Кіріспе

Жапонияның Жоғарғы соғыс кеңесінің құрамында (1893–1945)

Императорлық Бас штаб (大本営) Жоғарғы соғыс кеңесінің құрамында болды және 1893 жылы соғыс кезінде Жапон императорлық армиясы мен Жапон императорлық теңіз күштері арасындағы әрекеттерді үйлестіру мақсатымен құрылды. Оның функциясы шамамен АҚШ Бірлескен штаб басшылары комитеті мен Ұлыбритания штаб басшылары комитетіне балама болды.

Тарих

Императорлық Бас штаб 1893 жылғы 22 мамырда Императорлық 52-ші жарлықпен, Жапон Императорлық Армиясы Бас штабы мен Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштері Бас штабы үшін орталық басқару құру мақсатында құрылды. 1889-1945 жылдардағы Мэйдзи конституциясына сәйкес, мемлекет басшысы және Жапон Императорлық қарулы күштерінің генерал-сиссимусы болып белгіленген Жапония императоры Императорлық Бас штабтың басшысы болды және оған Императорлық Жапон армиясы мен Императорлық Жапон Әскери-теңіз күштерінен тағайындалған қызметкерлер көмектесті. Императорлық Бас штаб Жапон империясының азаматтық үкіметінен, оның ішінде Министрлер кабинетінен және тіпті Жапония Премьер-министрінен толығымен тәуелсіз болды. Бірінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Император Мэйдзидің тікелей бұйрығымен Премьер-министр Ито Хиробумиге отырыстарға қатысуға рұқсат берілді. Алайда, әскери тәжірибесіне қарамастан, Премьер-министр Кацура Тароға кейінгі орыс-жапон соғысы кезінде отырыстарға кіруге тыйым салынды. 1937 жылғы шілдедегі Лугукьяо оқиғасынан кейін, 18 қарашадағы Императорлық 658 жарлық алғашқы Императорлық Бас штабты таратып жіберді, ол дереу 1-ші әскери жарлық бойынша қайта құрылды. Бұл жаңа Императорлық Бас штабқа бейбіт және соғыс уақытындағы барлық әскери операцияларды басқару құқығы берілді. 1937 жылғы қарашада армия мен әскери-теңіз күштерінің басшыларын үкіметімен жақын кеңес жүргізу үшін Император Хирохито Императорлық Бас штабтың Үкіметтік байланыс конференциясын құрды. Бұл конференциялар Императорлық Бас штабтың екі әскери бөлімінің шешімдері мен қажеттіліктерін үкіметтің қалған бөлігінің ресурстары мен саясатымен үйлестіруге бағытталған. Армия мен әскери-теңіз күштері арасында стратегиялық жоспарлау бойынша келісімге қол жеткізу көбінесе қиын болды. Маңызды стратегиялық мәселе бойынша келісімге қол жеткен кезде, келісім "Орталық келісім" деп аталатын құжатқа жазылып, Армия мен Әскери-теңіз күштері Бас штабтарының басшылары қол қойды. Конференциялардың соңғы шешімдері ресми түрде жарияланып, Император Хирохито төрағалық еткен Императорлық конференцияларда бекітілді. Тынық мұхиты соғысы кезінде және Токионың бомбалауынан кейін Императорлық Бас штаб Наганодан тысқары таулардағы жер асты нысанына көшірілді. Жапонияның капитуляциясынан кейін, Одақтас әскерлерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы 1945 жылғы 13 қыркүйекте Императорлық Бас штабты таратуға бұйырды.

Императорлық бас штабтың ұйымдастыруы

Императорлық бас штаб армия және әскери-теңіз бөлімдерінен құралды. Армия бөлімі Армия Бас штабының бастығы, оның Армия операцияларының бастығы және Армия министрінен тұрды. Әскери-теңіз бөліміне Әскери-теңіз штабының бастығы, оның Әскери-теңіз операцияларының бастығы және Әскери-теңіз министрі кірді. Бұған қоса, Әскери оқу жөніндегі бас инспектор, оның шені Бас штаб басшыларының шенімен шамалас болды, және Жапония императорының адъютанты да мүше болды. Армия және Әскери-теңіз күштері Бас штабтарының және Әскери-теңіз министрлігінің орта буын офицерлері, Жапонияның стратегиялық соғыс жоспарларын, әсіресе екі қарулы күштің арасында ынтымақтастықты талап ететін жоспарларды талқылау үшін ара-тұра орта деңгейдегі байланыс немесе оқу конференцияларында кездесетін. Жапон армиясы мен теңіз күштері арасындағы қарым-қатынас ешқашан жақсы болған емес, көбінесе терең антагонизммен сипатталды. Армия Совет Одағын Жапонияның ең басты қатері деп қарады және көбінесе Хокушин-рон (Солтүстікке шабуыл тұжырымдамасы) қолдады, яғни Жапонияның стратегиялық мүдделері Азия құрлығында екенін айтты. Теңіз күштері Тынық мұхитына қарап, АҚШ-ты ең үлкен қауіп деп санады және көбінесе Наншин-рон (Оңтүстікке шабуыл тұжырымдамасы) қолдады, яғни Жапонияның стратегиялық мүдделері Оңтүстік-Шығыс Азия және Тынық мұхиты аралдарында екенін мәлімдеді.

Даихонэй Хаппио

1937 жылдың қарашасында бас басқарма радио арқылы соғыс жаңалықтарын халыққа жеткізе бастады. Алғашқыда бұл ақпарат көбінесе дұрыс болды, бірақ Мидуэй шайқасындағы ауыр жеңілістен кейін оның дәлдігі тез төмендеді және соғыс аяқталар тұсында одан да нашарлады. Осының салдарынан, соғыстан кейін "даихон'эй халию" (大本営発表, Бас штаб хабарламасы) термині бүгінгі күнге дейін жалпылама түрде "билік тарапынан жасалған күмәнді ресми хабарламалар" деген мағынаны білдіреді.