Кіріспе

Городец (Городе́ц) – Ресейдің Нижний Новгород облысындағы қала және Городец ауданының әкімшілік орталығы. Қала Волга өзенінің сол жағалауында, облыстың әкімшілік орталығы – Нижний Новгородтан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Халқы: 34 000 (1970 жылғы деректер бойынша).

Тарих

Қала 1152 жылы князь Юрий Долгорукий (сонымен қатар Мәскеудің негізін қалаушы) Волга өзені бойындағы ірі бекініс ретінде, қазіргі Нижний Новгород облысындағы алғашқы орыс бекінісі ретінде салынған. Бұл Владимир және Суздаль князьдерінің Волга Болгариясына жасаған көптеген жорықтарының бастапқы нүктесі болды. 1216 жылы Владимир князі Юрий II ағасынан тақтан тайып, осы жерге жер аударылды. 1239 жылы Бату ханның әскері қаланы толығымен өртеп тастады. Халық арасындағы аңыз бойынша Городец – монғолдар қиратқан аңызға толы Кіші Китеж қаласы. 1263 жылы Александр Невский Алтын Ордадан Новгородқа қайтып келе жолда Городецте қайтыс болды. Оның ұлы Андрей қаланы өз резиденциясы етіп белгіледі. Орта ғасырлардағы белгілі икона суретшісі Прохор осы қалада дүниеге келді. 14 ғасырдың ортасында қала көршілес Нижний Новгородтың ықпалында қалды, бірақ 1408 жылға дейін Нижний Новгород княздығының үшінші ірі қаласы болып сақталды, содан кейін Едигу оны жермен-жексен етті. Одан кейінгі екі ғасыр бойы қала Городец Пустой ("Бос Городец") деп аталды. Кейбір жылнамаларда оның тұрғындарының барлығы өзен бойымен төмен қарай көшіп, Городецтегі тұз кеніші маңында (қазіргі Балахна) қоныстанғаны айтылады. 19 ғасырға қарай Городец ескі сенімділердің қоныстанған, гүлденген ауылға айналды, ағаш өңдеу және сурет салу сияқты көркем қолөнерлерімен танымал болды. 1875 жылы Нижний Новгородтан шыққан жазушы А.С. Гациский Городецті астық және ағаштан жасалған ыдыстар саудасының ірі орталығы деп сипаттады. 1922 жылы Городец қайтадан қала мәртебесін алды, сонымен қатар Городецкий уезінің (кейіннен Городецкий ауданының) әкімшілік орталығы болды. 1948-1959 жылдары Горький су электр станциясының (қазіргі Нижний Новгород су электр станциясы) бөгеті Городецтен бірнеше шақырым жоғарыда салынды, ал станциямен бірге Волганың оң жағында Заволжье атты жаңа индустриалды қала бой көтерді. Бұрын қала кейде Городец Радилов немесе қарапайым ғана Радилов деп те аталатын.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Городец қаласы Городец ауданының әкімшілік орталығы есептеледі. Әкімшілік бірлік ретінде, ол Городец ауданы құрамына аудандық маңызы бар Городец қаласы ретінде кіреді.

Сәулет және мәдениет

Городецтің ең маңызды тарихи ескерткіштері – Үшбірлік соборы (1644), Николай шіркеуі (1672) және сол аттас белгілі иконамен байланысты Федоров монастыры – коммунистер тарапынан қиратылды. Ең көне сақталған құрылыс – бұл өте қарапайым шіркеу (1707–1712), ол бұрынғы шіркеу орнында салынған, сол жерде қаланың ең танымал билеушісі Андрей Городецкий 1304 жылы жерленген. Қалада бірнеше мұражай бар, оның ішінде Имбирлік нан мұражайы және Самовар мұражайы бар, соңғысында шайнектердің үлкен жиынтығы сақталған.

Экономика

Городецте Заволжьемен бірге Нижний Новгород су электр стансасын пайдаланудан басқа, кеме жасау өнеркәсібі де дамыған. Городецте дәстүрлі жергілікті қолөнер – ағаш өңдеу, кестелеу, балды қантты нан пісіру – әлі де жалғасуда, бірақ бұл енді бірнеше жергілікті зауыттарда өнеркәсіптік деңгейде жасалады. Олардың өнімдерін елдің түкпір-түкпіріндегі сувенирлік дүкендерден табуға болады.

Көлік

Электр темір жолының Нижний Новгородтан басталатын тармағы Заволжьеде аяқталады; алайда, гидроэлектростанса бөгеті арқылы жол байланысы бар, ол Нижний Новгород пен Кинешма арасындағы Волга өзенінен өтуге мүмкіндік беретін жалғыз тұрақты көпір болып табылады.