Лайош Портиш: Венгрияның шахмат шебері

Кіріспе

Венгрия шахмат гроссмейстері (1937 жылы туған)

Лахос Портиш (4 сәуір 1937 жылы туған) – венгриялық шахмат гроссмейстері, оның позициялық стилі оған «Венгрияның Ботвинник» деген лақап атын сыйлады. 1960-шы жылдардың басынан 1980-шы жылдардың соңына дейін кеңес емес ең күшті ойыншылардың бірі болған ол 1962 жылдан 1993 жылға дейін қатарынан он екі Интерзона турниріне қатысып, Дүниежүзілік шахмат чемпионатының үміткерлер циклына сегіз рет іліккен (1965, 1968, 1974, 1977, 1980, 1983, 1985 және 1988 жылдары). Портиш шахмат Олимпиадаларында бірнеше рекорд орнатқан. Венгрия шахмат чемпионаттарында ол сегіз рет (1958, 1959, 1961, 1964, 1965, 1971, 1975 және 1981 жылдары) жеңіске жеткен немесе титулды бөліскен. Өмірінде ол көптеген халықаралық турнирлерде жеңіске жетті. 2004 жылы Портишке «Nemzet Sportolója» (Ұлттың спортшысы) атағы берілді, бұл Венгрияның ең жоғары ұлттық спорттық жетістігі. Оның басты хоббиі – опералық арияларды орындау; ол әдемі баритон дауысына ие, осы қасиет Василий Смысловқа да тән, ол шахмат әлемінің чемпионы және гроссмейстері, сонымен қатар опера әншісі ретінде де дарынды болған. Оның інісі Ференц (1939 жылы туған) – халықаралық шебер.

Алғашқы жылдар

Портиш 1955 жылы Антверпенде өткен жасөспірімдер арасындағы шахмат әлем чемпионатында Венгрияны өкілдік етті. Алдын ала кезеңде 4½/7 ұпай жинап, финалға өтті, онда 5½/9 ұпай алып, төртінші орынды иеленді; жеңімпаз Борис Спасский болды. 1956 жылы Будапештте өткен шеберлер турнирінде Портиш Йозеф Сили мен Бела Сандормен бірге Пал Бенкодан озып, бірінші-үшінші орындарды бөлісті; үш жеңімпаз 7/11 ұпай жинады. 1956 жылы Будапештте өткен тағы бір шеберлер турнирінде Портиш 7½/11 көрсетті. Ол 1956 жылы Дебреценде 5½/11 ұпаймен қатарласты. Портиш 1956 және 1957 жылдары Польша, Эстония, КСРО, Беларусь және Югославияға қарсы бірнеше командалық матчтарда Венгрияны сәтті өкілдік етті. Ол 1956 жылы алғашқы Студенттер Олимпиадасы мен толық Олимпиадаға Венгрия құрамында қатысты; ол ақырында Венгриядан рекордтық жиырма Олимпиадада өнер көрсетті (төменде қараңыз). Ол өзінің алғашқы жеке халықаралық турнирінде жемісті өнер көрсетіп, 1958 жылы Балатонфюредте 9/11 ұпай жинап, күшті гроссмейстерлер Ласло Сабо мен Александр Толуштан озып шықты. Халықаралық шебер атағын алды. Ол 1958–59 жылдары Хастингсте 7/9 ұпаймен екінші орынды иеленді, Вольфганг Ульманнан кейін.

Әлемдік чемпиондыққа үміткер

Портиш шахмат әлемінің чемпионаты аясында 1962 жылдан 1993 жылға дейін барлық аймақтық турнирлерде қатысты, барлығы он екі рет. Ол келесі кезеңге, Кандидаттар турниріне сегіз рет іліккен: 1966, 1969, 1975, 1978, 1981, 1984, 1987 және 1990 жылдары. Оның ең жақсы нәтижелері 1977 және 1980 жылдары Кандидаттар жартылай финалына жеткенде тіркелді. Портиш әлем чемпионатының циклына алғаш рет 1960 жылғы Мадрид аймақтық турнирі арқылы қатысты, онда ол Артуро Помармен бірге екінші/үшінші орынды бөлісті (13½/21 ұпай). Жеңімпаз – Светлозар Глигорич, ал үшеуі де ілгері өтті. Портишке 1961 жылы ФИДЕ гроссмейстер атағын берді. Портиштің алғашқы Интерзональдық турнирі 1962 жылы Стокгольмде өткен турнир болды, онда ол соңғы турдағы ойынның бірінде жеңілгеннен кейін тоғызыншы/оныншы орындарды бөлісті және Кандидаттар турниріне ілікпеді. Портиш 1963 жылы Халле аймақтық турнирін 14/19 есебімен жеңіп, келесі аймақтық турнирге жолдама алды. 1964 жылы Амстердамда өткен Интерзональда ол 14½/23 есебімен сегізінші/тоғызыншы орынды бөлісті. Кандидаттарға барлығы алты ойыншы ғана қатыса алды, бірақ бір елден келген ойыншылардың санын шектейтін ережеге байланысты кеңестік Леонид Штайн мен Давид Бронштейн қатыса алмады. Сондықтан Портиш алтыншы іріктеушіні анықтау үшін Самуэль Решевскиймен матч өткізді. Портиш кандидаттар сериясындағы матчта бірінші рет жеңіске жетті, бірақ ол Михаил Талға қарсы бірінші турдағы матчта 2½–5½ есебімен жеңіліп қалды. Портиш 1967 жылы Халле аймақтық турнирін 15½/19 есебімен жеңіп, алға өтті. Ол 1967 жылы Сусс Интерзоналы арқылы 13½/21 есебімен жеке бесінші орынға ие болды. Жеңімпаз – Бент Ларсен. Портиш 1968 жылы Поречте Ларсенге қарсы бірінші турдағы кандидаттар матчын 4½–5½ есебімен жоғалтты. Ол 1969 жылы Раах аймақтық турнирінде екінші/бесінші орындарды бөлісіп, 13½/21 ұпай жинады, содан кейін 1970 жылы Прагада өткен төрт ойыншының плей-офф турнирінде 4/6 есебімен екі орынға ие болды (Борислав Ивков, Ян Смейкал және Ульф Андерссонға қарсы). Ол ілгері өтті, бірақ 1970 жылы Пальма-де-Мальорка Интерзоналында кандидаттарға ілікпеді, Василий Смысловпен бірге жетінші/сегізінші орындарды бөлісті (13½/23 ұпай). Жеңімпаз – Фишер. Портиш пен Смыслов 1971 жылы Порторожда резервтік орын үшін теңдестірілген матч (3–3) өткізді, Портиш жеңімпаз деп жарияланды, өйткені оның Пальмадан алған тай-брейк көрсеткіші артық болды, бірақ бұл қажетсіз болып шықты. Портиш 1973 жылы Петрополис Интерзоналынан іліккен, екінші/төртінші орындарды бөлісіп (жеңімпаз – Хенрике Мекинг), содан кейін Лев Полугаевский мен Ефим Геллерге қарсы екі орын үшін тағы үш ойыншыдан тұратын плей-оффтан аман қалды, 1973 жылы Порторожда 5½/8 есебімен жеңіске жетті. Дегенмен, Портиш 1974 жылы бірінші турдағы кандидаттар матчын Тигран Петросянға 6–7 есебімен Пальма-де-Майоркада жоғалтты. 1976 жылы Биль Интерзоналында ол Петросян мен Талмен бірге 12/19 ұпаймен екінші/төртінші орындарды бөлісті, Ларсеннен кейін. Содан кейін 1976 жылы Варезеде өткен екі орын үшін үш ойыншыдан тұратын плей-оффта Портиш екінші орын үшін 4/8 ұпай жинады, ал Тал шығарылды. Кандидаттар матчтарында ол алғаш рет жартылай финалға 1977 жылы Роттердамда Бент Ларсенді 6½–3½ есебімен жеңіп, кейін 1977 жылы Женевада Борис Спаскиден 6½–8½ есебімен жеңілді. 1979 жылы Рио-де-Жанейро Интерзоналынан жоғарылады, 11½/17 ұпаймен Петросян мен Роберт Хюбнермен бірге бірінші/үшінші орындарды бөлісті. Портиш 1980 жылы Спаскиге қарсы өкінді, ол Мексикада 1/4 финалдағы матчта 7–7 есебімен теңестірді және қара кескіндермен көбірек жеңіске жеткендіктен жартылай финалға өтті. Содан кейін ол жартылай финалда Хюбнерге 4½–6½ есебімен Абано Термеде 1980 жылы жеңілді. 1982 жылы Толука Интерзоналынан, ол 8½/13 ұпаймен Эухенио Торремен бірге бірінші/екінші орындарға тең түсті, ол өзінің бірінші раундтағы матчын Виктор Корчнойге 3–6 есебімен 1983 жылы Бад-Киссингенде жоғалтты. 1985 жылы Тунис Интерзоналынан 10/16 ұпай жинаған ол Монпелье кандидаттар турниріне 7/15 ұпай жинап, шығарылды. 1987 жылы Шірақ Интерзоналында Портиш Джон Наннмен бірге үшінші/төртінші орындарды бөлісті. Содан кейін ол Будапешттегі плей-офф матчында Джон Наннды 4–2 есебімен жеңіп, Кандидаттарға өтті. Ол өзінің алғашқы раундында 1988 жылы Сент-Джон қаласында Рафаэль Ваганянға қарсы 3½–2½ есебімен жеңіске жетті; содан кейін 1989 жылы Антверпенде Ян Тимманға 2½–3½ есебімен ұтылып қалды. 1990 жылы Манилада өткен Интерзональда +3−5=5 ұпай жинады, ал +3=2 ұпаймен бастады. Әлем чемпионатының соңғы сериясында Портиш 1993 жылы Биел Интерзоналында жақсы ойнады, 7½/13 ұпай жинады және өз рейтингісінен асып түсті, бірақ ілгері өте алмады. Портиш 1990 жылы Карповтың Каспаровқа қарсы соңғы әлем чемпионаты матчында екінші болды. Венгрияда Бобби Фишер Портишке Карпов пен Каспаровтың барлық ойындары бұрмаланған деді, сондықтан Портиш сұрады: «Олай болса, мен онда не істедім?»

In the World Chess Championship cycles, Portisch played in every Interzonal from 1962 to 1993, twelve in total. He qualified for the next stage, the Candidates Tournament, eight times: in the 1966, 1969, 1975, 1978, 1981, 1984, 1987 and 1990 cycles; with his best results when he reach the Candidates semi finals in 1977 and 1980. Portisch entered the World Championship cycle for the first time with the Madrid 1960 Zonal, where he tied for second/third place, on 13½/21, along with Arturo Pomar; the winner was Svetozar Gligorić, as all three advanced. Portisch was awarded the grandmaster title by FIDE in 1961. Portisch's first Interzonal appearance was the 1962 Interzonal in Stockholm, where he tied for ninth/tenth places, after losing a late round game to one of the tail enders, and did not advance to the Candidates Tournament. Portisch won the Halle Zonal 1963 with 14/19 to advance to the next Interzonal. At the 1964 Interzonal in Amsterdam he finished in a tie for eighth/ninth, with 14½/23. Only six players qualified for the Candidates, but due to a rule limiting the number of players from a single country, the Soviet Union players Leonid Stein and David Bronstein were ineligible, so Portisch played a match against Samuel Reshevsky to determine who would be the sixth qualifier. Portisch won the match to the Candidates' series for the first time, but he lost his first round match against Mikhail Tal, by 2½–5½. Portisch won the 1967 Halle Zonal with 15½/19, to advance. He qualified through the Sousse Interzonal 1967, with 13½/21 for a solo fifth place finish. The winner was Bent Larsen. Portisch then lost his first round Candidates' match to Larsen at Porec 1968, by 4½–5½. He qualified from the Raach 1969 Zonal, after tying for second/fifth places, on 13½/21, then winning a four way playoff for two berths at Prague 1970 with 4/6, against Borislav Ivkov, Jan Smejkal, and Ulf Andersson. He advanced, but narrowly missed Candidates' qualification at the Palma de Mallorca Interzonal 1970, tying with Vasily Smyslov for seventh/eighth places on 13½/23, after another late defeat at the hands of one of the outsiders; the winner was Fischer. Portisch and Smyslov played a drawn match (3–3) at Portorož 1971 for a reserve place, with Portisch declared the winner, as his tiebreak score from Palma was superior, though this proved unnecessary. Portisch qualified from the Petropolis Interzonal 1973, scoring 11½/17 for a shared second/fourth place (the winner was Henrique Mecking), then surviving a further three man playoff for two berths against Lev Polugaevsky and Efim Geller, at Portorož 1973, by winning outright with 5½/8; however, Portisch lost his first round Candidates' match to Tigran Petrosian in 1974, by 6–7 at Palma de Mallorca. At the 1976 Biel Interzonal, he tied for second/fourth places on 12/19 with Petrosian and Tal, after Larsen. Then, in a three way playoff for two spots, held at Varese 1976, Portisch scored 4/8 for second place, with Tal being eliminated. In the Candidates' matches, he first advanced to the semifinals after beating Bent Larsen by 6½–3½ at Rotterdam 1977, then lost to Boris Spassky by 6½–8½ at Geneva 1977. In 1979 he advanced from the Rio de Janeiro Interzonal, sharing first/third places, on 11½/17, along with Petrosian and Robert Hübner. Portisch got his revenge against Spassky in 1980, when he tied their quarterfinal match 7–7 in Mexico, and advanced to the semifinals since he had more victories with the Black pieces. He then lost the semi final to Hübner by 4½–6½ at Abano Terme 1980. Qualifying from the Toluca Interzonal 1982, where he tied for first/second places on 8½/13 along with Eugenio Torre, he lost his first round match to Viktor Korchnoi by 3–6 at Bad Kissingen 1983. Qualifying from the Tunis Interzonal 1985, where he scored 10/16, he made 7/15 at the Montpellier Candidates' tournament, and was eliminated. At the 1987 Szirak Interzonal, Portisch scored 12/17 to tie for third/fourth places, along with John Nunn; he then defeated John Nunn by 4–2 in a playoff match at Budapest to advance to the Candidates'. He won his first round match at Saint John, New Brunswick 1988 by 3½–2½ over Rafael Vaganian; he then lost to Jan Timman by 2½–3½ at Antwerp 1989. At the 1990 Manila Interzonal, he scored +3−5=5, after beginning with +3=2. In his final appearance in the world championship series, Portisch played well at the 1993 Biel Interzonal, scoring 7½/13 and outperforming his ranking significantly, but did not advance. Portisch was Karpov's second in his last world championship match against Kasparov in 1990. In Hungary, Bobby Fischer was telling Portisch that all the games between Karpov and Kasparov were rigged, so Portisch asked, in that case, "What was I doing there?"

Турнирдегі табыстар

Портиш 1950 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін халықаралық турнирлерде өте белсенді болды және отыз жылдан астам уақыт бойы үздік ойыншылардың бірі болды, элиталық қатысушыларға қарсы көптеген титулдарды жеңіп алды. Ол маңызды жарыстарда Совет гроссмейстерлерінен көбінесе озып кететін, кестеде әдетте жоғары тұратын және сирек теріс көрсеткіштермен аяқтайтын, керемет тұрақтылықты көрсетті. Портиш шамамен екі онжылдық бойы жыл сайын кем дегенде бір маңызды халықаралық турнирде жеңіске жетті. Оның алғашқы жоғары деңгейдегі турнирі 1959 жылы Мәскеуде өтті, онда ол ең жас қатысушы болды және 11 партияда 6 ұпай жинап, 4-6 орындарды бөлісті; жеңімпаздар – Спасский, Смыслов және Дэвид Бронштейн. 1959 жылы Балатонфюредте ол 13 партияда 7½ ұпаймен 3-5 орындарды бөлісті; жеңімпаз – Ратмир Холмов. Портиш 1961 жылы белсенділігін арттырды. 1961 жылы Будапештте ол 15 партияда 9 ұпай жинап, 4-7 орындарды бөлісті; жеңімпаз – Корчной. 1961 жылы Мәскеуде ол 11 партияда 6 ұпаймен 5-7 орындарды бөлісті; жеңімпаздар – Смыслов және Евгений Васюков. Екі қанағаттандырмас нәтижеден кейін, ол пайдалы болатын жоғары деңгейдегі тәжірибе жинақтады. 1961 жылы Торремолиноста ол 11 партияда 5 ұпаймен 8-орынды иеленді; жеңімпаздар – Глигорич пен Артуро Помар. Содан кейін 1961 жылы Бледте әлемнің ең үздік он бір ойыншысының алтауы қатысқан турнирде Портиш 19 партияда 8 ұпай жинап, 15-16 орындарды бөлісті; жеңімпаз – Таль. 1962 жылдан бастап Портиш халықаралық деңгейде тұрақты түрде турнир жеңімпазы атанды. Ол 1962 жылы Сараевода Светозар Глигоричпен бірге 11 партияда 8 ұпаймен титулды бөлісті. 1962 жылы Кецскеметте ол Ратмир Холмовтан кейін 15 партияда 10½ ұпаймен 2-3 орындарды бөлісті. Портиш 1963 жылы Амстердам IBM турнирінде 9 партияда 6 ұпаймен Ян Хайн Доннерден озып жеңіске жетті. Ол 1963 жылы Сараевода 11 партияда 7 ұпаймен жеңіске жетті, Глигорич, Владимир Симагин, Вольфганг Ульман және Борислав Ивковтан озып кетті. 1964 жылы Гаванада ол Ульман мен Смыслов жеңгенде 21 партияда 14 ұпаймен 5-орынды иеленді. 1964 жылы Бевервикте ол 15 партияда 11 ұпаймен Пауль Керес пен Иво Нейден кейін 3-орынды алды. Ол 1964 жылы Малагада 11 партияда 7½ ұпаймен Артуро Помардан кейін 2-3 орындарды бөлісті. Ол 1965 жылы Бевервикте 15 партияда 10½ ұпаймен Геллермен бірге жеңімпаз атанды. 1965 жылы Ереванда ол 13 партияда 7 ұпаймен 5-орынды алды, Корчной жеңіске жетті. 1965 жылы Загребте әлемнің ең үздік 25 ойыншысының алтауы қатысқан турнирде Портиш 19 партияда 12 ұпай жинап, 3-4 орындарды бөлісті, Борислав Ивков пен Ульман жеңді. Ол 1966 жылы Мар-дель-Платада 15 партияда 9½ ұпаймен 3-орынды алды, Смыслов жеңіске жетті. Портиш 1966 жылы Кецскеметте 9 партияда 6½ ұпаймен Властимил Хортпен бірге чемпиондық атақты бөлісті. Санта-Моникада 1966 жылы әлемнің ең үздік 16 ойыншысының жетісі қатысқан турнирде ол 18 партияда 9½ ұпаймен 4-5 орындарды бөлісті, Спасский жеңді, Фишерден озып кетті. Портиш 1966 жылы Пальма-де-Майоркада 15 партияда 10 ұпаймен 3-орынды алды, Таль жеңіске жетті. Портиш 1967 жылы Амстердам IBM турнирінде 11 партияда 8 ұпаймен Александр Котовтан озып жеңіске жетті. 1967 жылы Мәскеуде әлемнің ең үздік 33 ойыншысының 12-сі қатысқан турнирде ол 17 партияда 9½ ұпаймен 6-8 орындарды бөлісті және әлем чемпионы Петросянды жеңді; турнир жеңімпазы – Леонид Штайн. Портиш 1967 жылы Пальма-де-Майоркада 17 партияда 11½ ұпаймен 4-орынды алды, Ларсен жеңіске жетті. 1968 жылы Wijk aan Zee-де ол 15 партияда 9 ұпаймен 2-4 орындарды бөлісті, Корчной жеңді. Портиш Монте-Карлода 1968 жылы 16 ойыншының бесеуі қатысқан турнирде 6-8 орындарды бөлісті; Ларсен жеңді. Портиш мансабындағы ең басты сәттерінің бірі – 1968 жылы Скопье/Охридте 19 партияда 14 ұпаймен Геллер, Лев Полугаевский және Хорттан озып бірінші орынды жеңіп алуы. 1969 жыл оның ең табысты жылы болды. Ол Амстердам IBM 1969 турнирінде 15 партияда 11½ ұпаймен 1½ ұпаймен жеңіске жетті. Wijk aan Zee 1969 турнирінде ол жеңімпаздар Михаил Ботвинник пен Эфим Геллерден кейін 15 партияда 10 ұпаймен 3-4 орындарды бөлісті. Портиш 1969 жылы Монте-Карлода Василий Смысловпен бірге 11 партияда 8 ұпаймен 1-2 орындарды бөлісті. Содан кейін ол 1969-70 жылдары Хастингсте 9 партияда 7 ұпаймен Вольфганг Ульманнан, Василий Смысловтан және Светозар Глигоричтен озып жеңіске жетті. 1970 жылы Будапештте ол 15 партияда 8 ұпаймен 5-6 орындарды бөлісті, Пауль Керес жеңіске жетті. Портиш 1970 жылы Белградта өткен КСРО мен әлемнің қалған бөлігі арасындағы матчта Виктор Корчнойды 2½–1½ есебімен жеңіп, үшінші тақтада ойнады. Портиш 1970-71 жылдары Хастингсте 9 партияда 6 ұпаймен жеңіске жетті, ол Властимил Хорт, Светозар Глигорич және Вольфганг Ульманнан озып кетті. Амстердам IBM 1971 турнирінде ол 15 партияда 9 ұпаймен Василий Смысловтан кейінгі 2-4 орындарды бөлісті. 1972 жылға қарай Портиш кез келген турнирде жеңіске жетуге басты үміткер болды. Ол 1972 жылы Wijk aan Zee турнирінде 15 партияда 10½ ұпаймен жеңіске жетті, онда ең үздік 25 ойыншының алтауы қатысты, Артуро Помар, Уолтер Браун, Властимил Хорт және Василий Смысловтан озып кетті. Портиш 1972 жылы Лас-Пальмаста 15 партияда 12 ұпаймен жеңіске жетті, Бент Ларсен, Василий Смыслов және Дэвид Бронштейннен озып кетті. 1972 жылы Тиссайдте ол 15 партияда 9½ ұпаймен 3-орынды иеленді, Бент Ларсен жеңіске жетті. Портиш 1972 жылы Сан-Антониода (ең үздік 25 ойыншының сегізі қатысқан) 15 партияда 10½ ұпаймен Анатолий Карпов пен Тигран Петросянмен бірге 1-3 орындарды бөлісті. Портиш 1972 жылы Пальма-де-Майоркада 15 партияда 10 ұпаймен Оскар Панно мен Любомир Любоевичтен кейін 3-4 орындарды бөлісті. Ол 1973 жылы Любляна/Порторож (Видмар мемориалы) турнирінде 17 партияда 12½ ұпаймен жеңіске жетті. 1973 жылы Мадридте Портиш 15 партияда 9 ұпаймен 6-7 орындарды бөлісті, Анатолий Карпов жеңіске жетті. Ол 1975 жылы Wijk aan Zee турнирінде (Властимил Хорт пен Ян Смейкалдан озып) жеңіске жетті. Ол 1978 жылы Нидерландтағы екінші Interpolis турнирінде Тимманнан озып жеңіске жетті. Ол 1999 жылы Мәскеудегі Тигран Петросян мемориалында Борислав Ивковпен бірге 1-2 орындарды бөлісті.

Portisch was very active on the international tournament scene from the late 1950s through the early 1990s, and was one of the top performers for over thirty years, with many titles against elite fields. He often finished ahead of the top Soviet Grandmasters at important events, was usually near the top of the table, and only rarely finished with minus scores, showing remarkable consistency. Portisch won at least one major international event per year for nearly two decades. His first top class round robin event was Moscow 1959, where he was the youngest contestant, and scored 6/11 for a shared fourth/sixth place; the winners were Spassky, Smyslov, and David Bronstein. At Balatonfüred 1959, he shared third/fifth with 7½/13; the winner was Ratmir Kholmov. Portisch stepped up his activity in 1961. At Budapest 1961, he scored 9/15 for a shared fourth/seventh place; the winner was Korchnoi. At Moscow 1961, he made 6/11 for a shared fifth/seventh place; the winners were Smyslov and Evgeni Vasiukov. Two disappointing results followed, but he was gathering top class experience, which would come in useful. At Torremolinos 1961, he made only 5/11 for eighth place; the winners were Gligoric and Arturo Pomar. Then at Bled 1961, with six of the world's top eleven players in the field, Portisch scored 8/19 for a shared fifteenth/sixteenth place; Tal won. Beginning in 1962, Portisch became a consistent tournament winner at the international level. He shared the title at Sarajevo 1962 with Svetozar Gligorić on 8/11. He shared second/third places at Kecskemét 1962 on 10½/15 behind Ratmir Kholmov. Portisch won Amsterdam IBM 1963 with 6/9 ahead of Jan Hein Donner. He won Sarajevo 1963 with 7/11, ahead of Gligoric, Vladimir Simagin, Wolfgang Uhlmann, and Borislav Ivkov. At Havana 1964, he scored 14/21 for fifth place as Uhlmann and Smyslov won. At Beverwijk 1964, he was third with 11/15 behind Paul Keres and Iivo Nei. He shared second/third at Málaga 1964 on 7½/11 behind Arturo Pomar. He shared the title at Beverwijk 1965 on 10½/15 with Geller. At Yerevan 1965, he was fifth with 7/13 as Korchnoi won. With six of the world's top 25 in the field at Zagreb 1965, Portisch scored 12/19 for a shared third/fourth place, as Borislav Ivkov and Uhlmann won. He was third at Mar del Plata 1966 on 9½/15, with Smyslov winning. Portisch shared the title at Kecskemét 1966 on 6½/9, along with Vlastimil Hort. At Santa Monica 1966, with seven of the world's top 16 players in the field, he shared fourth/fifth places on 9½/18, as Spassky won, ahead of Fischer. Portisch was third at Palma de Mallorca 1966 on 10/15, with Tal winning. Portisch won Amsterdam IBM 1967 with 8/11 ahead of Alexander Kotov. At Moscow 1967, which had 12 of the world's top 33 players, he shared sixth/eighth places with 9½/17, and defeated World Champion Petrosian; the tournament winner was Leonid Stein. Portisch placed fourth at Palma de Mallorca 1967, where seven of the top 30 played, with 11½/17; Larsen won. At Wijk aan Zee 1968, he shared second/fourth places with 9/15 as Korchnoi won. Portisch shared sixth/eighth places at Monte Carlo 1968, which had five of the top 16 players; Larsen won. One of Portisch's career highlights was his clear first place at Skopje/Ohrid 1968, ahead of Geller, Lev Polugaevsky, and Hort, with 14/19. The year 1969 was his most successful to date. He won Amsterdam IBM 1969 by 1½ points with 11½/15. At Wijk aan Zee 1969, he shared third/fourth places on 10/15, behind winners Mikhail Botvinnik and Efim Geller. Portisch shared first/second places at Monte Carlo 1969 with Vasily Smyslov on 8/11. Then he took clear first at Hastings 1969–70 with 7/9, ahead of Wolfgang Uhlmann, Vasily Smyslov, and Svetozar Gligorić. At Budapest 1970, he shared fifth/sixth places on 8/15, with Paul Keres winning. Portisch played board three at Belgrade 1970 in the USSR vs Rest of the World match, defeating Viktor Korchnoi by 2½–1½. Portisch won at Hastings 1970–71 with 6/9, ahead of Vlastimil Hort, Svetozar Gligorić, and Wolfgang Uhlmann. At Amsterdam IBM 1971, he shared second/fourth places on 9/15 behind Vasily Smyslov. By 1972, Portisch was a major contender to win any tournament he entered. He won Wijk aan Zee 1972, which had six of the top 25 players, with 10½/15, ahead of Arturo Pomar, Walter Browne, Vlastimil Hort, and Vasily Smyslov. Portisch won Las Palmas 1972 with 12/15, ahead of Bent Larsen, Vasily Smyslov, and David Bronstein. At Teesside 1972, he finished third with 9½/15, as Bent Larsen won. Portisch shared first/third places at San Antonio 1972 (with eight of the top 25), on 10½/15, with Anatoly Karpov and Tigran Petrosian. Portisch shared third/fourth places at Palma de Mallorca 1972 on 10/15, with Oscar Panno and Ljubomir Ljubojević winning. He won at Ljubljana/Portorož 1973 (Vidmar Memorial) with 12½/17. At Madrid 1973, Portisch shared sixth/seventh places on 9/15, with Anatoly Karpov winning. He won at Wijk aan Zee 1975 (ahead of Vlastimil Hort and Jan Smejkal). He won the second Interpolis Tournament in the Netherlands in 1978, ahead of Timman. He tied with Borislav Ivkov for first/second at the Tigran Petrosian Memorial, Moscow 1999.

Ерекше ойындар

Портиш Ласло Сабоға қарсы, Будапешт 1958, Грунфельд қорғанысы, Exchange Variation (D85), 1–0 Тәжірибелі Сабо, 20 жас үлкен, б6-ға қалыпты емес жылжумен тырысады, мүмкін жас Портишты шатастыруға ниеттеніп, бірақ бұл оның есегіне тиеді. Портиш пен Светозар Глигорич, Мадрид аймақтық турнирі 1960, Корольдік үнді қорғанысы, Православтық вариациясы (E99), 1–0 Өте көп талданған позицияда, ардагер Глигоричтің сүйіктісінде, Портиш жеңіске жетуге қажетті білімі бар екенін көрсетеді. Портиш Леонид Стайнға қарсы, Амстердам Интерзоналы 1964, Бенони қорғанысы (A56), 1–0 Бұл ойын ақтық сатыға өту үшін маңызды болып шықты, Портиш кеңес чемпионын жеңіп алады. Портиш Тигран Петросянға қарсы, Мәскеу 1967, Славян қорғанысы, Exchange Variation (D10), 1–0 Тактик ретінде ерекше емес болса да, Портиш бұл жерде тыныш ашылу вариациясында тіпті әлем чемпионының шабуылға қарсы тұра алмайтынын дәлелдейді. Бент Ларсен мен Портиш, Порек кандидаттар матчы 1968, 4-ойын, Королева гамбиті қабылданбады, Православтық вариация (D61), 0–1 Портиш көбінесе ризашылық таба алмайтын қорғаныс міндетін қабылдайды, бірақ қиын күреспен жеңіске жетеді. Портиш Дэвид Бронштейнге қарсы, Монте-Карло 1969, Королева гамбиті, Симметриялық қорғаныс (D06), 1–0 Табыс іздеуші Бронштейн бұл ойында шектен шығып, құнын төлейді. Василий Смыслов пен Портиш, Портороз кандидаттар резервінің матчы 1971, 4-ойын, Сицилия қорғанысы, Найдорф вариациясы (B92), 0–1 Бұрынғы әлем чемпионы Смыслов ақ фигуралармен көбінесе жеңіліс тапқан жоқ, бірақ Портиш бұл жерде хитролық жасайды. Портиш Анатолий Карповқа қарсы, Сан-Антонио 1972, Нимзо Үнді қорғанысы, Рубинштейн / Глигорич вариациясы (E55), 1–0 Карпов үш жылдан кейін әлем чемпионы тағына көтеріледі. Михаил Тал мен Портиш, Варезе кандидаттар плей-оффы 1976, Сицилия қорғанысы, Найдорф вариациясы, Уланған пешка (B97), 0–1 Портиш 11 жыл бұрын Талға қарсы матчты ұтырған, бірақ осы жерде кек алады. Борис Спасский мен Портиш, Мексика кандидаттар матчы 1980, 1-ойын, Сицилия қорғанысы, Жабық вариация (B25), 0–1 Тағы бір кек алуға ұмтылыспен Портиш матчты Спасскийдің сүйікті жүйелерінің бірін бұру арқылы ашады. Энтони Майлз Портишке қарсы, Люцерн Олимпиадасы 1982, Рети ашылуы / Тарраш қорғанысы (A04), 0–1 Майлз жағдайды өзгертуді қалайды, бірақ тәжірибелі Портиш соққыға соққымен жауап бере алады. Портиш Майлзге қарсы үлкен мансаптық артықшылыққа ие болды. Найджел Шорт пен Портиш, Линарес 1990, Руй Лопес, Қазіргі заманғы Штайнциц вариациясы (C75), 0–1 28 жасқа кіші Шорттан шеберлікпен жеңіске жетті.

Portisch vs. László Szabó, Budapest 1958, Grunfeld Defence, Exchange Variation (D85), 1–0 The experienced Szabó, 20 years older, tries the unusual knight retreat to b6, perhaps hoping to confuse young Portisch, but it backfires. Portisch vs. Svetozar Gligorić, Madrid Zonal 1960, King's Indian Defence, Orthodox Variation (E99), 1–0 In a very heavily analyzed line, one of the veteran Gligoric's favourites, Portisch proves he has the knowledge to prevail. Portisch vs. Leonid Stein, Amsterdam Interzonal 1964, Benoni Defence (A56), 1–0 In what would turn out to be a vital game for eventual qualification, Portisch takes out the Soviet champion. Portisch vs. Tigran Petrosian, Moscow 1967, Slav Defence, Exchange Variation (D10), 1–0 Although not really considered a tactician, Portisch proves here in a quiet opening variation that not even the World Champion can be proof against his attacking skills. Bent Larsen vs. Portisch, Porec Candidates' match 1968, game 4, Queen's Gambit Declined, Orthodox Variation (D61), 0–1 Portisch takes up the often thankless defensive task, but grinds out a hard fought win. Portisch vs. David Bronstein, Monte Carlo 1969, Queen's Gambit, Symmetrical Defence (D06), 1–0 Inventive Bronstein pushes the boundaries too far in this game, and pays the price. Vasily Smyslov vs. Portisch, Portorož Candidates' Reserve match 1971, game 4, Sicilian Defence, Najdorf Variation (B92), 0–1 Ex world champion Smyslov did not lose very often with the White pieces, but Portisch turns the trick here. Portisch vs. Anatoly Karpov, San Antonio 1972, Nimzo Indian Defence, Rubinstein / Gligoric Variation (E55), 1–0 Karpov would ascend to the World Champion's throne less than three years later. Mikhail Tal vs. Portisch, Varese Candidates' Playoff 1976, Sicilian Defence, Najdorf Variation, Poisoned Pawn (B97), 0–1 Portisch had lost his match to Tal 11 years earlier, but gets his revenge here. Boris Spassky vs. Portisch, Mexico Candidates' match 1980, game 1, Sicilian Defence, Closed Variation (B25), 0–1 Another revenge tilt sees Portisch open the match by turning back one of Spassky's favourite systems. Anthony Miles vs. Portisch, Lucerne Olympiad 1982, Reti Opening / Tarrasch Defence (A04), 0–1 Miles wants to mix it up, but finds the veteran Portisch can answer blow for blow. Portisch had a massive career edge against Miles. Nigel Short vs. Portisch, Linares 1990, Ruy Lopez, Modern Steinitz Variation (C75), 0–1 Crafty win over the rising star Short, who is 28 years younger.