үйдегі жанкүйерлер үшін жасалған шағын сұйықтықты пісіргіш. Өнімнің атауы коммерциялық ыстық ауамен пісіру процесіне байланысты, ол өзі Сирокко деп аталатын Сахараның ыстық желдерімен аталған. 1976 жылы химиялық инженер Майкл Сивец АҚШ-та өндіріс үшін бәсекелесетін ыстық ауа дизайнын патенттеді; бұл экономикалық балама ретінде танымал болды. Сивец үйдегі пісірушінің бұршақтың сапасына назар аударуын сұрады. 1986 жылдан 1999 жылға дейін үйдегі пісіруге арналған құрылғыларға патент алу саны өсті. 1990 жылдары көбірек электрлі үй пісіру жабдықтары, соның ішінде барабан пісіру машиналары және сұйықтық төсек пісіру машинасының түрлері пайда болды. 2001 жылы кофе сүйер гурмандар интернеттен почта арқылы жеткізу үшін көгалдандырылған көкөністерді сатып алу үшін пайдаланды.

Артықшылықтар

Жаңа піскен дәндерден жасалған кофеді ішу – үйде қауыздаудың танымалдылығын арттыратын маңызды факторлардың бірі. Үйде қауыздаудың артықшылығы – тұтыну деңгейіне сай, кішкентай көлемде кофе қауыздау мүмкіндігі, соның арқасында қауыздалған кофе уып қалмай, дер уақты пайдаланылады. Дәннің шығу тегіне және қауыздағаннан кейін сақтау тәсіліне қарай, дәнді кофедің дәмі қауыздағаннан кейін 7-14 күн аралығында ең жақсысымен келеді, бірақ кейбір дәндерді тіпті 21 күнге дейін сақтаған абзал. Ұнтақталған кофедің дәмі одан да жылдам нашарлайды. Жаңартуды ұзарту тәсілдеріне: тоңазыту, мұздату, вакуумдік қаптама және ыдыстағы оттегіні инерт газбен алмастыру кіреді. Жасыл кофе дәндерін сақтау жағдайына байланысты 1-3 жылға дейін сақтауға болады, ал тәжірибелі үйде қауыздаушылар сақтау мерзімін 8 айға, тіпті 1,5 айға дейін қысқартады. Басқа артықшылықтарына – жақсы жергілікті қауыздаушылар жоқ аймақтарда жоғары сапалы кофеден ләззат алу және жалпы төмен бағасы жатады. Үйде қауыздаушылар жасыл кофе дәндерін кең ассортиментте таңдай алады, бұл хоббидің тартымды тұсының бірі. Үйде қауыздаушылар көптеген импорттаушылар мен дистрибьюторлардан жоғары сапалы дәндерді аз көлемде сатып ала алады. Кейбір дәндер сирек кездеседі немесе марапатқа ие болады, ал басқалары сапасымен және ерекше дәмімен танымал кофе бақшаларынан алынады. Үйде қауыздаушылар көбінесе белгілі бір елден, аймақтан, бақшадан және жиналған жылдан алынған дәндерді сатып алады.

Қауыру

Үйде пісірушілер пісірудің әртүрлі түрлерін таңдай алады, олардың әрқайсысының дәмін өзгерте алатын белгілі бір қасиеттері бар. Пісіру профилі – бұршақтардың пісіру кезінде әр температурада өткізетін уақытын, соның ішінде салқындату алдындағы соңғы температураны сипаттайды. Бұл кофедің дәмін, хош иісін және құрылысын қатты әсер етеді. Үйде пісірушілер осы пісіру параметрлерін бақылау үшін көп күш жұмсайды, соның ішінде процестерді басқару және деректерді тіркеу үшін компьютерлер немесе бағдарламаланатын контроллерлерді пайдаланады. Қолмен басқарылатын жабдықтар дәл және қайталанатын профильді басқаруды қиындатады, бірақ тәжірибелі пісіруші өте жақсы нәтижелерге қол жеткізе алады. Әуесқойлықтың бір қызығы – субъективті болса да, оңтайлы дәмді кофе алу үшін пісіру профилін тәжірибеден өткізу. Кофе бұршақтарын конвекциялық пеште пісіруге болады, егер бұршақтар бір қабатқа ғана жайылып, перфорацияланған, биік шеттері бар пісіру табасына салынатын болса. Араластырмағандықтан, таба шетіндегі бұршақтар бірінші болып қоңырға айналады. Пеш аймағы жақсы желдетілуі керек, өйткені көп түтін пайда болады. Бұл әдіс кофе бұршақтарын әртүрлі күйдіру деңгейлерімен өндіреді, өйткені дәнекерлеудің тұрақты болуына қол жеткізу өте қиын, бірақ кейбір адамдар нәтижесінде пайда болған аралас күйдіруді ұнатады. Бұршақтарды плитада да пісіруге болады. Бір классикалық әдіс – ашық үстіңгі ыдыстарды пайдалану, мысалы, шойын қазан, таба немесе вок, бұршақтарды үнемі араластырып, жармалаудың біркелкі дәрежесін алу. Тағы бір нұсқа – бұршақтарды пісіру кезінде қозғалыста ұстауға арналған интегралдық тұтқасы және ішкі араластырғыш жүйесі бар плитадағы попкорн жасау құрылғысын пайдалану, мысалы, "Whirley Pop" немесе осыған ұқсас құрылғы. Тұрақты айналдыру немесе араластыру қажет, сондай-ақ жақсы желдету де қажет. Ыстық ауа попкорн жасау құрылғысын кейде кофе пісіруге пайдалануға болады, бірақ мұндай жеңіл жұмысқа арналған құрылғы кофе бұршақтарына қажетті ұзақ жылу циклына төтеп беруге арналмаған. Нәтижесінде, кофе үшін қолданылатын ыстық ауа попкорн жасау құрылғысы жылудан зақымдануы мүмкін. Бұл пісіру әдісі пеште немесе плитада пісіруге қарағанда аз түтін шығарады, бірақ жақсы желдетуді қажет етеді. Сонымен қатар, ол пісірілген бұршақтардың қабықтарын шашыратады, сондықтан шашыраған қабықтарды тазалау қажет. Егер үй ішінде пайдаланылса, бөлмеде ұзақ уақыт бойы түтін иісі сақталуы мүмкін. Сыртта пісіру – бұл да бір мүмкіндік. Жоғарыда аталған әдістердің кез келгенін қолданғаннан кейін, пісірілген бұршақты қолмен салқындату керек. Әдетте оларды бірнеше минутқа металл сүзгіден өткізіп шайқап немесе лақтырып отырады. Пісірудің қандай әдісі қолданылғанына қарамастан, ауа райы нәтижеге әсер етуі мүмкін, әсіресе егер сыртта пісірсе. Суық температура пісіру уақытын ұзартып, бұршаққа кері әсер етеді. Өте суық жағдайда пісіруші дұрыс температураға жете алмайды. Ылғалдылық аз маңыздырақ, өйткені ол пісіру уақытын және сапасын өзгертеді. Үйде пісірудің басқа да ерекше әдістерін өнерпаздар сынап көрді, мысалы, сұйық төсек пісіру машиналары мен попкорн жасау құрылғыларын әртүрлі өзгертулер, металл ыдысқа бағытталған жылу пистолеті, нан пісіру машинасына бағытталған жылу пистолеті, газбен жұмыс істейтін барбекю гриліндегі өзгертілген ротиссерри және тағы да басқалары.