Кіріспе

Американдық опера әншісі (1924–2005)

Нелл Рэнкин (3 қаңтар 1924 – 13 қаңтар 2005) – американдық опералық меццо-сопрано. Халықаралық аренада сәтті опера әншісі болғанымен, ол мансабының көп бөлігін «Метрополитен Опера» театрында өткізді, онда 1951 жылдан 1976 жылға дейін жұмыс істеді. Ол әсіресе Вердидің «Аида» операсындағы Амнерис рөлімен және Бизенің «Кармен» операсындағы бас рөлімен танымал болды. «Opera News» журналы: «Оның толық, дастарқандай кең дауысы және батыл фразировкасы, әсіресе итальяндық репертуарда, оның буын құрбыларының арасындағы американдық меццо-сопранолардың ішінде ерекше болды. Ол жас кезінде Бирмингем консерваториясында Мадам Жанн Лорейннен (вокалдық педагог Мануэль Гарсияның он жылдық шәкірті) дауыс сабақтарын алды. Лорейнмен сабақ алу үшін Рэнкин Хантингдон колледжінің бассейнін жалға алып, жазда Монтгомери қаласындағы балаларға жүзу үйреткен. Хелен Траубель 1943 жылы консерваторияға концертпен келді. Опера сахнасында жетістікке жетуді қалаған Рэнкин сахна артына барып, Траубельдің аккомпаниаторы Коенрад В. Босты өнерін тыңдауға көндірді. Бостың кеңесімен ол Нью-Йорк қаласына көшіп, Карин Бранцеллмен оқуын жалғастырды. Оның қарындасы Рут Ранкин да сопрано ретінде ән айтуды армандады және олмен бірге көшті.

Мансап

Ранкин өзінің кәсіби концерттік дебютін 1947 жылғы наурыз айында апасы Рутпен бірге Таун-холлда (Town Hall) өткізді. Одан кейін Бруклиндегі Салмаги опера компаниясында Аида қойылымында Амнерис рөлімен опералық дебюті болды, ал оның қарындасы бас рөлді орындады. 1953 жылы ол Нью-Йорктегі Таун-холлда (Town Hall) алғашқы жеке концертін берді. The New York Times оның өнері туралы былай деді: «Мисс Ранкиннің дауысы ғана емес, күшті де, кең диапазонды, сонымен қатар ол киген көйлектің қызыл түсі сияқты жылы. Оның дауысы керемет жаттықтырылған, сондықтан ол қаншалықты ұзақ немесе жылдам айтылса да, таза және тегіс ағып тұрады». Ранкин 1983 жылы Метрополитен операсының 100 жылдық концертінде құрметке ие болған әншілердің бірі болды. Компанияның көптеген тәжірибелі әншілері өнер көрсетудің екінші бөлігінде сахнада отыруға шақырылды. 2002 жылғы Opera News сұхбатында Ранкин өзінің мансабындағы ең есте қаларлық музыкалық оқиғаның 1952 жылы болғанын айтты. Оның күйеуі Солтүстік Африкадағы Әуе күштерінде болды, ал ол Жерорта теңізінің жағалауында, Триполиден қырық шақырым қашықтықтағы ашық аспан астындағы театрда жеке концерт беруге міндетті болды. «Қиялыңызға елестетіңізші, - деді Ранкин, - Ливия сол кезде әлі патшалық болатын, ал король Идрис Мысырдан пианиноны әкелді, ал американдық крейсер сахнаны жарықтандыру үшін жағаға жақын орналасқан. Бұл оқиғаның бәрі нағыз емес, ұмытылмас болды». Ранкиннің мансабындағы басқа да маңызды өнерлері 1954 жылы CBS телеарнасындағы Кармен операсындағы басты рөл және Ла Скаладағы бірнеше қойылымдар, соның ішінде 1960 жылы Берлиоздың «Трояндықтар» операсындағы Кассандра рөлі болды. 1959 жылы ол Чикаго лирикалық операсында Вердидің «Дон Карлос» операсындағы принцесса Эболи рөлінде дебют жасады. Ол сондай-ақ 1963 жылы Неапольдегі Сан-Карло театрында Беллинидің «Норма» операсында Адалгиза рөлінде өнер көрсетті. 1971 жылы ол Лонг-Айленд лирикалық опера компаниясының алғашқы қойылымында Кармен рөлінде ойнады. Ол Театро Колон, Беллас Артес операсында (Мексика қаласы), Лицеу (Барселона) және Еуропа мен Солтүстік Америкадағы басқа да көптеген театрларда өнер көрсетті. Ол өзінің мансабының бойында беделді концерттік орындаушы және концерт әншісі болды. Сэр Рудольф Бинг одан Эльза сияқты сопрано рөлдерін қарастыруды жиі сұрады. «Мырза Бинг, мен сопраномын, бірақ мен меццо-сопраномын». Ол осы кеңесті студенттеріне де берді. Метрополитен операсынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ранкин оқыту ісіне берілді, алдымен 1977 жылдан 1984 жылға дейін Филадельфиядағы Вокал өнері академиясында. Оның шәкірттерінің арасында тенор Ричард Берк, бас-баритон Лукас Эрнст және меццо-сопрано Ванда Бристер болды. Ол 1991 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Нью-Йоркте жеке сабақтар берді.

Жазбалар

Ранкин мансабында аз ғана коммерциялық жазба жасады. Decca лейблімен келісімшарт жасағанына қарамастан, оның көптеген жазба жобалары түрлі себептермен орындалмады, ал оның Decca лейбліндегі жалғыз жазбасы – Пуччинидің «Мадама Баттерфляй» операсындағы Сузуки рөлі, басты рөлде Рената Тебалди. Ол Бруно Вальтер (CBS) жетекшілік еткен Колумбия симфониялық оркестрімен Бетховеннің 9-шы симфониясында ән шырқады. Коенрад В. Боспен бірге Capitol Records үшін Брамс әндерін, соның ішінде «Төрт терең ойлы ән» әнін тамаша жазды (Capitol P8289). Бұл екі есе маңызды, себебі В. Бос 1896 жылы композитордың қатысуымен «Терең ойлы әндердің» тұңғыш орындалуында аккомпаниатор болған. Capitol лейблінде ол Вон Уильямстың «Бес Тюдор портреті» (P8218) шығармасында да ойнады. Көптеген танымал концерттік жазбалар CD форматында қолжетімді болды. Олардың ішінде 1951 жылы Венада радиоға тарату үшін Герберт фон Караянның жетекшілігімен Ранкиннің «Аида» операсындағы «Амнерис» рөлі, сол жылы «Ла Скала» театрында Вердидің «Реквиемі», және 1960 жылы «Ла Скала» театрындағы Берлиоздың «Трояндықтар» операсының қойылымы бар.

Жеке өмір

1952 жылы Ранкин дәрігер Хью Кларк Дэвидсонға үйленді. Олардың балалары болған жоқ. Олар 53 жыл бойы бірге өмір сүрді, ол 2005 жылы Нью-Йорктегі Кабрини медициналық орталығында 81 жасында полицитемия вера, сирек кездесетін қан рагынан қайтыс болды.