Кіріспе

Микросоциология – әлеуметтанудың негізгі талдау деңгейлерінің (немесе назар аудару салаларының) бірі, ол күнделікті адамдардың әлеуметтік өзара әрекеттесуінің және шағын масштабтағы іс-әрекеттерінің мәнісін зерттейді: тікелей қарым-қатынас арқылы. Микросоциология статистикалық немесе эмпирикалық бақылаулардан гөрі субъективті түсіндіруге негізделген және феноменология философиясымен тығыз байланысты. Оның әдістеріне символдық интеракционизм және этнометодология жатады; этнометодология, әсіресе, микролингвистикалық зерттеулер және адамның әлеуметтік мінез-құлқының басқа да салалары сияқты көптеген академиялық тармақтар мен зерттеулерге жол ашты. Ал макросоциология, керісінше, әлеуметтік құрылым мен кең жүйелерді зерттейді.

Теория

Микросоциология – Макс Вебердің әлеуметтік іс-қимыл теориясы сияқты, агенттікке баса назар аударатын көзқарас тұжырымдамаларының және, әсіресе американдық социологиядағы ерекше әдістердің жиынтығы ретінде қалыптасқан. Бұл термин 1939 жылы Жорж Гурвичпен ұсынылған, ол оны микрофизикадан алып, күнделікті әлеуметтік қарым-қатынастардың өшпес және тұрақсыз сипатына сілтеме жасады. Сонымен қатар, микросоциология әлеуметтік психология, социология және әлеуметтік антропология салаларындағы зерттеулер арасындағы байланыс құралы болды – бұл ірі әлеуметтік топтардың/қоғамдық мінез-құлқына қарағанда, топтар ішіндегі жеке өзара әрекеттесу мен ой-өріске көбірек назар аударуға мүмкіндік берді. Микродеңгейде әлеуметтік мәртебе мен әлеуметтік рөлдер әлеуметтік құрылымның ең маңызды элементтері болып табылады. Микросоциология қазіргі заманғы психоәлеуметтік зерттеулер, әңгімелерді талдау және адам-компьютерлік өзара әрекеттесу сияқты көптеген зерттеу салаларында маңызды перспектиива құрайды. Микросоциология барлық гуманитарлық ғылымдардағы зерттеулерге, көбінесе басқа атаулармен, әсерін тигізе береді.

Бәсекелесетін анықтамалық жүйелер

Кейбіреулер бетпе-бет қарым-қатынасты кем дегенде үш ерекше (бірақ тоғысатын) тәсілмен зерттеуге болады деп санайды: психология, интерсубъективтілік және микросоциология. Эрвинг Гоффманның әлеуметтік өзара әрекеттесу теориясы басқа әлеуметтанушыларды әлеуметтік мінез-құлықтың күмәнді жақтарына назар аударуға шақырып, олардың зерттеу бағытын өзгертуге итермеледі. Эрвинг Гоффманның теориясына керісінше, Эмиль Дюркгейм әлеуметтанушылардың зерттеулерін жоғары деңгейдегі әдістемелік принциптер басқаруы керек және олар әлеуметтік фактілерді зерттеуі тиіс деп есептеді. Юрген Хабермас пен Пьер Бурдье – микросоциологиялық ұғымдарды өз еңбектерінде тиімді қолданған екі заманауи теоретик. Р. Д. Лэйнге Гарфинкельдің «намыссыз ету рәсімдері» туралы идеялары зор әсер етті.

(Гуманистік) әлеуметтік жұмыс

Микросоциологияның негізгі мәселелері, санаттары мен қағидалары – адамдар араласы, тікелей қарым-қатынас, түсіндіру/сапалық талдау, байланыс және эмпатия, микродеңгейдегі талдау, адамның мінез-құлқы, шағын қоғам, күнделікті адам өмірі, адамның жағдайы, микромәдениет, іс-қимылға баса назар қою сияқтылар әлеуметтік жұмыс теориясы мен тәжірибесіне әсер етіп келеді және осы күніне дейін әсерін тигізуде. Бұл, (Петру Стефаройдың) айтуынша, гуманистік әлеуметтік жұмыстың қалыптасуында маңызды рөл атқарды, ол макросоциология немесе мезосоциологиядан теориялық тұрғыдан бастау алған құрылымдық және жүйелік әлеуметтік жұмысқа жауап ретінде пайда болды. Сондықтан Малкольм Пэйн микросоциологияны қазіргі әлеуметтік жұмыстың, әсіресе гуманистік әлеуметтік жұмыс тәжірибесінің осы постмодернистік және жаңашыл бағытының негізгі теориялық-әдістемелік көзі деп есептейді.

Зерттеу

Зерттеу адамдардың әлеуметтік өмірін бағалаудан басталады, мақсаты – оқиғалар мен әрекеттердің өзара байланысын және олардың пайда болатын әлеуметтік ортаның ерекшеліктерін көрсету. Тіркелген әңгімелерден алынған эмпирикалық деректер және эмоциялардың микросоциологиясы өзара әрекеттесу ритуалдарын зерттеушілер үшін ерекше қызығушылық тудырады.