Феллинг: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Феллинг – Англияның Тайн және Уэр графтығындағы Гейтсхед қалалық округіндегі қала. Тарихи тұрғыдан Дарем округінің құрамында болған қала 1974 жылы Гейтсхед мегаполитінің бөлігіне айналды. Ол B1426 Сандерленд тас жолы мен A184 Феллинг айналма жолы бойында, Гейтсхедтен шамамен 2 км шығысқа қарай, Ньюкасл-апон-Тайннан 2 км оңтүстік-шығысқа қарай және Сандерленд қаласынан 16 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. 2011 жылы Феллингтің халқы 8 908 адамды құрады. Лоу Феллинг, Хай Феллинг және Феллинг Шордағы үш жекелеген елді мекен, сондай-ақ басқа да айналасындағы ауылдар бірігіп Феллинг қаласын құрады, оны Феллинг қалалық округтік кеңесі басқарды. Феллинг кеңесінің құрамына Феллинг, Хай Феллинг, Винди Нук, Уайтхиллс Эстейт, Лим Лейн Эстейт, Пелау, Уордли, Хьюорт, Билл Квей және Фоллингсби кірді. 1974 жылы Феллингтің Гейтсхедтің жаңа Метрополитендік округіне қосылуымен кеңес таратылды.

Ерте тарих

Феллинг атауы 1217 жылы тіркелген, ал 1920 жылы орман мен ағаштар кесілген ашық алаңды білдірген. Ұлыбританияда осы атпен басқа елді мекендер жоқ болғандықтан, бүкіл елде ағаштар кесілгеніне қарамастан, бұл атаудың шығуы Феллдің шығыс беткейінде орналасуымен байланысты болуы мүмкін. Бұл Фелл батыстағы Тим аңғарынан басталып, Төменгі Феллге дейін көтеріледі, содан кейін Биік Феллге қарай жалғасып, Феллинг арқылы Тайнға дейін төмендейді. "Инг" – жер-су атауының соңғы буыны, ол "халық" дегенді білдіреді. 13 ғасырда Дурхэм аббаты сэр Уолтер де Селбиге Феллингтегі қонысты "құрмет, адалдық, рыцарьдық қызмет, екі марка төлем және аббаттың әр екі аптадағы сот отырысына қатысу" шартымен берген. Кейін ол мүлік Уолтердің ұлы Адамға, одан әрі оның ұлы өлген соң мүлікті жоғалтқаннан кейін Ральф де Апплингденге өтті. 1331 жылы епископ Льюис Бомонттан Сэр Томас Суртиске иелік берілді, ол оны ұлы Александрға, ал оның ұлы Томас 1400 жылы, жасы 20 апта болғанда мұрагерлікке ие болды. Томас 35 жыл ғана өмір сүрді, бірақ 1422 жылы Нортумберлендтің жоғары шерифі болғандығымен танымал. 1509 жылға дейін мүлік Суртис отбасының қолында болды, содан кейін олардың соңғы тірі мүшесі қайтыс болды. Мүліктің бір бөлігі бөлісілгенімен, 1509 жылы Феллингтің барлық иелігі Роберт Брэндлингке және оның мұрагерлеріне "өмір бойына және басқа да талаптардың толық жойылуына" дейін берілді.

Брэндлингтер отбасы

Брендлинг әйелі Аннамен бірге Феллингте тұрды. Ол 1524 жылы Ньюкасл-апон-Тайнның шерифі болды, Ньюкаслдың мэрі болып бес рет сайланды және Мусселбургте Сомерсет герцогы оны рыцарь атады. 1568 жылы қайтыс болғаннан кейін, мүлігі оның інісі Томасқа өтті. 1605 жылы Томас әулетінен Роберт Брендлинг мүлікті мұраға алды. Роберт Брендлингке 1610 жылы король Джеймс Ньюминстер аббаттығын сыйлады, 1617 жылы Нортумберлендтің жоғары шерифі болды және 1621 жылы Морпеттен парламентке депутат болып сайланды. 1636 жылы қайтыс болғаннан кейін, мүлік оның ұлы сэр Фрэнсис Брендлингке өтті. Фрэнсис 1624 және 1625 жылдары Нортумберлендтен де депутат болды, бірақ ол Феллингті тастап, Альнуик аббаттығында тұруға көшті. Ол 1641 жылы қайтыс болды, оның орнын Феллинг пен Альнуикте тұратын кавалерия полковнигі Чарльз Брендлинг басты. Чарльздың екі інісі болды. Олардың үлкені Ральф Марстон-Мур шайқасында қаза тапты, ал екінші інісі Роберт те Англия азамат соғысына қатысып, 1644 жылғы ақпанда Корбридждегі сәтті әскерлік қақтығыста тұтқындалды, содан кейін ол жақтан өтіп, парламентшілер үшін күресті; бұл әрекет оған «өте қиянаткер» деген лақап атты, ол 1669 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды. Алайда, сол кездегі Брендлинг мүлігінің иесі Ральф Брендлинг өзінің мүлігіндегі бай көмір кендерінің құндылығын түсініп, 1670 жылдар шамасында жер астындағы шахталарды ашуды бастады. Бастапқыда ол мүлігіндегі тереңдігіне байланысты үлкен көмір қабаттарын өндірудің қиын екенін анықтады, және шын мәнінде, Ньюкасл-апон-Тайннан импортталған көмір тұз, шыны және химия өнеркәсібінің дамуына ықпал етті, бұл аймаққа жұмыс күшін тартуға көмектесті. Осы оқиғалардан жігер алған Ральф Брендлингтің ұлы Чарльз Брендлинг алдымен мүлігіндегі жер бетіне жақын көмірді кеңінен өндіруге кірісті, содан кейін мүлігінің астындағы бірнеше қабаттарды тапқаннан кейін 1758 жылы тереңдеу жұмыстарын бастады. Нәтижесінде 1779 жылы Феллинг шахтасы ашылды, ол 125 фатом тереңдіктегі Жоғары Негізгі қабатында жұмыс істеді. Шахтаны тереңдету арқылы Төменгі Негізгі қабатына жетті. Екі шахта салынды: Джон Пит және Уильям Пит. Төменгі Негізгі қабат 1810 жылғы қазан айында жұмыс істей бастады. Метан газы тұтанды және шамамен сағат 11.30-да «көмір өндіру тарихындағы ең қатты жарылыстардың бірі болды». Бір куәгер еске алды:

Brandling duly lived at Felling with his wife Anne. He became sheriff of Newcastle upon Tyne in 1524, was mayor of Newcastle five times and was knighted by the Duke of Somerset at Mussleburgh. When he died in 1568, the estate passed to his brother Thomas. In 1605, Thomas' grandson, Robert Brandling, inherited the manor. Robert Brandling was granted Newminster Abbey by King James in 1610, served as High Sheriff of Northumberland in 1617 and was in 1621 elected Member of Parliament for Morpeth. When he died in 1636, the estate passed to his son, Sir Francis Brandling. Francis was also an MP, albeit for Northumberland, between 1624 and 1625 though he abandoned Felling in favour of residence at Alnwick Abbey. He died in 1641 and was succeeded by Charles Brandling, a cavalry colonel who also resided at both Felling and Alnwick. Charles had two brothers. The older of which, Ralph, was killed at the Battle of Marston Moor, while the second brother, Robert, also participated in the English Civil War and was captured in an otherwise successful Royalist engagement at Corbridge in February 1644 after which he switched sides and fought for the Roundheads; an action which earned him the reputation as "a very knave" which he carried until his death in 1669. However, Ralph Brandling, the incumbent of the Brandling estate at that time, had come to realise the value of the rich coal deposits on his estate and began drift mining around 1670. He initially found the large coal seams under his estate difficult to extract due to their depth, and indeed it was imported coal from Newcastle upon Tyne which saw the development of more extensive industries in salt, glass and chemicals which began to attract workers to the area. Encouraged by these developments, Ralph Brandling's son, Charles Brandling, firstly commissioned more extensive mining of near surface coal on his estate and then, encouraged by the discovery of several strata below his estate, began boring operations in 1758 to allow ultimately for deeper coal extraction. The result was the opening of Felling Colliery in 1779, working on the High Main stratum at a depth of 125 fathoms. The colliery was deepened to reach the Low Main seam. Two shafts were provided: John Pit and William Pit. The Low Main and began operation in October 1810. firedamp ignited and at around 11.30 am, "one of the most tremendous explosions in the history of coal mining took place". One account recalled:

Қабықша тәрізді көтерілген ұсақ көмір шаңы мен көмірдің көп мөлшері ауаға көтерілді. Хьюорт ауылында бұл бұлт ерте кешкі сияқты қараңғылық тудырып, жолдарды соншалықты қалың жапты, әрі адамдардың қадамдары оған терең басылды. Жарылыс естілгеннен кейін жұмысшылардың әйелдері мен балалары шахтаға жүгірді. Әр бетте үрей мен қайғы-қасірет көрінді. Көп ұзамай жүздеген адам жиналды, біреулері күйеуін, енді біреулері әкесін немесе ұлын іздеді, барлығы қорқыныш, алаңдаушылық және қайғының араласуынан әсер етті. Сағат 11:30-да болған алғашқы жарылыстан кейін, құтқару жұмыстары сағат 12:15-те басталды. Сағат 14:00-де екінші жарылыс болды және одан әрі құтқару жұмыстары жүргізілмеді.

Бірінші апаттың 200 жылдығы 2012 жылғы 25 мамырда Феллингте Хьюорттегі Сент-Мэри шіркеуінен Мулбери көшесіндегі шахтаға кіретін жерге дейін шерумен атап өтілді.

Индустриялық революция

Апатқа қарамастан, Феллинг өсе берді және жарылыс кезінде Феллингтің сипаты айтарлықтай өзгерді. Енді үш бөлек ауыл қалыптасты. Гейтсхедтен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен екі миль жерде Хай Феллинг орналасқан – Хеворт қалашығындағы тұрғын үй ауылы, бірнеше Веслиан және Методист уағыздаушыларын тартқан. Сәл солтүстікте Лоу-Феллинг жатыр. Бұл көбірек өнеркәсіптік дамыған ауыл болатын, онда Феллинг кеніші, ірі химиялық зауыт және басқа да өндіріс орындары бар еді. Солтүстікте, Тайн өзенінің жағасында, үш мильге созылған жағалау бойында Феллинг-Шор деп аталатын халыққа толы өндіріс және сауда ауылы өркендеді. 1805 жылы онда методистік шіркеу салынды. Оған бірнеше дүкен және төрт қонақ үй қосылды, олар негізінен теңізшілер мен жақын жағалаудағы, көмір тиейтін станцияларда, кеме құрылысы шеберханаларында жұмыс істейтін жұмысшыларға арналған. Онда сапалы кемелер жасалды және көп ұзамай 300-ге жуық адам жұмысқа орналасты. Жозеф Вуд мырза басқарған Grindstone карьерлері жоғары сапалы тас өндірді, ал қоңыр керамикалық шеберхана да ашылды. Бұл әлемдегі ең көне жолаушылар станцияларының бірі. 1870 жылға қарай Феллинг өнеркәсіптік өркендеуінің шыңына жетті. Тарихшы Джон Мариус Уилсон былай деп жазды:

ФЕЛЛИНГ, үлкен ауыл және Дурамдағы Джарроу приходындағы шапкел. Ауыл солтүстік-шығыс теміржолында, Гейтсхедтен оңтүстік-шығысқа қарай 1,5 миль жерде орналасқан; жақында екі шағын ауылдан қазіргі күйіне дейін өсті; зауыттар мен кен өндіру арқасында дамыды; Тайндегі Феллинг-Шор көмір тиейтін портымен байланысты; және Гейтсхедке қарасты пошта бөлімі, теміржол станциясы, 1866 жылы салынған шіркеу, төрт диссент шіркеуі және католик шіркеуі бар. Шапкел 1866 жылы құрылған. Халқы 5 105 адамды құрайды. Пасторлық қызмет – викариат. Бағасы 300 фунт стерлинг. Қамқорлары – бес сенімді.

1870 қазіргі күн

Өнеркәсіптік өркендеудің кезеңі қысқа ғана болды. 1860 жылға қарай, Тайн өзені бойындағы қолжетімділікті жақсарту Тайн жағалауындағы тиімдірек жерлерді көрсетіп берді, сондықтан Феллинг-Шорда кеме жасау саласы төмендеуге бет бұрды. Бұл құлдырауды Феллинг догының шектеулі аумағы күшейтті, оны орынды түрде кеңейту мүмкін болмады, демек, басқа жерлерде қол жеткізілген прогресс Феллингте ешқашан қайталанбады. Солай шамамен бір уақытта химия өнеркәсібі де тоқтап қалды, себебі үлкен әрі тиімді бәсекелестер Феллингтегі өкілдерін озып кетті. 1907 жылдың 26 наурызында сағат 10:52-де Хеворт сигналдық пунктінен келе жатқан экспресс жолаушылар пойзы Феллинг станциясына жақындағанда рельстен шығып кетті. Бұл оқиғаның себебі таңертеңгі суық аяз бен күндізгі күтпеген жылу болды, нәтижесінде рельстер кеңейіп, қисайды. Рельстен шығу салдарынан барлық вагондардың екеуінен басқасы аударылып кетті, осы оқиғада екі жолаушы қаза тапты, сегіз адам ауыр жарақат алды, ал тағы 34 адам жеңіл жарақаттарға, мысалы, шокқа ұшырады. Алғашқы тұрғын үйлер Стюарт көшесі, Темпл көшесі және Хелмсдейл даңғылында Тайнсайд үлгісіндегі пәтерлер түрінде салынды. Соғыс аралық жылдары бүкіл пайдасыз өнеркәсіптік аймақтар тазартылып, Old Fold, Stoneygate, Brandling және Nest аудандарында алдыңғы және артқы бақтары бар жартылай жеке тұрғын үйлерден тұратын үлкен кеңес үйлері салынды. Феллинг тәуелсіз қала статусын жойып, 1974 жылы Гейтсхед қалалық округіне қосылған кезде, Феллинг «жатақхана аймағына» айналды және бүгінге дейін солай болып қала береді.

Темір жол

Феллингке Тайн және Уэр метросы қызмет көрсетеді, станциясы Сандерленд жолы мен Мулбери көшесінің арасында орналасқан. Бір ресми құжатта станция "қонақжайсыз, тіпті қорқынышты" деп сипатталған. Метро Ньюкасл қаласының орталығына үнемі қызмет көрсетеді, Pelaw мен South Gosforth арасында әр 6 минут сайын (кешкі уақытта және сенбі күні 7-8 минут сайын), ал жүрек уақытында әр 3 минут сайын қатынайды. Ең жақын теміржол станциясы – Хьюворт, Northern компаниясы Ньюкасл, Metrocentre және Хексемге батысқа қарай, ал Сандерленд, Хартлпул және Миддлсброға шығысқа қарай әдетте сағат сайын қызмет көрсетеді.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен телебағдарламалар BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees арқылы ұсынылады. Телевизиялық сигналдар Понтоп Пайк теледидар тарату станциясынан және Фенхам ретрансляциялық станциясынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Newcastle, Capital North East, Heart North East, Smooth North East, Greatest Hits Radio North East және Metro Radio. Қалаға жергілікті Evening Chronicle газеті қызмет көрсетеді.

Мәдениет

1963 жылы Феллинг Францияның Сент-Этьен-дю-Руврэ қаласымен бауырластық байланыс орнатты. 1974 жылы Гейтсхед қаласының құрамына енген кезде, бауырластық келісім Гейтсхедке ауыстырылды.

Тізімге енгізілген ғимараттар

Қала орталығында және оның айналасында бірнеше тізімдегі ғимараттар орналасқан. Ең маңыздысы – II* дәрежелі ғимарат саналатын Crow Hall, ол 18 ғасырдың басында құмтас пен шелтеден салынған, бір бөлмелі ғимарат және Crowhall Lane көшесінде орналасқан. Жанындағы Crow Hall Cottage және қақпа бағаналары да II дәрежелі тізімде. Виктория Террасасында Феллинг пошта кеңсесі тұр; ол екі қабатты құмтастан салынған, бұрыштары коиндермен безенілген және Уэльс шатырымен жабылған. Жақын жерде, Виктория алаңында 1927 жылы би залы ретінде салынған, ал 1930 жылы бинго залына айналған Imperial Bingo Club орналасқан. Екеуі де II дәрежелі тізімде. Сондай-ақ II дәрежелі тізімдегі ғимарат – Ardallan; ол Феллингтегі Holly Hill даласында салынған алғашқы үй, құмтастан тұрғызылған және үш терезесі бар. Қақпалар, қақпа бағаналары мен қабырғалар да II дәрежелі тізімде. Одан бірден кейін, 35 Davison Street мекенжайында үй мен дүкен орналасқан; ол да II дәрежелі тізімдегі ғимарат. Солтүстікке қарай жылдамдықпен Сандерленд жолындағы ескі қалалық әкімшілік ғимараты II дәрежелі тізімде. 1902 жылы салынған және Генри Миллер, Феллинг U. D. C. шешенімен жобаланған бұл ғимарат барокко стиліндегі тағы бір шелте және құмтастан салынған құрылыс. Қалалық әкімшілік ғимаратын қорғайтын бес бағана мен шамдар да II дәрежелі тізімде. Brandling Junction теміржол ғимараты, қазіргі уақытта қалалық зерттеулер орталығы, қайта жаңартылған және ол да II дәрежелі тізімде. Қаланың солтүстігінде, Riverside Park-те орналасқан 1820 жылы салынған Tyne Main Colliery кенішінің бұрынғы машина үйі де II дәрежелі тізімде.

Шіркеулер

Феллингте екі шіркеу бар, олар да ескерткіштер тізімінде. Карлайл көшесіндегі Христос шіркеуі – 1866 жылы Остин мен Джонсон салған II санаттағы ескерткіш. Ерте ағылшын стилінде салынған, 1874 жылы қосылған екі әсем әйнек терезесі бар, ал солтүстік бөлігі 1903 жылы Дж. Поттс және ұлы аяқтаған. Хай-стриттегі Сент-Патрик шіркеуі де II санаттағы ескерткіш. 1893 және 1895 жылдар аралығында Ньюкасл-апон-Тайн қаласының Чарльз Уокері салған Рим-католик шіркеуі, Сент-Патрик шіркеуі "батыл, бірақ мұнарасыз" деп сипатталады. 1895 жылы Сент-Патрик күні ресми түрде ашылған бұл шіркеу, Феллинг Шордағы ескі Сент-Патрик католик капелласының орнына салынған. Шіркеудің пресвитериясы да II санаттағы ескерткіш болып табылады.

Парктер мен демалыс орындары

Төрт негізгі саябақ бар. Әлдебір ең танымал – Феллинг паркі, ол Сандерленд жолының шығыс жағындағы ескі қалалық әкімшілік ғимараттары мен Холли Хилл ауданын қамтитын ландшафттық парк. 1910 жылы ашылған бұл саябақта орталықта ашық эстрада (бірақ вандализм салдарынан алынып тасталды), теннис корттары, боулинг алаңы және дәстүрлі балалар ойын алаңы бар. Сандерленд жолынан паркке қарай көтерілетін аймақта «әр көктемде Сандерленд жолын сәндіктейтін» көптеген гүлзарлар бар. Сандерленд Роуд паркі Гейтсхед қаласының орталығына жақындаған Сандерленд Роудтың батыс жағында орналасқан. Бұл парк бұрынғы зират, ал кіреберісінде діни жазуы бар викториялық кезеңдегі су тасқыны тұр. 1895 жылы салынған бұл фонтан соңғы жылдары вандализм құрбаны болды, бірақ бұл «жергілікті маңызы бар ескерткіш» 2011 жылы қайта жаңартылды. Феллингте Беде қоғамдық паркі де бар; Олд Фолд Роудтағы тұрғын үйлердің ортасындағы үлкен ашық кеңістікте орналасқан, онда дәстүрлі ойын алаңы бар, сондай-ақ Хьюорт әл-ауқаты паркі; Колпеттегі оңтүстік жақтағы кішкентай парк, онда 2006 жылы орнатылған балалар ойын алаңы және ашық ауадағы боулинг алаңы бар. Феллингтегі негізгі демалыс орыны – Гейтсхед халықаралық стадионы. Алғашқы стадион 1955 жылы химиялық өнеркәсіп қалдықтарынан тазартылған жерде, 30 000 фунт стерлинг қаржымен ашылды және жүгіру және велосипед жолынан тұрды. 1974 жылы стадионға синтетикалық жүгіру жолы салынды және 1980 жылдары кеңейтілді, оған футбол, регби және хоккей алаңдары, сондай-ақ жабық спорт залы мен салмақ көтеру бөлмесі қосылды. Сондай-ақ, 2008 және 2010 жылдар аралығында Британ Гран-приі мен «Diamond League» жарысы өтті. Қазіргі уақытта стадионда екі спорт клубы орналасқан: Гейтсхед Харриерс, қатарында үш рет секіру бойынша әлем рекордсмені Джонатан Эдвардс бар жеңіл атлетика клубы, және Гейтсхед ФК, қазіргі уақытта басқа лигада ойнайтын футбол клубы. Басқа демалыс орындарының ішінде Кельман жолы бар, ол 14 мильдік велосипед және жаяу серуендеу жолы, Уайлам станциясынан Билл Кэйге дейін созылып, Феллинг-Шордағы өзен жағалауымен өтеді. Бұл жол аймақтағы әртүрлі шахталардан көмір тасымалдау үшін қолданылатын кильботтардың (keelboats) атынан алынған. Феллинг-Шорда, Грин-Лейнде Friar's Goose маринасы және оған іргелес Friar's Goose Water Sports Club орналасқан, бұл жеке меншікке тиесілі және күннен-күнге танымал бола түсетін клуб, көбінесе орта жастағы адамдар жайлы жүзу, яхтинг және балық аулау сияқты әрекеттермен айналысады. Феллинг крикет клубы 1961 жылдан бері Феллингтегі Хай-Хеворт-Лейнде орналасқан және жергілікті жарыстарға қатысады. Карлайл көшесіндегі Wheatsheaf, Виктория алаңындағы Blue Bell, Сплит-Краун-роудтағы Портленд Армс және Сандерленд Роудтағы бұрынғы Pear Tree Inn сияқты көптеген пабтар бар, олардың барлығы жергілікті маңызы бар орындар ретінде тізілген.

There are four principal parks. Arguably the most notable is Felling Park, a landscape park which envelops the old Town Hall buildings at the eastern end of Sunderland Road and the Holly Hill area. Opened in 1910, this park contains an open bandstand at the centre (but was taken down due to vandalism), tennis courts and a bowling green and a traditional children's play area. In the area leading uphill from Sunderland Road to the park there are numerous bedding plants which "brighten up Sunderland Road every spring". Sunderland Road Park is at the western end of Sunderland Road approaching Gateshead town centre. This park is a former cemetery and at the front stands a Victorian water fountain replete with a religious inscription. Built in 1895, the fountain had fallen victim to vandalism in recent years but this "important local landmark" was restored in 2011. Also in Felling are Bede Community Park; a large, open space park at the centre of the residential development at Old Fold Road which contains a traditional play area and Heworth Welfare Park; a smaller park to the south at Colpeth which also has a children's play area, installed in 2006, and an outdoor bowling green. The principal leisure facility in Felling is the Gateshead International Stadium. The original stadium was opened in 1955, on land reclaimed from chemical dereliction and at a cost of £30,000, by Jim Peters and contained a running and cycling track. The stadium was fitted with a synthetic running track in 1974 and was subject to major expansion in the 1980s, when football, rugby and hockey pitches were added along with an indoor sports hall and weights room. and also the British Grand Prix, a Diamond League meet, between 2008 and 2010. Two sporting clubs are currently based at the stadium. These are Gateshead Harriers, an athletic club who count the present triple jump world record holder Jonathan Edwards in their past alumni, and also Gateshead F. C. who currently play in the
Other leisure facilities include the Keelman's Way, a 14 mile designated cycle and walking route which stretches from Wylam station to Bill Quay and which passes along the riverbank at Felling Shore. Named from the keelboats used to transport coal from the various collieries in the area, Also at Felling Shore, at Green Lane, is Friar's Goose marina and the adjacent Friar's Goose Water Sports Club, a privately owned and increasingly popular club predominantly attended by middle aged patrons who undertake various activities such as sailing, yachting and angling on the River Tyne. Felling Cricket Club has been based at High Heworth Lane at Felling since 1961 and compete locally, and there are a wide selection of public houses, including the Wheatsheaf at Carlisle Street, the Blue Bell in Victoria Square, the Portland Arms at Split Crown Road and the former Pear Tree Inn at Sunderland Road which are all locally listed as places of special local interest.

Білім

Феллингте бірнеше бастауыш мектеп қызмет етеді. Colegate Community бастауыш мектебі, Colegate West көшесінде орналасқан, жақсы тәрбиеленген және қанағаттанарлық прогресс жасайтын оқушылары бар қанағаттанарлық мектеп. Falla Park Road көшесіндегі Falla Park Community бастауыш мектебі – орташа мөлшерлі мектеп, онда тегін мектеп тамағына құқығы бар оқушылардың саны ұлттық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары. Бұл жақсы мектеп, мұнда оқушылар екінші кезеңде тұрақты түрде жақсы нәтижелер көрсетеді. The Drive Community бастауыш мектебі де жақсы мектеп; орташадан кіші мектеп, «әлеуметтік тұрғыдан қиын» аймақта орналасқанына қарамастан, жақсы нәтижелерге жетеді. Солтүстікте, Mulberry Street көшесінде, Brandling бастауыш мектебі орналасқан; тағы бір жақсы, орташадан кіші мектеп. Old Fold Road көшесіндегі Bede Community бастауыш мектебі «әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан қиын жағдайға тап болған» аймақта орналасқан, онда тегін мектеп тамағына құқығы бар балалардың үлесі өте жоғары және оқу қиындықтары бар балалар көп. Мұнда балалар емтихандарда жақсы нәтиже көрсетпейді, бірақ жеке дамудың жоғары деңгейін қанағаттандырады, сондықтан соңғы OFSTED есебіне сәйкес, бұл да жақсы мектеп. Old Fold Road көшесіндегі St Wilfrid's R. C. бастауыш мектебі Рим-католик мектептеріне де қызмет көрсетеді. Бұл шағын мектеп, көшпелі отбасыларға арналған арнайы қамтамасыз етуді қамтиды, соңғы OFSTED есебіне сәйкес қанағаттанарлық. St John the Baptist R. C. бастауыш мектебінде де католик мектептеріне баламалы мүмкіндіктер болған, ол Willow Drive көшесіндегі Феллингке де қызмет көрсеткен, бірақ 74 жылдық қызметтен кейін 2011 жылдың жазында оқушылардың жетіспеушілігіне байланысты жабылды. Қазір бұл мектеп еврей қыздарының мектебі. Бұрынғыда орта мектеп білімін Thomas Hepburn Community Academy мектебі Swards Road көшесінде қамтамасыз еткен. Бұрын мектепте шамамен 700 оқушы оқыған, ал тегін мектеп тамағына құқығы бар оқушылардың саны ұлттық орташа көрсеткіштен екі еседен астам болған. Соңғы тексеруде бұл мектеп «қанағаттанарлық және жақсарып келе жатқан» мектеп деп танылды, онда оқушылардың 70% -нен астамы GCSE емтихандарында 5 немесе одан да көп A* – C бағасын алады және экономикалық жағдайы нашар отбасылардан шыққан балалар ұлттық деңгейдегі ұқсас балалардан жақсы нәтижелерге жетеді. Мектеп 2019 жылы жабылды. Жалпы алғанда, Феллингтегі академиялық жетістіктердің деңгейі төмен. Ересектердің тек 59% ғана A* – C бағаларымен 5 немесе одан да көп GCSE-ге ие. Бұл көрсеткіш округ бойынша 80% құрайды және округтегі ең төмен көрсеткіш болып табылады. GCSE ағылшын және математика пәндері ескерілгенде бұл көрсеткіш 33% -ға төмендейді; бұл Гейтсхедтегі екінші ең төмен көрсеткіш және тек көршілес Декхемде ғана төмендеуі мүмкін. Мектеп оқушыларының 28% -ы арнайы білім беру қажеттіліктеріне ие; бұл округтегі ең жоғары көрсеткіш және Гейтсхед орташа көрсеткішінен 8% жоғары.

Felling is served by a number of primary schools. Colegate Community primary school, at Colegate West, is a satisfactory school with well behaved pupils who make satisfactory progress. Falla Park Community primary school on Falla Park Road is an average sized school where the number of pupils entitled to free school meals is well above the national average. This is a good school where pupils perform consistently well at key stage two. Also a good school is The Drive Community primary school; a smaller than average school which achieves good results despite being located in an area of "considerable social disadvantage". To the north, at Mulberry Street, lies Brandling primary school; another good, smaller than average sized school. Bede Community primary school, at Old Fold Road, is in an area with a "high incidence of social and economic deprivation" with a very high proportion of children entitled to free school meals and with learning difficulties. Here children do not achieve as well in examinations but instead enjoy a high level of personal development and so, according to the latest OFSTED report, this too is a good school. Roman Catholic school provision is also provided at Old Fold Road by St Wilfrid's R. C. primary school. This small school, which includes a specific provision for traveller families, is satisfactory according to the latest OFSTED report. Alternative Catholic school provision had been available at St John the Baptist R. C. primary school, which also served Felling at Willow Drive but was closed down due to lack of pupils in the summer 2011 after 74 years of operation. The school is now a Jewish girls school. Secondary school provision was previously provided by Thomas Hepburn Community Academy at Swards Road. The school previously had around 700 students enrolled and the number of students entitled to free school meals was more than twice the national average. The latest inspection declared this to be a "satisfactory and improving" school where over 70% of students obtain 5 or more grade A* – C in GCSE examinations and where those children from economically deprived backgrounds achieve better than similar children nationally. The school closed in 2019. Overall, levels of academic achievement in Felling are low. Only 59% of adults have 5 or more GCSEs at grade A* – C. This compares to a borough average of 80% and is the lowest figure in the borough. The figure falls to 33% when GCSE English and Mathematics are included; this is the second lowest figure in Gateshead and is lowered only by neighbouring Deckham. 28% of school pupils have a special educational need; the highest figure in the borough and 8% higher than the Gateshead average.

Атақты тұрғындар

Феллинг кәсіби футболшылар дайындауда ұзақ тарихқа ие. Олардың ең танымал өкілі – Крис Уэддл. 1960 жылдың 14 желтоқсанында дүниеге келген және өмірінің соңына дейін «Сандерленд» жанкүйері болған Уэддл – кәсіби футболшы. Ол «Ньюкасл Юнайтед», «Тоттенхэм Хотспур», «Марсель» және «Шеффилд Уэнсдей» клубтарында ойнады, сондай-ақ Англия құрамасы сапында 62 матч өткізді. Францияда үш лига титулын жеңіп, 1991 жылғы Еуропа кубогының финалына қатысқан, бірақ бұл шебер қанат ойыншысы көбінесе 1990 жылғы әлем чемпионатының жартылай финалында Англияның бесінші пенальтісін соқпағаны үшін еске алынады. Басқа футболшылардың арасында 1903 жылы Феллингте туған Альберт Уотсон бар. Ол «Блэкпул» клубының намысына 373 ойын өткізді. Уотсон 1930-31 маусымда клубты құлдыраудан сақтап қалған «10 000 фунттық голымен» танымал. Питер Уилсон 1947 жылы Феллингте дүниеге келді және 1968 жылы «Миддлсбро» клубының негізгі құрамына іліге алмағаннан кейін Австралияға эмиграциялады. Уилсон – кешірімсіз қорғаушы, Австралия құрамасы сапында 64 матч өткізіп, 1974 жылғы әлем чемпионатының финалында команда капитаны болды. Жазушы Дэвид Алмонд 1951 жылы Ньюкасл-апон-Тайнда дүниеге келді және балалық шағын Феллингте өткізді. Оның 1998 жылғы «Скелиг» туындысы бала кезінде кішкентай қарындасын жоғалту туралы айтады және сыншылар тарапынан жоғары бағаланды; ол «Карнеги» жүлдесі мен «Уитбред кітаптарының жылдам» сыйлығын жеңіп алды. Қазір «орта мектептердегі оқу бағдарламасының негізгі бөлігі» болып табылатын «Скелиг» 2008 жылы фильмге және операға бейімделді. Алмонд содан бері «Киттың шөлі», «От жегіштер» және «Клей» сияқты бірнеше туындыларын жарыққа шығарды, олар да сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Сондай-ақ Феллингте тұрған сэр Годфри Хилтон Томсон да болды. 1881 жылы Карлайлда туған Томсонның анасы туған жері Тайнсайдқа оралды және төменгі Феллингте қоныстанды, онда ол мектепке барды. Томсон Ньюкаслдегі «Кингс колледжін» бітіріп, 1920 жылы профессор атанды және ақырында 1925 жылы Эдинбург университетінің білім беру профессоры болды. Психометрия саласындағы сарапшы ретінде ол 1920 жылдары кеңінен қолданылған балаларға арналған көптеген жаңа сынақтарды жасады және «Инстинкт, интеллект және мінез» (1924) және «Білім берудің заманауи философиясы» (1929) сияқты бірнеше кітап жариялады. Томсонның 1955 жылы қайтыс болуы «психология үшін үлкен шығын» деп сипатталды.

Felling has a long history of producing professional footballers. Arguably the most notable of these is Chris Waddle. Waddle, born 14 December 1960 and a lifelong Sunderland supporter, was a professional footballer who played for Newcastle United, Tottenham Hotspur, Marseille and Sheffield Wednesday, and won 62 caps for England. Despite winning three league titles in France and playing in the 1991 European Cup Final, the skilful winger is probably most remembered for missing England's fifth penalty in the semi final of the 1990 World Cup. Other footballers include Albert Watson, born in Felling in 1903, who made 373 appearances for Blackpool F. C. Watson is most remembered for scoring the "£10,000 goal" which saved the club from relegation in the 1930–31 season. Peter Wilson was born in Felling in 1947 and emigrated to Australia in 1968 after failing to break into the first team at Middlesbrough F. C. Wilson, an uncompromising defender, made 64 appearances for Australia, including captaining the side during the 1974 World Cup finals. Author David Almond was born in Newcastle upon Tyne in 1951 and spent his childhood in Felling. His 1998 work Skellig reflected the loss of his baby sister when he was a child growing up and was a critical success; winning the Carnegie Medal and Whitbread Book of the Year. Now a "staple in secondary schools", Skellig was adapted into film and opera in 2008. Almond has since released several other works to critical acclaim, including Kit's Wilderness, The Fire Eaters and Clay. Also a resident of Felling was Sir Godfrey Hilton Thomson. Born in Carlisle in 1881, Thomson's mother returned to her native Tyneside soon after his birth and settled at Low Felling, where he attended school. Thomson graduated from Kings College, Newcastle, becoming a Professor in 1920 and ultimately moving to the University of Edinburgh as Professor of Education in 1925. An expert in psychometrics, he devised numerous groundbreaking tests for children, which were widely used in the 1920s, and published several books, including Instinct, Intelligence and Character (1924) and A Modern Philosophy of Education (1929). Thomson's death in 1955 was described as a "great loss to psychology".