Ирландия мифологиясындағы Несс әйелi мен Конхобардың тууы

Кіріспе

Несса (Neasa, ), сондай-ақ Несса деп аталады, ол Улайд ханшайымы және Ирландия мифологиясының Ольстер циклында Конхобар мак Нессаның анасы. Оның әкесі – Эхоид Салбуид, Улайд патшасы. Аңыздың бір нұсқасына сәйкес, ол друид Катбадтан қазіргі күннің не үшін жақсы екенін сұрайды, ал ол патшаны жүкті ету үшін жақсы күн екенін айтады. Айналасында басқа еркектер жоқ болғандықтан, Несс Катбадты төсекке шақырады және Конхобар тұқымдайды. Басқа нұсқаларда Несс он екі асырап алған әкемен тәрбиеленген және бастапқыда Асса ("жеңіл, нәзік") деп аталған, өйткені оны асырау өте оңай болған. Бұл нұсқада фианна (жерсіз жауынгерлер) тобының басшысы және друид Катбад, асырап алған әкелерінің үйіне шабуыл жасап, олардың барлығын өлтіреді. Қылмыскерді анықтау мүмкін болмағандықтан, Эокейд ештеңе істей алмайды, сондықтан Несс оны іздеу үшін 27 фианнадан тұратын өз тобын құрып, "жеңіл емес, нәзік емес" яки Несс деп аталады. Бірақ бір күні ол суға түсуге кеткенде, Катбад оны жалғыз және қарусыз кездеседі және оны әйелі ретінде талап етеді. Ол келісуден басқа амалы жоқ, ал Катбад Нессті зорлайды. Эокейд оларға Конхобар өзенінің жанында Крих Ройсте (қазіргі Лоут, Монаган және Мит округтерінің бөліктерін қамтитын аймақ) жер береді. Бір күні түнде Катбад шөлдеп, Несс оған өзеннен су әкеледі, бірақ ол екі құртты көріп, оны Несске ішуге мәжбүр етеді. Бұл оның жүкті болуына себеп болғанын жоққа шығарғанымен, көптеген ирландтық әңгімелерде маңызды кейіпкерлер аналары ішімдікке кішкентай тіршілік иесін жұтып алған кезде дүниеге келеді. Мұнда оның баласының әкесі – Фахтна Фатхах, Ирландияның Жоғары патшасы, Катбадқа қарамастан Несстің сүйіктісі. Несс пен Катбад Фахтнаға бара жатқанда, Несс Конхобар өзенінің жағасында босануға барады. Катбад егер ол келесі күнге дейін күте алса, оның баласы Иса Мәсіхпен бір күні туады деп пайғамбарлық айтады. Ол өзен жағасындағы бір тасқа отырып, келесі күні ұлды болып, оны өзеннің атымен Конхобар деп атайды. Бала өзенге құлап түседі, оны Катбад көтеріп алады. Катбад оның болашақ даңқы туралы өлеңде пайғамбарлық жасайды, онда ол оны "ұлым және немерем" деп атайды, бұл Катбад Несстің әкесі болғандығы және Конхобар олардың арасындағы инцесттен туылғандығы туралы дәстүр болғандығын көрсетеді. Конхобар жеті жасқа толғанда Фергус мак Ройх Ольстердің патшасы болып, Несске ғашық болады. Ол оған бір шартпен үйленуге келіседі – ол бір жылға патшалық билігін Конхобардың пайдасына қалдырады, сонда оның ұлдары өздерін патшаның ұлдары деп атай алады. Фергус өзінің ақсүйектерімен кеңеседі, олар оған бала тек атаулы патша болатынын айтады, сондықтан ол келіседі. Бірақ Конхобар, анасының кеңесімен, байлық пен сыйлықтарды таратуға өте шебер болады. Жыл аяқталғанда, Ольстерліктер Фергусты қайтарып алмайды, ал Конхобар патшалық билікті өз қолына алады. Сондай-ақ, ол Конхобардың әпкелері Дейхттин мен Финдхоемның анасы.

Ness (Neasa, ), also called Nessa, is a princess of the Ulaid and the mother of Conchobar mac Nessa in the Ulster Cycle of Irish mythology. Her father is Eochaid Sálbuide, king of the Ulaid. According to one version of the legend, she asks the druid Cathbad what the current day is a good day for and he replies that it is a good day to conceive a king. There are no other men around, so Ness takes Cathbad to bed and Conchobar is conceived. In other versions, Ness was brought up by twelve foster fathers and was originally called Assa ("easy, gentle"), because she was such a pleasure to foster. Cathbad, who is a leader of a band of fianna (landless warriors) as well as a druid in this version, attacks her foster fathers' house, killing them all. Because the culprit cannot be identified, Eochaid is powerless to do anything about it, so Ness forms her own band of 27 fianna to track him down and becomes known as Ní assa ("not easy, not gentle") or Ness. However, one day, when she goes off on her own to bathe, Cathbad comes upon her alone and unarmed and demands her as his wife. She has no choice but to agree, and Cathbad rapes Ness. Eochaid gives the couple land in Crích Rois (a region covering parts of the modern counties of Louth, Monaghan and Meath), near the river Conchobar. One night Cathbad is thirsty and Ness brings him a drink of water from the river, but when he sees two worms floating in it he makes Ness drink it. Although the story specifically denies this is what makes her pregnant, there are many Irish stories in which significant characters are conceived when their mothers swallowed a tiny creature in a drink. Here, the father of her child is said to be Fachtna Fáthach, the High King of Ireland, who is Ness's lover in spite of Cathbad. While Ness and Cathbad are travelling to visit Fachtna, Ness goes into labour on the bank of the river Conchobar. Cathbad prophesies that if she can wait until the following day before giving birth, her son will share a birthday with Jesus Christ. She sits on a flagstone by the river and the following day gives birth to a son, who is named Conchobar after the river. The baby tumbles backwards into the river and Cathbad lifts him out. Cathbad makes a prophecy in verse of his future glory, in which he refers to him as "my son and my grandson", suggesting there was once a tradition that Cathbad was Ness's father and that Conchobar was born of incest between them. By the time Conchobar is seven, Fergus mac Róich is king of Ulster and he falls in love with Ness. She consents to marry him on one condition – that he abdicate his kingship for a year in favour of Conchobar, so that his sons will be able to call themselves the sons of a king. Fergus consults with his nobles and they advise him that the boy will be king in name only, so he agreed. But Conchobar, advised by his mother, is so crafty at distributing wealth and gifts that when the year is up, the Ulstermen won't have Fergus back and Conchobar keeps the kingship. She is also the mother of Conchobar's sisters Deichtine and Findchóem.

Танымал мәдениетте

Картунист Патрик Браун 2007–2008 жылдары Нестің әңгімесін вебкомикс ретінде өңдеп шығарды.