Кіріспе

Француз композиторы және музыка мұғалімі Эрнест Гиро (giʁo; 23 маусым 1837 – 6 мамыр 1892) – АҚШ-та туған француз композиторы және музыка мұғалімі. Ол Бизенің "Кармен" операсы мен Оффенбахтың "Хоффманның аңыздары" операсы үшін жазылған дәстүрлі оркестрлік речитативтермен танымал.

Өмірбаян

Гиро Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында дүниеге келді. Ол білімін Луизианада, 1827 жылы Prix de Rome сыйлығын жеңіп алған әкесі Жан-Батист Луи Гироның басшылығымен бастады. 15 жасында ол Парижге сапарда әкесімен бірге тапқан Дәуіт патша туралы толық либреттоны музыкаға қосты. Соның нәтижесінде 1853 жылы Нью-Орлеандағы Орлеан театрында зор табысқа ие болған үш актілі «Дэвид» операсы жарық көрді. Сол жылдың желтоқсанында Гиро музыкалық білімін жетілдіру үшін Францияға оралды. Париж консерваториясында Мармонтелден фортепиано, ал Халевиден композиция сабақтарын алды. Өте дарынды студент болғандықтан, 1858 жылы фортепианодан бірінші жүлде алды. Келесі жылы ол Рим сыйлығын жеңіп алды, бұл атасы мен ұлының осы сыйлықты алған жалғыз жағдайы болды. Ол Камиль Сен-Сенс, Эмиль Паладилхе, Теодор Дубуа және әсіресе Жорж Биземен жақын дос болды. Гиро кәсіби жолын бір актілі сахналық туындылар жазудан бастады, олар театрлық кештерде «алдын ала қойылым» рөлін атқарды. Оның алғашқы маңызды сахналық жұмысы – «Сильвия» 1864 жылы Опера Комикте көрсетілді, ол үлкен сәттілікке ие болып, Парижде оның беделін нығайтты. 1870 жылдың тамызында Франко-прусс соғысының әсері Парижге жетті, ал оның опера-балеті «Le Kobold» көрсетілімдерінің 18-інші күні болды. Барлық театрлар есіктерін жапты. Гиро жәй аудармаға қосылып, 1871 жылға дейін Франция үшін соғысты. Гироның басты қызығушылығы опералар жазу болғанымен, олардың көпшілігі сәттілікке жете алмады. «Мадам Турлупин» (1872) – сыншылардың жоғары бағасын алған туынды болды, бірақ оған ескіше либретто кедергі келтірді. Оның үш актілі комедиялық операсы «Пикколино», алғаш рет 1876 жылы қойылды, оның мансабының шыңы болды. Галли Мари деп аталған Селестин Мари орындаған тартымды соррентино және керемет әсерлі «Карнавал» балеті (оның «Бірінші оркестрлік сюитасынан» алынған бөлім) осы туындының ұзаққа созылуына мүмкіндік берді. Алайда, опера қайта қойылған жоқ. Бизе қайтыс болғаннан кейін, Гиро Бизенің түпнұсқалық партитураларын жинап, жиі орындалатын «L'Arlésienne Suite No. 2» партитурасын дайындады. Ол сондай-ақ Бизенің «Кармен» операсынан он екі нөмірді екі «Кармен» сюитасына біріктірді. Гиро, бәлкім, «Кармен» спектакльдеріндегі ауызша диалогты бір ғасырдан астам уақыт бойы алмастырған, көпке танымал және сынға ұшыраған речитативтерді жазуымен ең танымал. Ол сондай-ақ речитативтерді жазып, Жак Оффенбахтың шедеврі «Хоффманның әңгімелері» операсының аяқталмаған бөлігін толықтырды. Гироның нұсқасы өте танымал болды, бірақ Оффенбах операны жүзеге асыру үшін әртүрлі композиторлар мен аранжировщиктер қолданған көптеген эскиздерді қалдырғандықтан, ол ғана орындалған жоқ. Гироның өзінің музыкалық туындыларының көлемі шағын, мүмкін, ол достарына көмектесуге және оқытушылық қызметінің талаптарына байланысты. Оның басқа формадағы композицияларынан ең танымал – Париж операсының Le Peletier залында (1873 жылдың 5 мамырында) қойылған «Le Forgeron de Gretna Green» балеті, скрипка мен оркестрге арналған «Caprice» (1885) және симфониялық поэма «Chasse fantastique» (1887). (Ол сондай-ақ Сент-Сенстің «Danse macabre» әніне төрт қолға арналған фортепианолық аранжировка жасады.) 1876 жылдан бастап Гиро Париж консерваториясында сабақ берді. Ол Société Nationale de Musique-дің негізін қалаушы мүшесі және аспаптану туралы трактаттың авторы болды. 1891 жылы Гиро Академия мүшесі болып сайланды және Виктор Массенің орнына Консерваторияда композиция профессоры болып тағайындалды. Гироның гармония мен оркестрлеуді оқыту әдістері музыкалық ортада жоғары бағаланды. Оның музыкалық теориясы Клод Дебюссиге күшті әсер етті, оның жазбаларын Морис Эммануэль «Пеллеас пен Мелисандаға» арналған кітабында жариялады. Андре Блох, Мелани Бонис, Пол Дюкас, Ахилл Фортье, Андре Гедалге және Эрик Сати оның шәкірттерінің қатарында болды. Оның соңғы операсы «Фредегонда» 2017 жылы Хошимин қаласында және 2021 және 2022 жылдары Дортмунд операсында қайта қойылды. Гиро 1891 және 1892 жылдары Лео Делибестің бес актілі операсы «Кассияның» оркестрлеуін аяқтауға арналды. Алайда, ол 54 жасында Парижде қайтыс болғандықтан, опера аяқталмады.

Опералар

Дэвид, опера (3 акт, А. Сомет пен Ф. Маллефиллдің «Le roi David» туындысы бойынша), алғаш рет 1853 жылғы 14 сәуірде Театр д'Орлеанда, Нью-Орлеан, АҚШ-та орындалды. Gli avventurieri, melodrama giocoso (1 акт), 1861 жылы қолжазбасы жазылған, орындалмаған. Sylvie, opéra comique (1 акт, J. Adenis & J. Rostaing), алғашқы орындалуы 11 мамыр 1864 ж., Opéra Comique (екінші Salle Favart), Париж. Le Coupe du roi de Thulé, опера (3 акт, L. Gallet & Blau), 1869 ж., орындалмаған. «Түрмеде», комедиялық опера (1 акт, Т. Шайньо және К. Боверат), алғашқы орындалуы 5 наурыз 1869 ж., Лирик театры, Париж. Le Kobold, опера-балет (1 акт, Gallet & Charles Louis Etienne Nuitter), алғашқы орындалуы 26 шілде 1870 ж., Opéra Comique (Favart), Париж. Мадам Турлупин, комедиялық опера (2 акт, Э. Кормон және К. Грандвалле), алғашқы орындалуы 23 қараша 1872 ж., Театр де Л'Атене, Париж. Пикколино, комедиялық опера (3 акт, Сарду және Нюиттер, Сардудың туындысы бойынша), алғашқы орындалуы 11 сәуір 1876 ж., Opéra Comique (Favart), Париж. Le Feu, опера (Гондинет), толық емес, алғашқы орындалуы 9 наурыз 1879 ж., Париж. Galante Aventure, opéra comique (3 акт, L. Davyl & Silvestre), алғашқы орындалуы 23 наурыз 1882 ж., Opéra Comique (Favart), Париж. Le Baron Frick (Эрнест Депре, Клервилл), 1 акті оперетта (1885), Жорж Пфайффер, Виктор де Йонсьер және Франсис Томмен бірлесіп жазылған. Фредегонда, лирикалық драма (5 акт, Гале, А. Тьерридің «Les récits des temps mérovingiens» туындысы бойынша), толық емес; 1-3 акт оркестрін Пауль Дюкас, 4-5 акттар мен балетті Камиль Сент-Сенс аяқтаған; алғашқы орындалуы 18 желтоқсан 1895 ж., Opéra at the Palais Garnier, Париж.