Кіріспе

Phragmipedium kovachii – 2001 жылы ғылымға жаңа ашылған орхидея түрі, Перудің солтүстігіндегі Анд тауларының бұлтты ормандарында табиғи түрде өседі. Топтап, бірнеше жеке даналардан құралған өсімдік, жер бетінде өседі және 12 см-ге дейін кеңдігі бар әдемі қызғылт сарыдан күлгін түске дейінгі гүлдерін көрсетеді. Қазіргі уақытта, жоғалту қаупі зор түр ретінде IUCN тізіміне енгізілген, себебі табиғатта тым көп жиналды.

Сипаттама

Жер бетінде өсетін орхидея, Phragmipedium kovachii, шоғырлар түзеп өседі, соның нәтижесінде P. kovachii синониміне айналды. Бірақ, кейіннен ол жеке Шлюкебиерия кішітұқымдасына жіберілді.

Дау

Майкл Ковач, американдық орхидея жинаушы, Перудегі жол жиегіндегі сатушыдан P. kovachii тірі үлгісін сатып алған, өсімдікті АҚШ-қа контрабандалық жолмен әкеліп, Селби ботаникалық бағына жеткізді. АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі бастаған, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі, АҚШ Кеден қызметі және Перудегі CITES органы (INRENA) және басқа да мекемелердің көмегімен жүргізілген тергеу Ковачты сотқа тартты. Селби ботаникалық бағының CITES рұқсаты алынып тасталды, 5000 доллар айыппұл салынды, ал қызметкер Уэсли Хиггинс 6 айға шектеу шарасы қолданылды. 2006 жылы Phragmipedium kovachii атауын жарамсыз деп жариялау және оның бастапқы "Selbyana vol. 23 Supplement" басылымын “opera utique oppressa” (ICN VI қосымшасы) тізіміне қосу туралы ұсыныс енгізілді. Бірнеше мақалада қарсы аргументтер келтірілді. Қантамырлы өсімдіктер номенклатурасы жөніндегі комитет бұл ұсынысты қабылдаудан бас тартып, “егер заңсыз жиналған немесе ақылсыздық танытқан адамдардың есімдерімен аталған барлық атаулар қабылданбаса, номенклатуралық тұрақсыздыққа ұшырауымыз мүмкін” деді. Бұл түрдің өсетін ортасы тұрақты жауын-шашын, органикалық заттармен және 6.8–7.1 (−7.9) pH деңгейі бар карбонатты топырақпен сипатталады. Перу үкіметі P. kovachii саудасын ресмилендіру және оның заңсыз жиналуын азайту мақсатында осы түрді көбейтуге бірнеше өсімдік шаруашылықтарына лицензия берді. Қабылдау артық және кішкентай ареалға байланысты, Филип Крибб (Кью бағының орхидеялар жөніндегі сарапшысы) және IUCN Phragmipedium kovachii-ге жоғары деңгейдегі қауіптілік статусын берді.

Өсіру

Phragmipedium kovachii өзінің табиғи өрісінің топырағына ұқсас кальций мөлшері бар, ылғалды өсіру ортасында жақсы өседі, сонымен қатар pH деңгейін қадағалау қажет. Тыңайтқыштарды, әсіресе жас өсімдіктерге сақтықпен қолдану керек, себебі тыңайтқыштарда тұз болады. Жарық талаптары орташа, қатты жарықтан, әсіресе жас кезінде сақтану керек; ересек өсімдіктер көбірек жарыққа төзімді. Биік тауларда өсетін орхидея болғандықтан, температура оның табиғи өрісіне сай болуы тиіс.