Кіріспе

Рануччо I Фарнезе (1569 жылғы 28 наурыз – 1622 жылғы 5 наурыз) 1592 жылдан бастап Парма, Пьяченца және Кастро герцогы ретінде билік етті. Абсолюттік монархияға берілген Рануччо 1594 жылы Парма және Пьяченцаның басқаруын біріктірді, соның салдарынан ақсүйектердің бұрынғы кең өкілеттіктерін жойды.

Қастандықшылардың қудалануы

Рануччо Парма герцогы Александр Фарнезе мен Португалиялық Марияның ұлы болды. Ол 1612 жылғы «Ұлы Әділет» үшін танымал, онда оған қарсы қастандық жасады деген күдікпен көптеген Пьяченца ақсүйектері жазаланды. Оның сүйіктісі Клаудия Колла мен оның анасы оны бала тудырудан тоқтату үшін колдовство жасады деп айыпталды, екеуі де өртеу жазасына кесілді. Қастандық жасаушылардың бірі, Джанфранческо Санвитале, бірнеше итальяндық князьдарды, атап айтқанда Мантуя герцогы Винченцо Гонзага мен Модена герцогы Чезаре д’Эстеді құлпынайға араластырды. Осының салдарынан Винченцо мен Чезаренің есімдері ресми сот процесінде қастандық жасаушылар тізіміне енді; нәтижесінде Рануччоның Италия билеушілері арасындағы беделі түгелдей құлдырады, өйткені ол Джанфранческоның айқын жалған мойындауына сенгені анық болды. Осыдан кейін, 1620-жылдардың басында Рануччо кіші ұлы және мұрагері Одоардоға әйел іздегенде, итальяндық билеуші үйлердің ешқайсысы ханшайымдарды ұсынбады.

Португалия тағына дәулет

Рануччо Рим папасы VIII Клименттің немересі Маргарита Алдобрадиниге үйленді. Португалияның Мариясының ұлы Рануччо, баласыз ағасы Генрих қайтыс болғанда Португалия тағының мүмкін болатын талапкері саналды. Бірақ, Испанияның II Филиппі таққа отырды, және король Генрихтің қайтысынан кейін оның әскері елді дереу басып алды. Рануччо 11 жасқа толғанда оның үлкен ағасы Генрихтің өлімі Португалия тағы үшін күрестің басталуына себеп болды. Гвимаран герцогы Дуартенің үлкен қызының ұлы, король I Мануэльдің жалғыз ұлы, оның заңды ұрпақтары сол кезде тірі болғандықтан, Рануччо феодалдық дәстүр бойынша Португалия тағына ең бірінші кезектегі талапкер болды. Алайда, оның әкесі Парма герцогы Алессандро Фарнезе испан корольімен одақтас болғандықтан, тағы бір талапкер ретінде, Рануччоның құқықтары сол кезде қозғалмады. Оның орнына, Рануччоның анасының әпкесі, Браганса герцогинясы Катарина амбициялық түрде таққа талап қойды, бірақ патшайым бола алмады.

Жаңа аумақтарды қосу және өнерге қолдау көрсету

Рануччо I билігі тұсында герцогтік Колорно, Сала Баганца және Монтекиаруголо аймақтарын қосып алды. Ол Парма қаласында мәдени жаңаруға жетекшілік етіп, өнерді қолдады және 4500 орындық Фарнезе театрын салды. Рануччо I-нің тікелей тапсырысымен Пармада көптеген жақсартулар мен ескерткіштер салынды, оның ішінде Парма университетінің жаңаруы және қала қабырғаларының соңғы кеңейтілуі де болды. Фарнезе әулетінің сарайы – Палаццо-делла-Пилоттаның құрылысы 1620 жылы аяқталды.

Өлім және мұрагерлік

Рануччоның орнын ұлы Одоардо басты, ал бастапқыда регенттік Рануччоның інісі Одоардо Фарнезеге жүктелді.