Кіріспе

Жапон офицері, соғыс қылмыскері 1887–1946

Такаси Сакай (酒井 隆) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Жапон императорлық армиясының генерал-лейтенанты, Жапон оккупациясы кезінде Гонконг губернаторы қызметін атқарғандығымен белгілі.

Өмірбаян

Сакай Хиросиманың Камо ауданында дүниеге келген, қазір бұл Хиросима қаласының бір бөлігі. Ол Кобе мен Осакадағы әскери дайындық мектептерінде оқыды және 1908 жылы Жапон императорлық армия академиясының 20-шы түлегі болды, содан кейін IJA 28-ші жаяу әскер полкіне жіберілді. Ол Армия штабының 28-ші курсын бітірді.

Қытайдағы мансап

1928 жылы Сакай Қытайдың Шандун провинциясының Цзинань қаласында IJA 12-ші жаяу әскер полкімен бірге Цзинань оқиғасы кезінде болды. Кейбір қытай тарихшылары 1928 жылғы 4 мамырда келіссөздер барысында Гоминьдан армиясының өкілдерін өлтіруге оның қатысы бар деп санайды. 1929-1932 жылдары Тяньцзинь гарнизонына ауыстырылды. 1932 жылы Сакай полковник шеніне көтеріліп, 1932-1934 жылдар аралығында Жапон императорлық армиясы Бас штабының 2-ші бюросының 5-ші бөліміне, әскери барлау қызметіне тағайындалды. 1934-1935 жылдары Жапон Қытай гарнизондық армиясының штаб бастығы ретінде Сакай бірқатар қарулы қақтығыстарды ұйымдастырды, нәтижесінде Қытай үкіметімен келісімге келді, осының шарықтары Хэ-Умэдзу келісіміне әкеліп, Жапония Хэбэй провинциясын бақылауына алды. 1936 жылы IJA 23-ші жаяу әскер полкінің командирі болды. Сакай 1937 жылы генерал-майор болып тағайындалды және IJA 28-ші жаяу әскер бригадасының командирі болды. 1939 жылы генерал-лейтенант шеніне ие болды, 1939-1940 жылдары Азия даму тобының үйлестіру бюросына, Менцзян басқармасына тағайындалды. Осы кезеңде ол Моңғолия гарнизондық армиясына да тағайындалды. 1940 жылы Жапонияға қайта шақырылған Сакай Император гвардиясы Депосы дивизиясының командирі қызметін қысқа мерзімге атқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Сакай 1941 жылы қарашада Кантонда орналасқан IJA 23-ші армиясының командирі болды. Ол Гонконгты басып алу үшін, әдетте Оңтүстік экспедициялық армия тобының құрамындағы IJA 38-дивизиясын пайдалануға бұйрық алды, және оған 10 күндік мерзім берілді. 1941 жылдың 8 желтоқсанында, Пёрл-Харборға шабуылдан кейін бірнеше сағат өткен соң, Сакай мен оның штаб бастығы Тадамичи Курибаяши басқаратын жапон әскерлері Гонконгқа басып кірді. Бірақ Гонконг шайқасы Сакай жоспарлағандай жылдам және оңай болмады, сондықтан ол мерзімін ұзартуды сұрауға мәжбүр болды. Гонконг губернаторы сэр Марк Янг 18 күнге созылған шайқастан кейін, Рождество күні Гонконгтағы барлық британдық күштерді тапсырды. Сакайдың күтпегендей қарсылық көрсеткен британдықтарға деген наразылығы, науқан мен одан кейінгі оккупацияны сипаттаған қатыгездікке ұласуы мүмкін. Сакай 1942 жылдың 20 ақпанына дейін Гонконгтың жапон губернаторы қызметін атқарды. Ол Жапонияға қайта шақырылып, 1943 жылы әскери қызметтен зейнетке шықты. 1945 жылдың ақпанында қайтадан әскери қызметке шақырылып, Пекинге баруға бұйрық алды; алайда, ол Жапониядан аттанбас бұрын соғыс аяқталды.

Атқару

Соғыс аяқталғаннан кейін Сакай қытай үкіметінің өтініші бойынша американдық оккупациялық билік тарапынан ұсталды және Қытайға экстрадицияланды, онда ол соғыс қылмыстары, адамзатқа қарсы қылмыстар және бейбітшілікке қарсы қылмыстар жасады деген айып тағылды. 1946 жылғы 27 тамызда Нанкиндегі соғыс қылмыстары трибуналында қытай азаматтарын соттан тыс өлтіруге жасаған жауапкершілігі үшін кінәлі деп танылып, 30 қыркүйекте атылып өлім жазасынан өтті.