Жон Моубрей: Англияның әйгілі ақсұлы және Норфолк герцогы

Кіріспе

Англиялық магнат және дворян

Джон Моубрей, 3-ші Норфолк герцогы, граф Маршал (12 қыркүйек 1415 – 6 қараша 1461) – он бесінші ғасырдағы ағылшын магнаты, салыстырмалы түрде қысқа саяси мансабы болса да, Розалар соғысының алғашқы жылдарында маңызды рөл атқарды. Моубрей 1415 жылы Норфолк герцогы Джон де Моубрейдің жалғыз ұлы және мұрагері болып дүниеге келді. Ол әкесінің 1432 жылы қайтыс болуынан кейін титулдарын мұра етті. Кішкентай кезінде ол король Генрих VI-ның қамқорлығына алынып, Глостер герцогы Хамфридің қорғауында болды, соңынан Моубрей Францияда оныңмен бірге науқандарға қатысты. Оның жастық шағы көңілсіз және тәртіпсіз болған сияқты. Оның бұрыс істерінің мән-жайлары белгісіз болғанымен, олар патшаның оған қатаң шектеулер қоюына және оны жақтастарынан бөлуіне жеткілікті болды. Моубрейдің мансабының бастапқы кезеңі әскери қызметте өтті, онда ол соғыс уақытында граф маршал лауазымын атқарды. Кейін ол жүз жылдық соғыс кезінде Нормандиядағы Англияның иеліктерін қорғауға жетекшілік етті. Ол 1436 жылы Каледе шайқасты, ал 1437–1438 жылдары Калеге қайтып оралғанға дейін Англо-шотланд шекарасындағы Шығыс маршының күзетшісі болды. Моубрейдің 1430-шы жылдардың басында Элеонора Буркьерге үйленуі оны Шығыс Англияның өте партиялық және күрделі саясатына тартты, және ол Суффолк графы (кейін герцогы) Уильям де ла Поульмен ащы жарысқа түсті. Моубрей өз дауларын ынтамен жүргізді, көбінесе заңды өз қолына алды. Бұл жиі зорлық-зомбылыққа ұласып, патшаның наразылығын тудырды, ол оны үлкен сомаға кепілге алып, екі рет Лондон мұнарасына қамады. Оның жаулары, әсіресе де ла Поуль, де зорлық-зомбылық тактикасын қолданды. Нәтижесінде, жергілікті ақсүйектер Моубрейден басшылық күткенімен, көбінесе сәтсіз аяқталды; де ла Поуль күшті жергілікті күш және корольдің сүйіктісі болды, ал Моубрей екеуі де емес. Англияның шығысында заң мен тәртіп бұзылып, ұлттық саясат фракцияларға толы болды, патша кеңесшілеріне қарсы халық көтерілістері болды. 1450 жылдары үкіметтен шеттетілгенді сезінген Йорк герцогы Ричард соғысқа бел буды. Ол екі рет көтеріліс ұйымдастырды, және екі рет те Моубрей Генрих патшаны қорғады. Ақырында Моубрей Йоркке қарай бұрылды, олармен де ла Поульге қарсы жаулық сезімін бөлісті. Он жылдық бойы Моубрей саяси ахуалға тікелей араласудан аулақ бола алды және 1460 жылдың басында Йоркпен бірікті, бірақ Йорк сол жылы қайтыс болды. 1461 жылдың наурыз айында Моубрей Эдуардтың Таутон шайқасындағы жеңісіне үлкен үлес қосты, шайқастың соңында күштер жеткізіп берді. Ол жаңа режиммен марапатталды, бірақ оның құрметіне жете алмады. Ол 1461 жылдың қарашасында қайтыс болды, және оның орнына жалғыз ұлы Джон Норфолк герцогы болды.

John Mowbray, 3rd Duke of Norfolk, , Earl Marshal (12 September 14156 November 1461) was a fifteenth century English magnate who, despite having a relatively short political career, played a significant role in the early years of the Wars of the Roses. Mowbray was born in 1415, the only son and heir of John de Mowbray, 2nd Duke of Norfolk, and Katherine Neville. He inherited his titles upon his father's death in 1432. As a minor he became a ward of King Henry VI and was placed under the protection of Humphrey, Duke of Gloucester, alongside whom Mowbray would later campaign in France. He seems to have had an unruly and rebellious youth. Although the details of his misconduct are unknown, they were severe enough for the King to place strictures upon him and separate him from his followers. Mowbray's early career was spent in the military, where he held the wartime office of Earl Marshal. Later he led the defence of England's possessions in Normandy during the Hundred Years' War. He fought in Calais in 1436, and during 1437–38 served as Warden of the Eastern March on the Anglo Scottish border, before returning to Calais. Mowbray's marriage to Eleanor Bourchier in the early 1430s drew him into the highly partisan and complex politics of East Anglia, and he became the bitter rival of William de la Pole, Earl (later Duke) of Suffolk. Mowbray prosecuted his feuds with vigour, often taking the law into his own hands. This often violent approach drew the disapproving attention of the Crown, and he was bound over for massive sums and imprisoned twice in the Tower of London. His enemies, particularly de la Pole, also resorted to violent tactics. As a result, the local gentry looked to Mowbray for leadership, but often in vain; de la Pole was a powerful local force and a favourite of the King, while Mowbray was neither. As law and order collapsed in eastern England, national politics became increasingly factional, with popular revolts against the King's councillors. Richard, Duke of York, who by the 1450s felt excluded from government, grew belligerent. He rebelled twice, and both times Mowbray defended King Henry. Eventually, Mowbray drifted towards York, with whom he shared enmity towards de la Pole. For much of the decade, Mowbray was able to evade direct involvement in the fractious political climate, and aligned with York early in 1460 until York's death later that year. In March 1461, Mowbray was instrumental in Edward's victory at the Battle of Towton, bringing reinforcements late in the combat. He was rewarded by the new regime but did not live to enjoy it. He died in November 1461, and was succeeded as Duke of Norfolk by his only son, John.

Жастық шағы мен тарихы

Джон Моубрей – Джон де Моубрейдің жалғыз ұлы, Норфолк герцогының 2-шісі, және оның әйелі Кэтрин Невилл, ол Солтүстік Англияның қуатты магнаты, Вестморленд графы Ральф Невиллдің қызы болған. Кіші Моубрей 1415 жылдың 12 қыркүйегінде дүниеге келді, оның әкесі Генрих V-пен бірге Франциядағы әскери науқанда болғанда. Моубрей әкесі қайтыс болған кезде он жеті жаста еді және заң жүзінде кәмелетке толмаған. Ол кәмелетке толмаған кезінде, Генрих VI оның иеліктерін Глостер герцогы Хамфриге 2000 маркаға (шамамен 1667 фунт стерлинг) беруге рұқсат берді. Оның көпшілігіне дейін Моубрейдің жерлері Англия қазынасымен басқарылды, бұл корольдік қазынаның пайдасына болды, осы кезде жүз жылдық соғыс салдарынан үкімет ақшаға зор мұқтаж болды. Моубрейдің қамқорлығы және оның некесін ұйымдастыру құқығы Стаффорд графинясы, Глостердің Аннасына 2000 фунтқа сатылды. 1434 жылдың наурызына қарай Анна Моубрейдің қызы Элеонора Буркьермен оның некесін ұйымдастырды. Жастық шағында Моубрей шайқасқан, көңілсіз және өзін сондай-ақ тәртіпсіз ізбасарлармен қоршаған секілді көрінеді. Бұл патшаның назарын аударғандай: Моубрей жақында ғана парламентте басқа лордтармен бірге өз туыстық байланысына зұлымдар мен жамандық жасаушыларды қабылдамауға және оларды қамқорлыққа алуға ант берген еді. Ол патша мен оның кеңесінің алдына шақырылды. Моубрейге бұдан былай қалай өзін ұстауы керектігі туралы нұсқау берілді және оған қатаң тәртіп орнатылды. Моубрейдің мінез-құлқының қандай аспектілері мәселелі деп саналғаны белгісіз, бірақ оның үстінен бұрын-соңды болмаған кеңестің шектеулерін енгізуге себеп болғандықтан, оның мінез-құлқы "әдеттен тыс" деп қарастырылған болуы керек. Ережелерде ол түнде қанша уақыт ұйықтауы және таңертең қаншада тұруы керектігі ғана емес, сонымен қатар оның мінез-құлқына қатысты талаптар да қарастырылды. Оның тәртіпсіз ізбасарлары жұмыстан босатылып, Генрих VI-ның қалауынша лайықты деп танылғандармен ауыстырылды. Олардың мақсаты Моубрейді "жақсы тәртіпке және жақсы басқаруға" бағыттау болды, және олар Моубрейді тек бағыттау үшін ғана емес, кеңестің нұсқауларын бұзу туралы осы органға хабарлау үшін де тағайындалды.

John Mowbray was the only son of John de Mowbray, 2nd Duke of Norfolk, and his wife Katherine Neville, who was a daughter of Ralph Neville, 1st Earl of Westmorland, a powerful magnate in northern England. The younger Mowbray was born on 12 September 1415 while his father was in France campaigning with Henry V. Mowbray was seventeen at his father's death and still legally a minor. During his minority, his estates were granted by Henry VI to Humphrey, Duke of Gloucester for a farm of 2000 marks (approximately £1,667). Until his majority, the Mowbray lands were administered by the English exchequer to the benefit of the crown, at a time when the government was in dire need of cash, due to the Hundred Years' War. Mowbray's wardship, and the right to arrange his marriage, was sold to Anne of Gloucester, Countess of Stafford for £2,000. By March 1434, Anne had arranged for Mowbray's marriage to her daughter Eleanor Bourchier. As a young adult, Mowbray appears to have been raucous and troublesome, and surrounded himself with equally unruly followers. This seems to have drawn the King's attention: Mowbray had only recently—with the other lords—sworn an oath in parliament not to recruit or welcome villains and wrong doers into his affinity, nor to maintain them. He was summoned before the King and his council. Mowbray was instructed in how to conduct himself henceforth, and a precise regimen was imposed upon him. Exactly which aspects of Mowbray's behaviour were viewed as problematic is unknown, but since it resulted in unprecedented council imposed restrictions upon him, his conduct must have been viewed as "abnormal". The ordinances not only dictated the time he should go to bed at night and rise in the morning, but the conditions addressed his demeanour also. His unruly followers were dismissed and replaced with those deemed suitable by Henry VI. Their stated role was to turn Mowbray towards "good reule and good governaunce," and they were not just to guide Mowbray but to report any disobedience of the council's instructions back to that body.

Мұрагерлік

1432 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Моубрей граф маршал лауазымын мұраға алды, бірақ әкесінің жерлері мен титулдары әлі оған тиесілі болмады. Моубрейдің әкесі өзінің иеліктеріне толық бақылау жасай алмады, себебі олар екі Моубрей жесірімен – үлкен Моубрейдің анасы Элизабет Фицталанмен (1425 жылы қайтыс болғанға дейін) және оның қарындасы Констанс Холландпен салмақталған еді. Олардың әрқайсысы мұраның үштен бір бөлігін өздерінің жесірлік үлесі ретінде иеленді, және осы жағдай 1432 жылы үлкен Моубрей қайтыс болғаннан кейін қайталанды, нәтижесінде Констанс пен Кэтрин екі жесір қалды. Констанс 1437 жылы қайтыс болды, бірақ Моубрейдің анасы шамамен 1483 жылға дейін өмір сүрді. Осы себепті тарихшы Ровена Арчер – Моубрей отбасының толыққанды зерттеулерін жасаған аз ғалымдардың бірі – Моубрейді «мүсірленбес» және «ауыр» мұрагерлік ретінде сипаттады. Бұл болашақта саяси салдарға да әкелді. Ол мұрагерлік алған округтерде көп мүлікке ие болмағандықтан (мысалы, Норфолк және Саффолк округтеріндегі Моубрейлерге тиесілі жиырма алты манордың тек жетісін ғана иеленді), оның сол жердегі ықпалы шектелген еді. Әкесінің қайтысынан кейін Моубрей Арундл графы титулына талап қойды, бұл оны Джон, Малтраверс лордымен қақтығысқа түсірді, ол да осы титулға талапкер болған еді. Бұл ескі дау еді. Моубрейдің әкесі мен атасы да графтыққа үміткер болған, бұл Малтраверстің әкесінің талабына кедергі келтірген. Моубрей өзінің құқығын әжесі Элизабет Фицталан, Норфолк герцогинясы арқылы негіздеді, ал Малтраверс – өзінің бес атасы Ричард ФицАлан, 11-ші Арундл графы арқылы. 1433 жылдың шілдесінде Моубрей Парламентке петиция ұсынды (кәмелетке толмағандықтан қатысуға арнайы рұқсат алды). Арчердің айтуынша, Моубрей «өте ерекше шешім» қабылдады және сотты ұтылып қалды. Бірақ 1435 жылдың мамырында Малтраверс қайтыс болды, сондықтан ол жаңа титулымен парламентке шақырылмады. Моубрейдің ата-бабалары көбінесе Линкольнширдегі иеліктеріне негізделген Мидлендс магнаттары болған. Тіпті оның әкесі – Норфолк герцогы болғаннан кейін және анасының Шығыс Англиядағы жесірлік жерін мұраға алғаннан кейін де – көбінесе сырттан қарайтын лорд болды. Моубрейдің әкесі сол жерде айтарлықтай (немесе «әсіресе біртұтас») аймақтық қолдаушылар тобын құра алмады, және осы жағдайды Моубрей мұраға алды.

On his father's death in 1432, Mowbray inherited the office of Earl Marshal, but not yet his father's lands or titles. Mowbray's father lacked full control of his estates, as they were encumbered by two Mowbray dowagers, the elder Mowbray's mother Elizabeth Fitzalan (until her death in 1425), and his sister in law, Constance Holland. They each held a third of the inheritance as their dower, a situation which repeated itself on the elder Mowbray's death in 1432, leaving Constance and Katherine as the two dowagers. Constance died in 1437, but Mowbray's mother survived until around 1483. Because of this, the historian Rowena Archer—who made one of the few full length studies of the Mowbray family—described Mowbray as inheriting a "hopeless" and "onerous" legacy. It also had political consequences for the future. As he never held much property in the counties where his inheritance was (only holding, for example, seven of the twenty six manors held by the Mowbrays in Norfolk and Suffolk), his influence was thus restricted there. Immediately after his father's death, Mowbray made claim to the earldom of Arundel, setting him against John, Lord Maltravers, who had also made claim. This was an old dispute. Mowbray's father and grandfather had also sought the earldom, blocking Maltravers' father's claim. Mowbray based his right through his grandmother Elizabeth Fitzalan, Duchess of Norfolk; Maltravers through his great grandfather Richard FitzAlan, 11th Earl of Arundel. In July 1433 Mowbray presented a petition to Parliament (receiving special permission to attend as a minor). Mowbray—"in a rather remarkable decision," says Archer—lost the case. Maltravers, though, died in May 1435 and so was never summoned to parliament under his new title. Mowbray's ancestors had been largely Midlands magnates based around Lincolnshire estates. Even his father—after he became duke of Norfolk and inherited his mother's East Anglian dower lands—was often an absentee lord. Mowbray's father was thus never able to establish a sizeable (or "particularly coherent") regional following there, and this was the situation Mowbray inherited.

Патшалық қызмет

1436 жылдың тамызында Моубрей Глостер герцогін Кале қаласын қоршаудан босату жорығына ертіп жүрді, ол кезде Бургундия герцогы Филипп Ізгі қаланы қоршап алған еді. Моубрейдің жасағы қатысқан бұл жорық "он бесінші ғасырда құрылған ең ірі ағылшын әскерлерінің бірі" деп танылды. Жорық сәтті аяқталды, және Бургундия күшін кері шегуге мәжбүр болды. Сол жылдың 13 қыркүйегінде Моубрей мұрасының құқығын алды, сонымен бірге патшалық қызметке белсенді кезең бастады. 1437 жылы, Глостердің қолдауының арқасында, Моубрей бір жылдық мерзімге Шығыс шебінің сақшысы болып тағайындалды. Ол Англияның солтүстігінде көп тәжірибе жинақтаған жоқ, бірақ шотландтарға қарсы жорық үшін соғыс уақытында 5000 фунт жалақы алды. Моубрей 1438 жылы Кале және Гвине қалаларына оралды, Бургундия әлі де қауіпті болғандықтан, олардың қорғанысын күшейту үшін жорық ұйымдастырды. Бірақ ол көп ұзамай Англияға қайтты, 1439 жылдың маусымында тағы да Каледе, Ойеде болды, архиепископ Джон Кемптің бейбітшілік конференциясына дипломатиялық миссиясын сүйемелдеді. Бәлкім, Моубрей патшалықтың сыртқы саясатына келіспеген болуы мүмкін, ол француздармен бейбіт келісімге қол жеткізуге бағытталған еді.

Уильям де ла Польмен араздық

1430-жылдардың көп бөлігінде Моубрейдің Шығыс Англияда проблемалары болды, онда оның иеліктерінің басым бөлігі енді орналасқан. Вильям де ла Поле сотта да, аймақта да күшті болды және Моубрейдің ең ірі қарсыласы еді. 1430-жылдары Моубрейдің Саффолк округіндегі парламенттік өкілдікті бақылауға жеткілікті саяси ықпалы болды, бірақ герцогтың жергілікті беделі оның ұстанымын әлсіретті. Моубрей де ла Польмен қақтығысты және көптеген заңсыздықтар жасады. Оларға қарсыластардың мүлкіне зиян келтіру, шабуылдар, заңсыздыққа қатысты жалған айыптаулар (мүліктерді тәркілеумен бірге) және тіпті кісі өлтіру кірді. Моубрей үшін Шығыс Англия оның жер билігінің орталығына айналуы мәжбүр болды, себебі оның көптеген иеліктері осы жерде орналасқан: Линкольнширдегі мұрасының көп бөлігі анасының жесірлік иелігінде болды. Ол сол кезде аймақтағы саяси ортаға жаңадан келген адам еді және ықпалын басқалармен бөлісуге мәжбүр болды. Ол толыққанды билікке ие болған кезде де ла Поле орталық үкімет пен корольмен байланысы бар аймақтағы беделді тұлға еді. Ол Моубрейдің аймақтық үстемдікке талпынысына он жылдан астам уақыт бойы кедергі келтірді, нәтижесінде Моубрей Норфолк герцогы болған сәттен бастап 1450 жылы де ла Поле өлтірілгенге дейін созылған алауыздық туды. Бұл алауыздық көбінесе зорлық-зомбылыққа толы болды және олардың жақтастары арасында шайқастарға әкелді. 1435 жылы Фрамлингхемдегі Моубрейдің басқарушысы Роберт Уингфилд Моубрейдің қызметшілерінің тобын басқарды, олар де ла Поледің адамы Джеймс Эндрюді өлтірді. Жергілікті билеушілер Уингфилдтің тобын қамауға тырысқанда, олар билеушілерге жебелермен шабуыл жасады, бірақ Моубрей кінәлілерге патшалық кешірім алуға көмектесті. 1440 жылы де ла Поле корольдің сүйікті адамы болды. Ол Моубрейді кем дегенде екі рет түрмеге қамады: 1440 және 1448 жылдары. Біріншісінде ол 10 000 фунт стерлингтік үлкен сомамен міндеттелді және патша үйінде тұруға мәжбүр болды, бұл оған Шығыс Англияға кек алу үшін оралуға мүмкіндік бермеді. Сондай-ақ, 1443 жылы Норвичтегі сот істері жөніндегі комиссияға тағайындалғаннан басқа (Гладман көтерілісін басудан кейін), ол тағы ешқандай маңызды лауазымдарға немесе патшалық қолдауға ие болған жоқ. Моубрейдің өмірбаянын жазған тарихшы Колин Ричмонд мұны Моубрейдің «күн тұтылуы» деп сипаттады. Ричмонд 1449 жылы соңғы рет қамалғаннан кейін Моубрейдің Римге қажылық сапарға шыққанын болжайды; оған үш жыл бұрын рұқсат берілген. Де ла Поле бір замандасы «күшті итермелеу және ысыру» деп атағанмен қарсы тұрды. Ол мұнда сәтті болды. Бірнеше жыл ішінде Моубрей бұрынғыдай өз жақтастарын қорғай алмады. Пастон хатында Роберт Уингфилдтің Роберт Листонмен араздасып, «Норфолк герцогының құрметті ханзадасын Сейд Роберт Листонды» Софолк иеліктерінен шығаруға ынталандырғаны айтылады. Листон де ла Поледің қолдауымен Уингфилдке бірнеше рет сотқа жүгінді, содан кейін 1441 жылы Уингфилд Лондон мұнарасына қамалды. 1440 жылы Моубрей Уингфилдтің айыппұлдарын жою үшін қазынаға ықпал ете алды, бірақ Моубрейдің сәттілігі ұзаққа соқпады. Моубрей 1441 жылы Джон Фастолфты көптеген сот ісінде қолдады және Канцелярияда (Фастолф үшін) тиімді келісімге қол жеткізе алды. Алайда, Хелен Кастордың айтуынша, Моубрейдің ықпалы «кереметсіз болды» және оның жақтастары мен тұрғындарына олар өз мырзаларынан күтетін деңгейде қорғау мен көмек көрсетуге жеткіліксіз болды. Бір тарихшының айтуынша, «Норфолк билігі оған тағайындалған мәртебеге сай келмеді» – бұл оның жақтастарының бақытсыздығы еді. Моубрейдің жеке және саяси жағдайы келесі он жылда жақсармады. 1440 және 1441 жылдар аралығында ол де ла Полемен жақын болған Джон Хейдонмен дауласып, Тауэрде тұтқындалды. Моубрей 1440 жылдың 2 шілдесінде 10 000 маркалық «көп» сомамен міндеттелді, Хейдонға бұдан былай зиян келтірмеуге ант берген кезде корольдің үйінде тұруға мәжбүр болды.

For much of the 1430s, Mowbray had problems in East Anglia, where the bulk of his estates now lay. William de la Pole become increasingly powerful, both at court and in the region, and was Mowbray's biggest rival. Mowbray had enough political clout in the 1430s to control parliamentary representation in Suffolk, but the local importance of the duke weakened his grasp. Mowbray clashed with de la Pole, and committed many illegalities doing so. These included damaging property of rivals, assaults, false allegations of outlawry (with confiscation of goods), and even murder. For Mowbray, East Anglia as the focus of his landed authority was forced upon him since this was where the majority of his estates were located: much of his Lincolnshire inheritance was held by his mother as dower. He was then a newcomer to political society in the region, and had to share influence with others. By the time of his majority, de la Pole—with his links to central government and the King—was an established power in the region. He hindered Mowbray's attempts at regional domination for over a decade, leading to a feud that stretched from the moment Mowbray became Duke of Norfolk to the murder of de la Pole in 1450. The feud was often violent, and led to fighting between their followers. In 1435, Robert Wingfield, Mowbray's steward of Framlingham, led a group of Mowbray retainers who murdered James Andrew, one of de la Pole's men. When local aldermen attempted to arrest Wingfield's party, the latter rained arrow fire upon the aldermen, but Mowbray secured royal pardons for those responsible. By 1440, de la Pole was a royal favourite. He instigated Mowbray's imprisonment on at least two occasions: in 1440 and in 1448. The first saw him bound over for the significant amount of £10,000, and confined to living within the royal Household, preventing him from returning to seek revenge in East Anglia. Likewise, apart from an appointment to commissions of oyer and terminer in Norwich in 1443 (after the suppression of Gladman's Insurrection), he received no other significant offices or patronage from the crown. A recent biographer of Mowbray's, the historian Colin Richmond, has described this as Mowbray's "eclipse". Richmond suggests that soon after his last imprisonment in 1449, Mowbray undertook a pilgrimage to Rome; a licence for him to do so had been granted three years earlier. De la Pole fought back with what one contemporary labelled "greet hevyng an shoving." He was successful in doing so. Within a couple of years, Mowbray could not protect his retainers as he had previously done. A Paston letter tells how Robert Wingfield, who was involved in a bitter dispute with one Robert Lyston, "procured and exited the wurthi prince the Duke of Norffolk to putte oute ageyn the seid Robert Lyston" from the latter's Suffolk manors. Lyston, with de la Pole's support, repeatedly sued Wingfield until in 1441 Wingfield was imprisoned in the Tower of London. In 1440, Mowbray was able to influence the Exchequer to quash Wingfield's fines; but Mowbray's success was fleeting. Mowbray was more successful in his support of John Fastolf—in one of the latter's many lawsuits 1441, and was able to impose an advantageous settlement (for Fastolf) in Chancery. Generally, though, says Helen Castor, Mowbray's influence "proved woefully inadequate" to protect and defend his retainers and tenants to the degree they could reasonably expect from their lord. It was his supporters' misfortune, one historian has said, that "Norfolk's power never matched the status attributed to him". Mowbray's personal and political situation did not improve over the following decade. Between 1440 and 1441 he was imprisoned in the Tower following a dispute with John Heydon, who was close to de la Pole. Mowbray was bound over on 2 July 1440 for the "enormous" sum of 10,000 marks, had to reside in the King's household, while swearing no further harm to Heydon.

Шығыс Англиядағы қылмыс пен тәртіпсіздік

1443 жылы Моубрей мен Уингфилд Ху имениесі үшін дауласты. Уингфилд Худі Моубрейдің әкесінен алған, бірақ Моубрей оны қайтаруды қалады. Бұл дау зорлық-зомбылыққа ұласты; Р.Л. Стори Моубрейдің «әрекет ету әдістерін» ерекше қатігез деп сипаттады. Сторидің айтуынша, герцог «адамдармен, пушкалармен және басқа да қоршау машиналарын алып келді, Летерингемдегі Уингфилдтің үйін қиратты, кіруге мәжбүрледі, ғимаратты тонады және шамамен 5000 фунт стерлингке бағаланатын құнды заттарды алып кетті». Уингфилд Худағы шабуылдарға байланысты Моубрейден бас тартты және Моубрейдің бір қызметшісінің басына 500 марка сыйлық ұсынды. 1443 жылдың қарашасында Моубрей Уингфилдпен бейбітшілік сақтау үшін 2000 фунт стерлингке кепілдік берді және келесі сәуірде патшалық кеңес алдында болуға міндеттелді. Кеңес оларға төрелікке жүгінуді бұйырды. Төрелік Моубрейге қарсы шешім шығарды, ол Летерингхемге келтірген зиян үшін Уингфилдке 3500 марка төлеуге міндеттелді. Ол Ху үшін де Уингфилдке өтемақы төлеуі керек еді. Осы іс-әрекеттердің бір бөлігі ретінде Моубрей 1444 жылдың 28 тамызында Тауэрде екінші рет тұтқынға алынды; ол алты күннен кейін босатылды. 1446 жылдың маусымында Моубрейдің әкесінің қызметшісі Генри Ховард өлтірілді. Ол сол кезде қайын сіңлісі (және Моубрейдің тәтесі) Маргарет Моубрейге бара жатқан еді, өйткені оның үйі 8 шақырым қашықтықта орналасқан. Ховардты өлтіргендер Машам бароны Джон Скроптың қызметкерлері болған көрінеді; ол кісі өлтіруге тікелей қатысқан болуы мүмкін. 1446 жылдың 18 маусымында Моубрей Ипсвич қазылар алқасының кісі өлтіруді тексеруге келгенін бақылады, бірақ іс тоқтап қалды. Скроп Моубрейдің іс-әрекеттері «нақты емес және қасақана зұлым» деген негіздемемен патшаға шағымданды, нәтижесінде патша Скроптың адамдарына қарсы іс жүргізуді тоқтатуды бұйырды. Он үш қазының кем дегенде бесеуі Моубрейдің қызметкерлері болды. Бұл Моубрейдің жергілікті Корольдік сот комиссиясында жеке отырған жалғыз жағдай болды. Төрелік олардың араздығын шешпеді, ал 1447 жылы Уингфилд қайтадан шабуыл жасады. Моубрейдің бұрынғы қызметкері Уильям Брэндонмен бірге ол Моубрейдің қызметкерлеріне шабуыл жасап, тонап, қорқытты. Моубрей – Саффолк аймағының бейбітшілік сақтаушысы – оған патшаның тыныштығын сақтауға бұйырды, бірақ оған көңіл бөлмеді. Уингфилд Мелтон түрмесіне қамалды, бірақ үш сағаттан кейін Брэндон оны түрмеден босатып алды. Моубрей Брэндон мен Уингфилдке Моубрейден 7 миль (11 км) қашықтықта жүрмеуді бұйырған патенттік хаттарды алу үшін Канцелярияға сәтті өтініш білдірді. Бұл бұйрық та орындалмады, олар Летерингхемде (Фрамлингхемдегі Моубрейдің қамалынан бес миль қашықтықта) қалды және Моубрейдің аймақтағы қызметкерлерінің үйлеріне еніп бастады. Моубрей Уингфилд пен Брэндонды тергеу үшін оер мен терминатор комиссиясын құруды сұрады, ол 1447 жылдың желтоқсан айының соңында шығарылды. 1450 жылдардың басында Моубрей Шығыс Англияны басқаруға тиісті деп ойлады және өзін «осы шыршаның бәрін басқарушы және басқарушы басшы» деп сипаттады (яғни оның «осы шыршаның бәрі бойынша басты ереже және басқару» болғаны). 1440 жылдардың соңында Оксфорд графы Джон де Вере, де ла Поуленің тағы бір жауы, Моубрейдің «жақсы иелігін» іздеді. 1451 жылы Моубрей мен де Вере Саффолк графтығында жұмыс істеді, Джек Кейдтің көтерілісіне қатысқан күдіктілерді тергеуге кірісті. Аймақта тәртіпсіздіктер жалғасып, оның көп бөлігі Моубрейдің адамдарынан туындады. Қақтығыстар Саффолк герцогинясы Элис Чосерге тиесілі мүліктердің жойылуын қамтыды. Суффолк герцогының өзі биліктен құлап, 1450 жылдың сәуір айында өлтірілді. Ричмондтың айтуынша, келесі жылдары Моубрейдің туыстары «бірінен кейін бірі қаскөйлік жасады [және] герцог оларды бақылай алмады немесе оны жасамауға шешім қабылдады». Моубрей қарсыластарын жеңу үшін кез келген құралдарды қолданды, соның ішінде оларды басқа округте заңсыздық жасады деп айыптап, содан кейін олардың тауарларын өзіне тәркіледі. Моубрей сонымен қатар Бьюри Сент-Эдмундс түрмесінің күзетшісін кісі өлтіргені үшін айыпталған адамды Моубрейдің қамауына босатуға мәжбүр етті. Түрме бастығы кейіннен берген есебіне сәйкес, ол мұны «Норфолк герцогынан қорқып, үрейленгені үшін» ғана істеген. Моубрей 1450 жылдардың басында де ла Поуленің туыстарын іздестіруге көп уақыт жұмсады. Де ла Поулені алып тастау Моубрейдің Шығыс Англиядағы билігін арттырмады. Оның аймақта байлығы мен әміршілердің арасында қарым-қатынасы бар қарсыластары әлі де болды. Оксфорд графы әсіресе Эссекстен Саффолкқа жерлерін кеңейтуді қалады, ал Лорд Скейлс патшайым Маргареттен де ла Поуленің туыстарының қалдықтарын алған еді. Моубрейдің саяси байланыстардың жетіспеуі (әсіресе патша кеңесінен шеттетілуі) де ла Поуелге қарсы жеңіліске әкелді. Моубрей жергілікті комиссияларға ықпал етуде және округ сайлауларына парламенттік үміткерлерді ұсынуда сәтті болмады. Дегенмен, Норфолк графтығында Пастон, Ховард және Джон Фастольфтің айналасындағылар сияқты бай және тәуелсіз ақсүйектердің күшті қабаты бар еді. Олар тіпті лорд болса да, көршілерінің есебінен өздерінің мәртебесін арттыруға құштар болды.

In 1443 Mowbray and Wingfield fell out over Hoo manor. Wingfield had received Hoo from Mowbray's father, but Mowbray wanted it returned. The dispute fell into violence; R. L. Storey described Mowbray's "methods of argument" as exceptionally belligerent. According to Storey the duke "brought a force of men, with cannon and other siege engines, battered Wingfield's house at Letheringham, forced an entry, ransacked the building and removed valuables amounting to nearly £5,000." Wingfield deserted Mowbray in light of the continuing attacks over Hoo, and offered a bounty of 500 marks for the head of a Mowbray retainer. In November 1443, Mowbray was bound over for £2,000 to keep the peace with Wingfield and instructed to appear before the royal council the following April. The council ordered them to seek arbitration. This found against Mowbray, who had to pay Wingfield 3,500 marks as compensation for the damage the duke caused to Letheringham. He also had to recompense Wingfield for Hoo before he could get it back. It was presumably as part of these proceedings that Mowbray suffered his second bout of imprisonment in the Tower, which commenced on 28 August 1444; he was released six days later. In June 1446 Henry Howard, one of Mowbray's father's retainer, was murdered. He was visiting his sister in law (and Mowbray's aunt), Margaret Mowbray, at the time, as her house was only five miles (8.0 km) away. Howard's killers appear to have been retainers of John, Baron Scrope of Masham; who may have actively abetted the killing. On 18 June 1446 Mowbray oversaw the presentment of an Ipswich jury to examine the murder, but the case stalled. Scrope petitioned the King on the basis that Mowbray's proceedings were "inaccurate and inherently malicious," and as a result, the King ordered that proceedings against Scrope's men cease. At least five of the thirteen jurors were Mowbray retainers. This may have been the only occasion on which Mowbray personally sat on a local King's Bench commission as the hearing J. P.

The arbitration did not resolve their feud, and in 1447 Wingfield returned to the attack. Along with another ex Mowbray retainer, William Brandon, he assaulted, robbed and threatened Mowbray's staff. Mowbray—as Justice of the Peace for Suffolk—ordered him to keep the King's peace but was ignored. Wingfield was then committed to Melton gaol, but three hours later Brandon broke him out of prison. Mowbray successfully applied to Chancery for letters patent ordering Brandon and Wingfield to not come within 7 miles (11 km) of Mowbray. This order too was ignored, and they stayed at Letheringham (only five miles from Mowbray's castle at Framlingham), and started breaking into Mowbray's retainers' houses in the area. Mowbray requested that a commission of oyer and terminer be organised to investigate Wingfield and Brandon, which was issued in late December 1447. By the early 1450s, Mowbray believed that East Anglia was his to rule, and described himself as the "princypall rewle and governance throw all this schir" (i. e. that his was the "principal rule and governance through all this shire"). In the late 1440s, John de Vere, the Earl of Oxford, another enemy of de la Pole, sought Mowbray's "good Lordship". In 1451 Mowbray and de Vere collaborated in the county of Suffolk while investigating suspected participants in Jack Cade's Rebellion, which had broken out the previous year. The region continued to experience disorder, and Mowbray's men were responsible for much of it. The unrest included the destruction of properties belonging to Alice Chaucer, Duchess of Suffolk. The Duke of Suffolk himself fell from power and was murdered in April 1450. In the following years, Mowbray's affinity, according to Richmond, committed "one outrage after another [and] the duke was either unable to control them, or chose not to do so". Mowbray used any means to defeat his opponents, including charging them with outlawry in another county without their knowledge, and then seizing their goods as forfeited to himself. Mowbray also forced the gaoler of Bury St Edmunds to release a man charged with murder into Mowbray's custody. According to the gaoler's later report, he had done so but only out of "fear and terror" of the Duke of Norfolk. Mowbray spent much of the early 1450s hunting down de la Pole's affinity. The removal of de la Pole did not advance Mowbray's power in East Anglia. He still had rivals in the region with wealth and court connections. The Earl of Oxford in particular wished to extend his landholdings from Essex into Suffolk, while Lord Scales had been granted the remnants of de la Pole's affinity by Queen Margaret. It was this lack of political connections (specifically, his exclusion from the King's council) that led to his defeat against de la Pole. Mowbray was unsuccessful in influencing local commissions and in nominating parliamentary candidates for shire elections. In any case, the county of Norfolk already possessed a strong and relatively independent layer of wealthy gentry, including the Pastons, the Howards and those around John Fastolf. They were eager to augment their positions at the expense of a neighbour, even if a lord.

Кейінгі мансабы мен саяси дағдарыс

1450 жылдары ағылшын саясаты күшейе түскен партиялық және фракциялық тартысқа ұшырады, оның ішінде зорлық-зомбылық пен жергілікті тәртіпсіздіктер жиі кездесе бастады. 1450 жылы Джек Кейдтің көтерілісі тікелей корольдің жақын адамдарына, мысалы, де ла Полеге қарсы бағытталған еді, және Моубрейді патшаның "қажетті кеңесшілерінің" бірі деп атады, ол мемлекетті реформалауға қажетті еді. Дегенмен, Моубрей көтерілісшілерді жеңген патша әскерінің құрамында болды. Келесі дағдарыс – 1450 жылдың күзінде Ричард Йорк жасаған көтеріліс кезінде – Моубрей жаңа патшалық сүйіктісі, Сомерсет герцогы Эдмунд Бофортқа қарсы Йорктің жағына шықты. Йорк Моубрейден қолдау сұрады, себебі ол сотты ашық сынайтын ақсүйектердің санаулы бірі болды. Моубрей үшін бұл логикалық одақ болды, өйткені ол Йорк сияқты Сомерсеттің қатты жауы еді. Моубрей 8 қарашада Ипсвичте әскерін жинады (Джон Пастонға "көптеген адал адамдармен" кездесуге бұйрық берді) және Йоркпен бірге Лондонға сапар шеккен болуы мүмкін, ол да жергілікті тұрғындарды жалдаған еді. Осылайша, ол парламентке көптеген қарулы әскерімен келді. Моубрей Йорк герцогы мен Девон графымен бірге парламент аяқталғанға дейін Лондон қаласында заң мен тәртіпті сақтауға тағайындалды, бірақ оның жасағы көп проблема туғызды, оны болдырмады. 1 желтоқсанда олар Йорк әскерімен бірігіп, Блэкфрайрсте Сомерсеттің үйіне шабуыл жасады. Шайқас герцогты қорғану үшін Лондон мұнарасына қашуға мәжбүр етті. Екі күннен кейін король және оның ақсүйектері Лондонды 10 мыңға жуық адаммен аралап өтті; Моубрей 3 мыңдық әскерімен алда жүрді. Бұл шара Кейдтің көтерілісшілеріне қолдау көрсетудің қалдықтарын жою үшін мұқият жоспарланған. Моубрейдің Йоркпен одақтастығы тұрақсыз болды. 1452 жылы Йорк қайтадан көтеріліс жасады, Дартфордта патша әскерімен кездесті, ал Моубрей корольмен бірге болды. Осы қызметі үшін ол 200 фунт стерлинг және алтын кубок алды. Йорк одақтан бас тартқан болуы мүмкін, себебі ол Моубрейдің Шығыс Англиядағы зорлық-зомбылық әрекеттеріне қарсы болды, осы уақытта Йорк өзін заң мен тәртіптің жақтасы ретінде көрсетіп жатқан еді. Моубрейдің Сомерсетке қарсы науқаны тоқтамай жалғасты. 1453 жылы король қабілетсіз болғанда және Йорк қорғаушы болып тағайындалғанда, Моубрей Сомерсетке қарсы айыптамаларын парламентте ұсынды, Францияда "Нормандия және Гвиеннің екі абыройлы герцогтығының" жоғалуына жол бермегені үшін оны сынады. Сомерсет келесі жылға дейін мұнарада тұтқынға алынды. 1454 жылдың сәуір айында Моубрей Йорк регенттік кеңесіне қосылуға шақырылды, және ол Йорк үкіметіне адал болады деп ант бергенімен, оған қатысуға тым ауру екенін мәлімдеді. Король 1455 жылдың басында денсаулығын қалпына келтірді және қорғаушылық аяқталды. Сомерсет мұнарадан босатылды, және тарихшы Ральф Гриффитстің айтуынша, Моубрей ("әбден дұрыс" деді) өзінің қауіпсіздігінен қорқып қалған болуы мүмкін.

During the 1450s, English politics become increasingly partisan and factional, with intermittent rises in violence and local disorder. Jack Cade's rebellion in 1450—directly aimed at royal favourites like de la Pole—explicitly named Mowbray as one of the King's "natural counsellors" necessary to reform the realm. Even so, Mowbray was part of a major royal army which eventually defeated the rebels. During the next crisis—the near rebellion of Richard of York in Autumn 1450—Mowbray took York's side against the new royal favourite, Edmund Beaufort, Duke of Somerset. York canvassed Mowbray for support, as he was one of the few nobles openly critical of the court. For the former, this was a logical alliance as Mowbray was as bitter an enemy of Somerset as York was. Mowbray gathered his forces at Ipswich on 8 November (having ordered John Paston to meet him there "with as many clenly people as ye may get"), and may have travelled into London with York, who had also recruited locally. Thus, when he arrived for the parliament it was with a large, heavily armed force. Mowbray was appointed, with the Duke of York and Earl of Devon, to maintain law and order in the City of London for the duration of the parliament, though his retinue caused as much trouble as it prevented. On 1 December, they joined with York's force and attacked Somerset's house in Blackfriars. The battle led to the beleaguered duke seeking refuge in the Tower of London in for his own protection. Two days later the King and his magnates rode through London with up to 10,000 men; Mowbray rode ahead with a force of 3,000. The display was carefully designed to quell any remnants of support for Cade's rebels. Mowbray's alliance with York was intermittent. York again rebelled in 1452, confronting a royal army at Dartford when Mowbray was with the King. For his service, he received £200 and a gold cup. York may have abandoned the alliance because of his objection to Mowbray's violent behaviour in East Anglia at a time when York was presenting himself as a candidate of law and order. Mowbray's campaign against Somerset, meanwhile, continued unabated. In 1453, with the King incapacitated and York protector, Mowbray presented charges against Somerset in parliament, attacking his failure to prevent the loss of the "two so noble Duchies of Normandy and Guyenne" in France. Somerset was imprisoned in the Tower for the next year. In April 1454, Mowbray was asked to join the York's regency council, and although he swore loyalty to York's government, claimed to be too ill to attend. The King recovered his health early in 1455 and the protectorate came to an end. Somerset was released from the Tower and as a result, according to historian Ralph Griffiths, Mowbray may have ("quite rightly" he says) feared for his own safety.

Розалар соғысы

1454–55 жылдар аралығындағы қамқорлық құлағаннан кейін Йорк ақсүйектері өздерінің иеліктеріне қайтып келді, ал Моубрей фракциялық саясаттан алшақтады. 1455 жылдың сәуір айында король келесі айда Лестерде өтетін Ұлы Кеңеске шақырғанға дейін сарай мен Йоркистер арасында тығырыққа тіреліп, бейбітшілік сақталды. Йорк герцогы бұл кеңестің мақсаты оны жою деп қорқып, сол кездегі бірнеше жылнамашылар Сомерсеттің корольдің санасын Йоркқа қарсы улауға тырысқанын айтты. Герцог пен оның Невилл одақтастары солтүстіктегі иеліктерінен әскер жинады. Король мен шағын күш 20 мамырда Лондоннан аттанды, ал Йоркистер солтүстіктен күтпеген жылдамдықпен жақындады. Алдын ала соққы ретінде Йорк және оның одақтастары корольді Сент-Олбанс шайқасында тоқтатып алды. Моубрей шайқасқа араласпауға тырысты, бірақ Граф Маршал ретінде оның жаршылары екі лагерь арасындағы келіссөздерде пайдаланылды. Моубрейдің шайқасқа қашан қосылғаны немесе ол корольге уақтылы жеткені белгісіз. Ұрыс қысқа ғана уақытқа созылды, сарбаздар арасында аз ғана шығын болды, бірақ Нортумберлендтің 2-ші графы Генри Перси (Нортумберлендтің 3-ші графының әкесі), Сомерсет герцогы және лорд Клиффорд қаза тапты. Олар корольдің ең адал қолдаушылары ғана емес, сонымен қатар Перси мен Сомерсет Невиллдер мен Йорктің ашкөз жауы болды. Шайқас аяқталғаннан кейін Моубрей корольдік туды ұстаған сэр Филипп Уэнтуортты асып тастаумен қорқытты, өйткені ол Уэнтуорттың «оны жерге тастап, қашқанын» естіген. Моубрейдің шайқаста қандай рөл атқарғаны болмасын, замандастары оны Йоркке жақын деп есептеді. Моубрейдің әдейі шешім қабылдамауы мүмкін. Ол 1455 жылы Йорктің жеңіс парламентіне қатыспады және қажылыққа барған болуы мүмкін: ол 1456 жылы Уолсингхемге барды, ал келесі екі жылда Амиенге, Римге немесе тіпті Иерусалимге сапар шеккен болуы мүмкін. Төрт жылдық бейбітшіліктен кейін, 1459 жылдың қыркүйегінде Йоркистердің Солсбери графы Блор Хит шайқасында корольдік тыңнан құтылғанда азаматтық соғыс қайта басталды. Солсбери бұл шайқаста жеңіске жетті, бірақ көп ұзамай Людфорд шайқасында Йорк герцогымен жеңілді. Йоркистер елден қуылды. Моубрей ешқандай тарапты қолдамады, бірақ Йоркистер елден қуылғаннан кейін, Ковентриде парламент шақырылғанда Моубрей қатысты. Бұл жерде Йоркистер кінәлі деп танылды және 1459 жылдың 11 желтоқсанында Моубрей Генрих VI-ны тақтада ұстауға адалдық ант берді. Ол Ланкастер билігінің соңғы айларында бірнеше корольдік тапсырмаларды алды. Невиллдер мен Март графы жер аудару уақытын Каледе өткізді, ал Йорк пен оның басқа ұлы, Ратланд графы Эдмунд Дублинге зейнеткерлікке кетті. Невиллдер 1460 жылдың маусым айында Англияға оралды. Олар Лондонға жіберілді, онда олар король әскеріне шабуыл жоспарлай алды, ол сол кезде Нортгемптонда орналасқан. 10 шілдеде Уорвик пен Марттың басшылығымен Йорк әскері Нортгемптон шайқасында роялистер әскерін жеңіп, король тағы да тұтқындалды. Колин Ричмонд Моубрейді «қатысудан гөрі қауіпсіз қашықтықтан бақылау жасағаны» деп сипаттады. Йорк 1460 жылдың қазан айында елден оралды және оның одақтастарының наразылығына орай, таққа талап етті. Моубрейдің реакциясы белгісіз, өйткені жылнамашылар оны атамайды, бірақ кейбір тарихшылар Йоркистер елден оралған кезде Моубрейдің оларға қалай қолдау көрсеткенін атап өтеді. Оның адалдығын өзгерткен нақты себебі белгісіз. Колин Ричмонд 1460 жылдың маусымында Нортгемптондағы Ланкастерлердің жеңілісі маңызды болды деп санайды және Моубрей достары мен әріптестерін жоғалтты. Генрих патшаның тұтқындалуы оның патшадан бас тартуына себеп болған болуы мүмкін. Кристин Карпентер бұл жағдайды Моубрейдің Генрихтің Норфолктегі жағдайын жақсартуға сәтсіздігіне ғана байланыстырады, ал Кастор 1460 жылдың қазан айында Йорк парламенті Моубрей үшін бұрылыс нүктесі болды деп көрсетеді: мүмкін ол Келісім актісінде қамтылған келісімге қол жеткізудің ең жақсы нәтижесі деп сенген. Патша мен патшайым ақсүйектердің көпшілігінің қолдауын алды және Йорк пен Невиллдердің иеліктерін қирату науқанын бастау үшін солтүстікке кетті. Бұл Йорк, Солсбери және Ратландты 9 желтоқсанда Ланкастерлерді басу үшін солтүстікке қарай жылжуға мәжбүр етті. Моубрей Лондонға Солсбери мен Йорк ұлдары Уорвик пен Марш графтарымен бірге қалды. Йорк пен Солсберидің экспедициясы апатқа ұшырады. Сандалдағы герцогтың қамалының сыртында Ланкастер әскерімен күресуді таңдаған Йоркистер 30 желтоқсанда Уэйкфилд шайқасында талқандалды. Йорк, Ратланд және Солсбери шайқаста немесе одан кейін қайтыс болды. Патшайымның әскері оңтүстікке қарай Лондонға бет алды. Моубрей, Уорвик және оның інісі Джон Невилл, Монтагю лорды, жақындап келе жатқан Ланкастерлерді тоқтату үшін солтүстікке аттанды. Моубрей король Генрихті олармен бірге алып келді. Әскерлер 1461 жылдың 17 ақпанында Сент-Олбанс сыртында шайқасты, онда Йоркистер жеңілді. Моубрей мен Уорвик корольді оның әйелі мен оның жақтастарына тастап, жеңіске жеткен Ланкастер әскері қалаға жете алмас бұрын Лондонға қайтып келді.

Following the collapse of the 1454–55 protectorate, the Yorkist lords retreated to their estates, and Mowbray distanced himself from factional politics. An uneasy peace existed between the court and the Yorkists until April 1455, when the King summoned a Great Council to meet at Leicester the following month. The Duke of York feared that the purpose of this council was to destroy him; several chroniclers of the day suggest that Somerset was poisoning the King's mind against York. The duke and his Neville allies proceeded to raise an army from their northern estates. The King and a small force left London on 20 May; the Yorkists approached from the north with a speed calculated to surprise. In a pre emptive strike, York and his allies intercepted the King at the first Battle of St Albans. Mowbray managed to avoid involvement in the fighting, even though, as Earl Marshal, his heralds were used during negotiations between the two camps. It is uncertain at what point Mowbray joined the battle, or if he even reached the King in time to take part. The fighting lasted only a short time, and though there were very few fatalities among the soldiery, Henry Percy, the 2nd Earl of Northumberland, (father of the 3rd Earl of Northumberland), the Duke of Somerset and Lord Clifford were killed. They were not only three of the King's most loyal supporters, but Percy and Somerset at least were bitter enemies of the Nevilles and York. After the battle, Mowbray threatened to hang the Royal Standard bearer, Sir Philip Wentworth, on hearing that Wentworth "cast it down and fled" the battlefield. Whatever part, if any, Mowbray played in the fighting, by now contemporaries viewed him as being sympathetic to York. It is likely that Mowbray was deliberately vacillating. He did not attend York's victory parliament in 1455, and might have gone on pilgrimage: he is known to have walked to Walsingham in 1456, and over the next two years may have travelled to Amiens, Rome or even Jerusalem. After four years of peace, the civil war resumed in September 1459 when the Yorkist Earl of Salisbury fought off a royal ambush at the Battle of Blore Heath. Salisbury won that battle but was defeated soon after with the Duke of York at the Battle of Ludford. The Yorkists escaped into exile. Mowbray had taken neither side, but with the Yorkists exiled, when a parliament was called at Coventry, Mowbray attended. Here the Yorkists were attainted, and on 11 December 1459 Mowbray took an oath of loyalty to keep Henry VI on the throne. He received several royal commissions in the final months of Lancastrian rule. The Nevilles and Earl of March spent their exile in Calais, while York and his other son, Edmund, Earl of Rutland, retired to Dublin. The Nevilles returned to England in June 1460. They were admitted into London, where they could plan an assault on the King's army, then based in Northampton. On 10 July the Yorkist army under Warwick and March defeated the royalist army at the Battle of Northampton, and once again the King was captured. Colin Richmond describes Mowbray as "more likely to have observed from a safe distance than participated" in it. York returned from exile in October 1460, and much to the frustration of his allies, made claim to the throne. Mowbray's reaction is uncertain as the chroniclers omit mention of him, but some historians note how Mowbray sided with them during the Yorkists' return from exile. The exact cause of his change of loyalty is unknown. Colin Richmond argues that the Lancastrian defeat at Northampton in June 1460 was fundamental, and Mowbray lost friends and colleagues. It is possible that King Henry's capture there encouraged him to desert the King. Christine Carpenter puts it down almost solely to Mowbray's failure to improve his position in Norfolk under Henry, while Castor points to the October 1460 Yorkist parliament being the turning point for Mowbray: possibly he believed that the attempted settlement contained in the Act of Accord was the best possible outcome. The King and Queen still had the support of much of the nobility and withdrew to the north to commence a campaign of ravaging York and the Nevilles' estates. This forced York, Salisbury and Rutland, to move north on 9 December to suppress the Lancastrians. Mowbray remained in London with Salisbury's and York's sons, the Earls of Warwick and March. York and Salisbury's expedition ended in disaster. Choosing to engage a Lancastrian army outside the duke's castle at Sandal, the Yorkists were crushed at the Battle of Wakefield on 30 December. York, Rutland and Salisbury, died in or soon after the battle. The Queen's army made its way south towards London. Mowbray, Warwick and his brother John Neville, Lord Montagu, marched north to intercept the approaching Lancastrians. Mowbray brought King Henry with them. The armies clashed on 17 February 1461 outside St Albans, where the Yorkists were defeated. Mowbray and Warwick abandoned the King to his wife and her supporters, and retreated to London before the victorious Lancastrian army could reach the city.

Таутон шайқасы

Ланкастер әскері Лондонға аттанды, бірақ оған кіруден бас тартылды. 1461 жылдың 3 наурызында Моубрей Бейнард қамалында өткен үлкен кеңеске қатысып, йоркшілдердің адал топтарын ұйымдастырды және Эдуард Марш графына тақты ұсынуға келісті. Келесі күні – йоркшілдердің осы кезде шешімді қабылдаудың шұғыл қажеттігін көрсеткендей – Моубрейді Шығыс Англияға «Едуард патшаның тарапына қарсы соғысқа дайындалуға» жіберді. Ланкастер әскері солтүстікке қайтып келді, онда 1461 жылдың 29 наурызында Йорк пен Ланкастер Тоутон шайқасында кездесті. Бұл Британ топырағында болған ең ұзақ және қанды шайқастардың бірі болды, және тарихшы Чарльз Росс айтқандай, «ащы Йоркшир ауа-райымен және одан да ащы рухта» өтті. Моубрейдің кеңесімен Эдуард Ланкастер әскерін жаңа әскермен бірге солтүстікке қуып жетті. Моубрей сәтті сарбаздар жинады; Пастон хаттарының бірінде «әр қала соғысқа дайындалып, әскер жіберді» делінген. Ол 1461 жылдың 17 наурызында Кембридж арқылы Шығыс Англиядан шығып кетті, онда оның туысы және адал қызметшісі сэр Джон Говард және оның әскерлері Моубрейге қосылды. Моубрейдің әскері йоркшілдердің артқы сапының бір бөлігін құраған болуы мүмкін, яғни негізгі әскерге жатпаған және кейін қосылуға ниеттенген. Ол наурыздың соңында Донкастерде Уорвик пен Марштің соғыс кеңесінде болған жоқ. Кешігудің себептері әртүрлі. Ол әскер жинауда қиындыққа тап болған болуы мүмкін; Сент-Албан шайқасына жиналған әскер таратылған еді, оны қайта жинау қажет болды. Моубрей бірнеше айдан кейін қайтыс болғандықтан, оның негізгі йоркшіл күштермен бірге жүруіне денсаулығының мүмкіндік бермегені де мүмкін. Моубрей Понтефрактта Говардқа қолбасшылықты тапсырды, өйткені йоркшілдер үшін уақыт өте маңызды екенін және ол олармен бірге болғанда, оның сарбаздары оның мүмкіндігінше жылдам жүре алатынын білді. Егер Моубрей ауырып қалса, онда ол жеке өзі шайқасқа қатыспаған болар; Бордман «ауру адам мұндай күшті сарқып қалдыратын сынақтан тірі қалмас еді, әсіресе қару-жарақпен киінген ақсүйек» деп атап өткен. Егер оның жасағы йоркшілдердің артиллериясын жеткізуге міндеттелсе, бұл оларды одан да баяулатар еді және олар жылдамдықтарын арттыру үшін жол бойында қару-жарақтарын тастауға мәжбүр болған болуы мүмкін. Моубрей шайқастың шешуші кезеңінде кеш келді. Бір күндік қатал шайқастан кейін оның ұзақ уақыт бойы болмауы йоркшілдерді алаңдатқан болуы керек, әсіресе олар оны бір күндік сапардан кейін ойлаған шығар. Моубрейдің жоқтығы олар үшін үлкен мәселе болды; Филип А. Хейг оларды түстен кейін сағат төртте оныңсыз өлімге кесілген деп сипаттады. Эдвард пен Моубрей күні бойы көп хабар алмасқан болуы керек, бірақ Моубрейдің әскерлері шайқас алаңының шығыс жиегіне келген кезде екі жақта да шайқас шаршауы пайда болған. Замандас хронист жағдайды былай сипаттады: Моубрей Ланкастердің қанатына шешуші шабуыл жасап, оларды солға бұрды. Оның келуі йоркшіл әскерді жандандырды және күтпеген шабуылымен Ланкастерлердің рухын құлатты, нәтижесінде Ланкастерлер жеңіліске ұшырады және Эдуард IV жеңіске жетті.

The Lancastrian army marched on London, but were refused entry. On 3 March 1461 Mowbray attended a great council at Baynard's Castle, organised a small group of Yorkist loyalists, and agreed to offer Edward, Earl of March the throne. The following day—indicating the urgency for resolution felt by the Yorkists by this stage—Mowbray was sent to East Anglia to "prepare for the war on the party of King Edward". The Lancastrian army had returned to the north where, on 29 March 1461, York and Lancaster met at the Battle of Towton. It was to be one of the longest and bloodiest battles fought on British soil, and "fought in bitter Yorkshire weather and no less bitter spirit", according to historian Charles Ross. On Mowbray's advice, Edward followed the Lancastrian army north with a new army. Mowbray seems to have recruited successfully; one of the Paston letters mentions that "every town hath waged and sent forth." He left East Anglia via Cambridge on 17 March 1461, where Sir John Howard, his cousin and retainer, and his forces joined Mowbray's. Mowbray's army may have constituted elements of the Yorkist rearguard, as such not part of the main army, and were intending to join with it later. He was still not with Warwick's and March's council of war at Doncaster in late March. There are different explanations for the delay. He may have faced difficulty in mustering troops; the army recently raised to fight at St Alban's had been dispersed and this would require re mustering. It is likely that—since he died only a few months later—Mowbray was too ill to keep up with the main Yorkist force. At Pontefract Mowbray transferred command to Howard, knowing that time was of the essence for the Yorkists and while he was with them, his soldiers could only march as quickly as he could. If Mowbray was ill, then it is unlikely that he fought personally; Boardman observed that "a sick man would never have survived such a strength sapping ordeal, especially a noble in armour plate." If his contingent was tasked with bringing up Yorkist artillery, which would have further slowed them down and they may have abandoned armoury en route to increase their speed. Mowbray arrived late but at a crucial point of the battle. His prolonged absence after a day's bitter fighting must have been a worry for the Yorkists, especially as they may have thought him up to a day's march away. Mowbray's absence presented an acute problem for them; Philip A. Haigh describes them, by four o'clock in the afternoon, as doomed without him. There must have been much messaging between Edward and Mowbray throughout the day, but battle fatigue had almost certainly set in on both sides by the time Mowbray's troops arrived on the eastern edge of the
battlefield. A contemporary chronicler described the situation thus

Mowbray launched a decisive attack on the Lancastrian flank, turning them left. His arrival both reinvigorated the Yorkist army and crushed Lancastrian morale with his surprise attack and led rapidly to a Lancastrian rout to give the victory to Edward IV.

Йорктардың тұсында

Граф Маршалдар таққа отырғызу рәсімдерінде маңызды рөл атқарды. Алдыңғылары сияқты, граф Маршал Моубрей 1461 жылғы 28 маусымда Эдуард IV-тің тажына отырғызу рәсімін басқарды. Екі ай ішінде ол бірнеше пайдалы лауазымға ие болды. Патшаның билігі басталғаннан бері қоғамдық тәртіп мәселесі болды, және Шығыс Англия да осыдан тыс қалмады. Сол жылы парламент сайлауы кезінде халық наразылық көтеріп, тәртіпсіздік жасады. Норфолк мұны ынталандырған болуы мүмкін; ол, әрине, тамыз айында сот инспекторы Томас Денисті өлтіруге бұйрық берген болуы мүмкін. Моубрей Йорк әулетін қолдағанмен, биліктің алғашқы жылында Шығыс Англия ақсүйектерінен күшті қарсылық көріп, олар оған қарсы шықты. Бұл патшаның қолдауына және Джон Говардтың графтықтағы қолдауына қарамастан болды. Говард қазір Моубрейдің сенімді адамының бірі болды – «Моубрейдің өте жақын туысы және қызметшісі» деп сипатталды – және Норфолк шерифі болды. Бірақ қараша айына қарай, оны жаңа Йорк режимі тұтқындады.

Өлім

Моубрей йорктердің жеңісінен пайда көре алмады. Ол 1461 жылғы 6 қарашада 45 жасында қайтыс болды және Тетфорд аббаттығында жерленді. Оның жалғыз ұлы Джон оның орнын басты. Оның анасы, Норфолк герцогинясы Кэтрин 1483 жылға дейін өмір сүрді. Моубрейдің өмірінде ол тағы екі күйеуге шықты, ал Моубрей қайтыс болғаннан кейін төртінші күйеуге шықты, ол королева Елизавета Вудвиллдің кіші інісі Джон Вудвилл болды.

Неке және балалылық

Моубрей Еу графы Уильям Буркье мен Букингем герцогинясы Глостер Аннаның қызы Элеонора Буркьеге үйленді. Элеонора оның Іс-әрекет бойынша әділеттіліктен кейінгі ізбасары Генри Буркьедің әпкесі болды. Ерлі-зайыптылардың жақын байланыста болғандығы көрінеді: 1451 жылы саяхаттап жүргенде Моубрей Колин Ричмондтың айтуынша, әйелімен "жеке кездесу" үшін өзінің сүйегін таратқан. Олардың бір баласы болды, ол да Джон, ол 1448 жылы Шрусбери графы Джон Талботтың қызы Елизаветаға үйленді. Ұлы әкесі 1461 жылы қайтыс болғанда он жеті жаста болды және төрт жылдан кейін мүлікті мұраға алды.

Қасиет және мұра

Ральф Гриффитс 1453 жылы архиепископ Джон Кемп қайтыс болғанда, бұл оның "әсіресе Норфолк өзінің" зорлық-зомбылық көрсетуі мен қорқытуына байланысты болуы мүмкін деп болжады. Бір заманауи тарихшы Саффолк аймақта қол жеткізген жетістіктерінің көп бөлігін Моубрейдің "өтте нашар қабілеттілігіне" және оның мәртебесіне ие мырзалардың қорғауына сенегендерге көмектесуде "тиімсіздігіне" байланысты деп санайды. Дж. Р. Ландер Моубрейді "адамгершілігінен айырылған қарақшы" деп сипаттаса, Ричмонд оның "басқалардың қауіпсіз өмір сүру және тұрақты күнкөріс құқығын жеңілтекке қатыстырғанын" айтады. Ричмонд "көптеген ортағасырлық аристократтар жауапсыз болғанмен, Моубрейдің ерекшелігі – жауапсыздығының толыққандылығында" деп жазады. Керісінше, Майкл Хикс Моубрей үшін мәртебе маңызды болғанын, өйткені оның Сомерсеттің (Франциядағы герцогтың нашар өнері үшін) іздеуі оны көрсетеді деп санайды. Сол сияқты, граф маршал ретінде ол рыцарлық дәстүрді және оның қолданылуын жақсы білуі керек, өйткені бұл лауазым үшін өте маңызды болған.

Мәдени суреттер

Моубрей, «Норфолк герцогы» ретінде, Уильям Шекспирдің «Король Генрих VI, 3-бөлімі» пьесасындағы маловаты кейіпкер. Ол I акт, I көріністе және II акт, II көріністе Йорк герцогының қолдаушысы ретінде пайда болады; алғаш рет Сент-Олбан шайқасынан кейін, және «көзге түсетін оппозициямен байланысты» деп суреттеледі. Бұл тарихи фактіге қайшы, өйткені Моубрей осы кезде король Генрихке адал болған. Оның екінші рет Тоутон шайқасында көрінуі. Пьеса бірнеше рет экранда көрсетілді. 1960 жылғы BBC телесериалы «Корольдер дәуірінде» кейіпкер «Генрих VI: Таңғы соғыс» эпизодында Джеффри Уикхэм ойнаған рөлінде пайда болады. 1965 жылы BBC тағы да тарихи пьесаларды теледидарға бейімдеді, бұл жолы 1963 жылғы «Розалар соғысы» театрлық қойылымының негізінде. Моубрей «Эдвард IV» эпизодында Дэвид Харгривс рөлін сомдады. Елизавета заманындағы «Эдмонтонның шайтаншасы» пьесасында Моубрей сахнадағы кейіпкер ретінде көрінбейді, бірақ комедиялық кейіпкер Блэг бірнеше рет: «Мен Норфолк герцогына қызмет етемін» деп мәлімдейді. Пьесаның қай кезеңде орын алғаны туралы ғалымдар арасында пікірталас жүріп жатыр. Ұсыныстар король Генрих VI (1421–1471) билігінен бастап, Елизавета I патшайымының билігі кезіндегі 1580 жылдарға дейін ауысады. XX ғасырдың Шекспир зерттеушісі В. В. Грег оқиғаны Генрих VI билігінде деп санайды, бұл тұжырымын Томас Фуллердің 1662 жылы жарық көрген «Англияның көрнекті тұлғаларының тарихы» еңбегіне негіздейді. Егер осылай болса, пьесадағы «Норфолк герцогы» Моубрей болған болар. Ж. М. Бромлидің сөзіне қарағанда, пьеса «браконьерлік пен мемлекетке қарсы сатқындықтың ұқсастығын» көрсетеді, ал анонимді автор осы герцогті екеуімен де байланыстырады. Рудольф Филер Блэгтің герцогке қызмет етуінің «қорыққандық, браконьерлік және ұрлық» сияқты жағымсыз қасиеттерге негізделгенін атап өтті. Сондай-ақ, оның әзілді сөзінің Шекспирдің ең танымал кейіпкерлерінің бірі – сэр Джон Фальстаффты көрермендердің есіне түсіру үшін әдейілеп жасалғаны болжанады. Шекспирдің «Генрих IV, 2-бөлімінде» Әділет Шалло Фальстаффты бұрын «Томас Моубрей, Норфолк герцогының» жеке беті болған деп еске алады, ол Моубрейдің атасы. Фальстаффты көбінесе сэр Джон Олдкасл немесе сэр Джон Фастдолфтың ойдан шығарылған бейнесі деп санайды, немесе екеуі де Моубреймен байланысты.

Mowbray, as "Duke of Norfolk", is a minor figure in the play King Henry VI, Part 3 by William Shakespeare. He appears in act I, scene I, and act II, scene II as a supporter of the Duke of York; the first time just after the Battle of St Albans, and is portrayed "conspicuously associated with opposition." This is ahistorical, as Mowbray was still loyal to King Henry at this point. His second appearance in the play is at the Battle of Towton. The play has been adapted for the screen several times. In the 1960 BBC TV serial An Age of Kings, the character appears in the episode "Henry VI: The Morning's War" portrayed by Jeffry Wickham. In 1965 the BBC again adapted the history plays for television, this time based on the 1963 theatre production The Wars of the Roses. Mowbray appears in the episode "Edward IV" portrayed by David Hargreaves. In the Elizabethan play The Merry Devil of Edmonton, Mowbray does not appear as a character on stage, but the comical figure Blague repeatedly claims that: "I serve the good Duke of Norfolk." Exactly what period the play is set is the subject debate among scholars. Suggestions range from the reign of King Henry VI (1421–1471) to the 1580s (in Queen Elizabeth I's reign). The 20th century Shakespeare scholar W. W. Greg places it in the reign of Henry VI, basing his conclusion in part on Thomas Fuller's posthumously published History of the Worthies of England (1662). If this is the case then the "Duke of Norfolk" referred to in the play would be Mowbray. According to J. M. Bromley, the play evokes "the similarities between poaching and treason", and the anonymous author deliberately links this Duke of Norfolk to both. Rudolph Fiehler noted how Blague's service to the duke was very much based upon the unsavoury characteristics of "cowardice, poaching and thievery". It has further been suggested that his comic catchphrase was deliberately intended to invoke Sir John Falstaff, one of Shakespeare's best known characters, for the audience. In Shakespeare's Henry IV, Part 2, Justice Shallow refers to Falstaff as having once been a page to "Thomas Mowbray, Duke of Norfolk", Mowbray's grandfather. Falstaff is commonly considered to be a fictional representation of either Sir John Oldcastle or Sir John Fastolf—or possibly an amalgamation of the two—both of whom are variously associated with Mowbray.