Кіріспе
Көне заманға қатысты заттар, әсіресе Жерорта теңізі өркениеттері: Грекия мен Римнің классикалық дәуірі, Ежелгі Персия (Иран), Ежелгі Египет және басқа да Ежелгі Таяу Шығыс мәдениеттері. Мезолит сияқты ертерек кезеңдердің артефакттары, сондай-ақ Азия және басқа да өркениеттерден алынған заттар да осы терминге жатуы мүмкін. Көне артефакттарға жоғары құн беру құбылысы басқа мәдениеттерде де кездеседі, атап айтқанда Қытайда, онда үш-екі мың жыл бұрынғы қытайлық ритуалдық бронзалар ғасырлар бойы жиналып, үлгі алынып келген. Сондай-ақ, Колумбтан бұрынғы Мезоамерика мәдениеттерінде, әсіресе ольмек өркениетінің ең ертедегі артефакттары кейінгі мәдениеттердің маңызды орындарында қайта жерленген. Ежелгі заттарды жай ғана жинамай, зерттейтін адам антиквар деп аталады.
Antiquities are objects from antiquity, especially the civilizations of the Mediterranean: the Classical antiquity of Greece and Rome, Ancient Persia (Iran), Ancient Egypt and the other Ancient Near Eastern cultures. Artifacts from earlier periods such as the Mesolithic, and other civilizations from Asia and elsewhere may also be covered by the term. The phenomenon of giving a high value to ancient artifacts is found in other cultures, notably China, where Chinese ritual bronzes, three to two thousand years old, have been avidly collected and imitated for centuries, and the Pre Columbian cultures of Mesoamerica, where in particular the artifacts of the earliest Olmec civilization are found reburied in significant sites of later cultures up to the Spanish Conquest. A person who studies antiquities, as opposed to just collecting them, is often called an antiquarian.
Анықтама
Терминнің анықтамасы әрқашан нақты емес, және музейлердің "Ежелгіліктер бөлімі" сияқты институционалдық анықтамалары көбінесе кейінгі кезеңдерді қамтиды. Бірақ, күнделікті қолданыста готикалық заттар, мысалы, қазір көнеліктер ретінде сипатталмайды, бірақ 1700 жылы олар солай болуы мүмкін еді, себебі көнеліктерді анықтау мерзімі 1513 жылы ағылшын тілінде алғаш пайда болғаннан бері шегінуге бейім. Өнерлік емес артефакттар бұрынғы кезеңдерге қарағанда қазір көнеліктер деп сирек аталады. Фрэнсис Бэкон 1605 жылы былай деп жазды: "Көнеліктер – бұл бұзылған тарих немесе уақыттың кемесі құлағаннан кейін кездейсоқ сақталған тарихтың қалдықтары". Көркем өнер саудасы терминнің қазіргі қолданысын көрсетеді; Кристистің "Ежелгіліктер бөлімі" "цивилизацияның бастапқы кезеңдерінен бастап Қараңғы ғасырларға дейінгі, Батыс Еуропадан Каспий теңізіне дейінгі, Мысыр, Грекия, Рим және Таяу Шығыс мәдениеттерін қамтитын" заттарды қамтиды. Бонхамдар да ұқсас анықтама береді: "б.з.д. 4000 жылдан 12-ші ғасырға дейін, географиялық тұрғыдан Мысырдан, Таяу Шығыстан және Еуропадан шыққан". Ресми анықтау мерзімдері көбінесе кейінірек болады, өнер тарихының нақты бөліністеріне мән бермейді және олар қорғағысы келген тарихи кезеңдердің барлығы үшін осы терминді қолданады: Иорданияда – 1750 жыл, Гонконгта – 1800 жыл және т.б. Осы дәлсіздік себепті бұл термин ресми академиялық талқылауларда жиі қолданылмайды. Дегенмен, осы және басқа да терминдерді стандарттауға бағытталған жаңа әрекеттер жасалды. Көнеліктердің көпшілігі, бірақ барлығы емес, археологиялық қазбалар арқылы табылды. Олар антикварлық заттардан мүлдем немесе аз ғана ерекшеленеді, себебі антикварлық заттар көбінесе археологиялық зерттеулер нәтижесінде табылмайды, олардың жасы үш жүз жылға дейін, көбінесе одан да аз болады.
Тарих
Көнеліктер сезімі, бір өркениеттің қалдықтары мен материалдық мәдениетін жүйелі зерттеу арқылы қайта жаңғыртуға болатын идея, Варро қолданған және Иосиф Флавийдің «Иудейлердің ескілігі» еңбегінде көрініс тапқандай, орта ғасырларда жоғалды. Осы кезеңде ежелгі заттар материалдарының сирек болуы, ерекшелігі немесе оларға сиқырлық немесе керемет күштер берілген деген сеніммен жинақталды. Қымбат камеялар және басқа да көне өрнектелген асыл тастар тәждерге, диадемаларға және діни арнаулы заттарға енгізілгенде сақталып қалуы мүмкін, ал консулдық диптихтер слоновая костьтан жасалған евангелие мұқабалары ретінде қолданылды. Рим колонналары шіркеулерде қайта орнатылды. Саркофагтар жаңа иелерін қабылдады, ал кремациялық урналар қасиетті су шашуға арналған ыдыстар ретінде пайдаланылды. «Сенімсіздер» деп қорқынышпен қараған адам бейнесіндегі мүсіндер, олардың кім екенін анықтау арқылы қайта жаңғыртуға болатын. Кампидолиодағы атқа отырған Марк Аврелий қола мүсіні христиан императоры Константиннің бейнесі ретінде құрметке ие болды, ал Павияда Регизоль оны сақтап қалған азаматтық мәртебеге ие болды. Римдегі римдік қола Спинариосы экскурсиялық нұсқаулық авторы Магистр Грегориуспен бірге бағаланды. Каролингтік Ренессанстың классицизмі, ішінара, соңғы антикалық қолжазбаларды бағалаудан туды: Утрехт псалмы соңғы антикалық түпнұсқаны, әрі жазуымен, әрі иллюстрацияларымен қайта жаңғыртуға тырысты. Көптеген мұражайлар осы артефакттарды сақтап, олардың өткен туралы біліміне қол жеткізуге мүмкіндік береді. 2 қыркүйекте Бразилияның Ұлттық мұражайы өртеніп кетті. Осы оқиға көптеген артефакттардың мәңгілікке жоғалуына себеп болды.
Сауда-саттық
Ежелгі заттардың саудасы заңды да, заңсыз да болуы мүмкін. Археологиялық қазбалар немесе мұражайларды тонау арқылы антиквариаттың қара нарығын қамтамасыз ету, әлемдік мәдени мұраға ауыр қауіп келтіреді. Орны толтырылмайтын археологиялық ақпарат жоғалуы мүмкін.