Кіріспе

1985 жылы түсірілген британдық фильм

«Менің әдемі шаңсорғышым» – 1985 жылы түсірілген британдық романтикалық комедиялық драмалық фильм, режиссері Стивен Фрирс, сценарий авторы – Ханиф Курейши. Бұл фильм Working Title Films компаниясының шығарған алғашқы фильмдерінің бірі болды. Фильмнің оқиғасы Тэтчер жылдарындағы Лондон қаласында өтеді, бұл пакистандық және ағылшын қоғамдары арасындағы күрделі және көбінесе қызық қарым-қатынастарда көрініс береді. Оқиға Лондонда тұратын жас пакистандық Омардың (рөлін Гордон Уорнекке ойнайды) балалық шағындағы досы Джоннимен (рөлін Дэниел Дей-Льюис ойнайды) қайта кездесуі мен араларындағы романтикалық қарым-қатынасқа толы оқиғаны баяндайды, Джонни қазір көшедегі панк. Екеуі Омардың әкесі Насерге тиесілі кір жуу станциясының күзетшілері мен басқарушылары болады. Британдық кино институты «Менің әдемі шаңсорғышым» фильмін 20 ғасырдың 50 үздік британдық фильміне қосты. Фильм 2002 және 2019 жылдары сахналық қойылымға бейімделді.

Сюжет

Англияда туған Омар Али 1980 жылдардың ортасында Оңтүстік Лондонда тұратын жас пакистандық британдық. Оның әкесі Хұсейн, бір кездері Пәкістанда танымал солшыл журналист болған, Лондонда тұрады, бірақ Ұлыбританияның қоғам мен оның халықаралық саясатын ұнатпайды. Оның әлемге деген қанағатсыздығы мен отбасылық қайғы-қасіреті оны алкоголизмге батырып жіберді, ал Омар оның күтіміне айналды. Ал Омардың әкесінің ағасы Насер табысты кәсіпкер және Лондонның пакистандық қауымының белсенді мүшесі. Хусейн Насерден Омарға жұмыс беруін сұрайды. Ол ағасының гаражында қысқа уақыт автокөлік жуушы болып жұмыс істейді, содан кейін оны кір жуу залын басқаруға тағайындады. Насердің үйінде Омар қауымның бірнеше мүшесімен кездеседі: Насердің қызы және болашақ қалыңдығы Таниямен; және есірткі сатушы және Омарды әуежайдан жеткізу үшін жалдаған Салиммен. Омар Салим мен оның әйеліне сол түні үйге қарай көлікпен бара жатқанда, үшеуі оңшыл экстремистік көше панктарының тобына шабуыл жасайды. Олардың көшбасшысы Омардың балалық шағындағы досы Джонни болып шықты. Омар Джонниге жұмыс және жақсы өмір сүру мүмкіндігін ұсынып, онымен бірге кір жуу залын жөндеуге көмектеседі. Джонни оны қабылдауға шешім қабылдайды және олар романтикалық қарым-қатынасты қайтадан жалғастырады. Ақшасы түсіп қалған Омар мен Джонни Салимнің дәрі-дәрмек жеткізулерінің бірін сатып, кір жуатын орынды күрделі жөндеуге ақша табады. Бір күні түнде Омар Джонниге оң жақ қанатының өткені туралы айтады. Сүйіктісі мұны өтемегенмен, қазір Омармен бірге екенін айтады. Насер өзінің сүйіктісі Рейчелмен бірге кір жуғышқа барады. Олар кір жуу бөлмесінде бірге билеп жатқанда, Омар мен Джонни артқы бөлмеде сүйіспеншілік жасайды, олар аздап ашылудан қашып құтылады. Киіз үйдің ашылуында Тания Рейчелдің әкесімен қарым-қатынасы туралы айтады. Рейчел Насерді Танияны қорлау үшін шақырды деп айыптайды және наразылық білдіргеніне қарамастан, дауылға ұшырайды. Сол түні Омар мас күйінде Танияға үйленуді ұсынады, ол қашу үшін ақша жинап беру шартымен келіседі. Көп ұзамай Салим Омарға екі жігіттің артынан жүргенін айтады және есірткі сатудан түскен ақшасын қайтаруды талап етеді. Омардың әкесі түнгі уақытта келіп, Джонниге ұлының рөліне риза болмағандықтан Омарды колледжге түсуге көндіруді сұрайды. Салимге өзінің бизнесіне инвестиция салуға мүмкіндік беріп, Омар Насердің досына тиесілі екі кір жуу залын иеленуге шешім қабылдайды. Салим Джонни мен Омарды үйлердің бірін көруге алып барады, ол Джоннидің тобына жұмыс істемейтін британдық панктарды ұнатпайтынын білдіреді. Ол оларды басып, біреуін жарақаттауға тырысады. Тания кір жуушыны көріп, Джонниге кетіп бара жатқанын айтады да, оны да бірге шақырады. Ол Омармен қарым-қатынасы туралы шындықты айтып, бас тартады, ал ол сөзсіз кетеді. Рейчел Насердің әйеліне арнап жасалған әдет-ғұрыптың кесірінен пайда болған дертке шалдыққан, ол Насермен бөлісудің бәріне жақсы екенін шешеді. Салим келіп, кір жуу бөлмесіне кірген соң, оның көлігін күтіп тұрған панктар талқандайды. Ол қашып шыққанда, оған аңдып, қатыгездікпен шабуыл жасалды. Джонни оны қорғауға шығады, олардың өзара жеккөрінісіне қарамастан, ал панктар оған шабуыл жасайды. Ол қарсы тұрудан бас тартты, олар оны Омар оралып, араласпай тұрып, аяусыз ұрып-соқты. Ол Джонниді қорғайды, ал панктер кір жуу бөлмесінің терезесін сындырып, қашады. Насер Хусейнге барады, ал екі әке өздерінің сәтсіздіктерін талқылайды, олар енді тек Омардың болашағы маңызды екендігіне келіседі. Насер Танияны пойыз бекетінде қашып бара жатқан кезде көріп, оған айқайлайды, бірақ ол жоғалады. Сол уақытта Омар Жонниді күтіп, жуушымен бірге болады. Фильмнің соңында олар бір-біріне күлкісіз су шашып, ойыншықтар ретінде суды шашып жатыр.

Өндіріс

"Маған әдемі кір жуушы" Фрирстің толықметражды үшінші фильмі болды. Бастапқыда Channel 4 телеарнасы үшін 16 мм форматында, төмен бюджетпен түсірілген бұл фильм Эдинбург кинофестивалінде сыншылардың жоғары бағасына ие болды, соның нәтижесінде кинотеатрларда көрсетілді. Көп ұзамай ол халықаралық табысқа ие болды. Джонни рөлі бастапқыда Гэри Олдманға ұсынылған, бірақ ол Фрирстің сценарий мен диалогтарындағы мәселелер туралы айтқаннан кейін рөлден бас тартты. Олдман мен Фрирс екі жылдан соң "Құлақтарыңды тіктеп тыңда" фильмінде бірге жұмыс істеді. Бұл фильм Оливер Стейплтонның Фрирстің жобаларының бірінде операторлық жұмысына жауапкершілік алған алғашқы реті болды. Кейіннен ол режиссердің тұрақты серіктесіне айналды. Фильм Оңтүстік Лондонның Уандсворт, Баттерси және Воксхолл аудандарының маңында түсірілді. 2021 жылы Воксхоллдың Уилкокс көшесіндегі кір жуу үйі орналасқан ғимаратқа ескерткіш тақта орнатылды.

Қабылдау және марапаттау

"Менің әдемі кір жуғышым" фильміне оң пікірлер айтылды. Rotten Tomatoes сайтында 42 сыншының бағасы бойынша 98% "жаңа" рейтингіге ие, орташа бағасы 8.2/10. Сайттың сыншыларының пікірі: "Менің әдемі кір жуғышым" көп айтуға және көрсетуге тырысқандықтан қарқынды және әртүрлі, соның ішінде өте тартымды, жаңа келген Дэниел Дей Льюис бар". Metacritic сайтында фильм 20 сыншының бағасы бойынша 100-ден 75 ұпай жинады, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" көрсетеді. Фильм бүкіл әлем бойынша 3 миллион долларлық табыс тапты, оның ішінде АҚШ және Канадада 2,5 миллион доллар жиналды. Ханиф Курейши "Үздік түпнұсқа сценарий" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Ол Вуди Алленге ("Ханна және оның қарындастары") есе жіберді. Курейши сондай-ақ BAFTA киносыйлығына да ұсынылды. Сценарий Американың Ұлттық киносыншылар қоғамынан марапат алды. Дэниел Дей Льюис АҚШ Ұлттық кино шолу кеңесінен "Үздік қосалқы актер" сыйлығын алды, ал фильм "Үздік фильм" номинациясына ұсынылды.

Саундтрек

Оригиналды саундтрек, Ludus Tonalis авторлығында (композитор Пол Хиндемиттың туындысымен байланысты атау), Стэнли Майерс және Ханс Циммер өндірген. Оригиналды емес музыкаға француз композиторы Эмиль Вальдтеуфельдің "Les Patineurs" вальсі және Пуччинидің "Мадам Баттерфляй" операсынан үзінділер енді.

Бейімделулер

2002 жылы "Менің әдемі шапаншағым" Роджер Парсли мен Энди Грэмнің "Snap Theatre Company" театрынан пьесаға бейімделді және 2002 жылы британдық театрларда қойылды. Гауди мен Кейтаның музыкалық қосымшасы Sub Signal Records компаниясы арқылы CD-де жарық көрді. Фильм негізінде жазылған тағы бір пьесаны Курейши бейімдеп, 2019 жылы Англия театрларында сахналандырды. Бұл қойылым Лестердегі Curve Theatre, Ковентридегі Belgrade Theatre, Челтенхэмдегі Everyman Studio Theatre және Лидс Playhouse театрларының бірлескен жобасы болды. Түпнұсқа фильмде Омар рөлін ойнаған Гордон Уорнек, пьесада Омардың әкесінің рөлін сомдады. Режиссерлігін Николай Фостер жасады, ал қойылымда Pet Shop Boys тобының бұрынғы және жаңа музыкалық шығармалары орындалды. 2018 жылдың қаңтар айында Variety басылымы пакистандық-американдық актер Кумайл Нанджиани "Менің әдемі шапаншағым" сериалының АҚШ-тағы теледидар нұсқасын жазып, бас рөлді ойнайтынын хабарлады. Ханиф Курейши, Стивен Гаган және Алек Берг атқарушы продюсерлер болып тағайындалды.