Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Людвиг ван Бетховеннің музыкалық шығармасы
Musical composition by Ludwig van Beethoven
Людвиг ван Бетховеннің соль мажорлы, Op. 58 фортепиано концерті № 4 1805–1806 жылдары жазылған. Бетховен 1808 жылғы 22 желтоқсанда Венадағы «Театр ан дер Виен»де өткен концерт барысында бұл концерттің тұсаукесерінде жеке орындаушы болды.
Ludwig van Beethoven's Piano Concerto No. 4 in G major, Op. 58, was composed in 1805–1806. Beethoven was the soloist in the public premiere as part of the concert on 22 December 1808 at Vienna's Theater an der Wien.
Оркестрлеу
Ол соло фортепиано және флейта, екі гобой, екі кларнет, екі фагот, екі валторна, екі труба, литавра және скрипкалар тобынан тұратын оркестр үшін жазылған.
It is scored for solo piano and an orchestra consisting of a flute, two oboes, two clarinets, two bassoons, two horns, two trumpets, timpani, and strings.
Премьера және қабылдау
Ол 1807 жылы наурыз айында ханзада Франц Иосиф фон Лобковицтің үйінде өткен жеке концертте тұңғыш рет орындалды. Сол концертте «Кориолан увертюрасы» мен «Төртінші симфония» да тұңғыш рет таныстырылды. Дегенмен, бұл туындының көпшілік алдындағы тұңғыш көрсетілімі 22 желтоқсан 1808 жылы Венадағы «Театр ан дер Вин» театрында өткен концертте болды. Бетховен тағы да солист ретінде сахнаға шықты. Бұл марафондық концертте Бетховен оркестрмен бірге солист ретінде соңғы рет өнер көрсетті, сонымен қатар «Хоральдық фантазия» және Бесінші және Алтыншы симфониялардың тұңғыш орындалуы болды. Бетховен концертті өзінің досы, шәкірті және демеушісі – эрцгерцог Рудольфқа арнады. 1809 жылғы мамыр айындағы «Allgemeine musikalische Zeitung» басылымында: «[Бұл концерт] Бетховеннің ең тамаша, ерекше, көркем және күрделі концерті» делінген. Алайда, алғашқы орындалысынан кейін, 1836 жылға дейін Феликс Мендельсон оны қайта жаңғыртқанға дейін бұл туынды ұмытылып кетті. Бүгінде бұл шығарма жиі жазылады және концерттік тыңдаушылардың сүйіктісі болып табылады. Көптеген адамдар оны фортепиано концерттері репертуарындағы ең биік деңгей деп санайды.
It was premiered in March 1807 at a private concert of the home of Prince Franz Joseph von Lobkowitz. The Coriolan Overture and the Fourth Symphony were premiered in that same concert. However, the public premiere was not until a concert on 22 December 1808 at Vienna's Theater an der Wien. Beethoven again took the stage as soloist. The marathon concert saw Beethoven's last appearance as a soloist with orchestra, as well as the premieres of the Choral Fantasy and the Fifth and Sixth symphonies. Beethoven dedicated the concerto to his friend, student, and patron, the Archduke Rudolph. A review in the May 1809 edition of the Allgemeine musikalische Zeitung states that "[this concerto] is the most admirable, singular, artistic and complex Beethoven concerto ever". However, after its first performance, the piece was neglected until 1836, when it was revived by Felix Mendelssohn. Today, the work is frequently recorded, and it is a favorite of concert audiences. It is also considered by many to be one of the pinnacles of the piano concerto repertoire.
I. Алегро модерато
Бірінші бөлім соло фортепианомен ашылады, негізгі тоникада қарапайым кенттер ойнайды, содан кейін доминантты кентке тоқталады. Одан кейін оркестр сол тақырыпты, B мажор, тоникке хроматикалық медианттық қатынаста болатын негізгі медианттық тоналдықта орындайды. Осылайша бірінші тақырып енгізіледі. Оркестр негізгі тақырыпты B мажорда жариялайды, бесінші шеңбер арқылы G мажор тоникасының каденциясына дейін төмендейді. Содан кейін тақырып қайтадан орындалады, бұл жолы жоғарғы және төменгі дауыстар арасында стреттода. Тониктегі өте күшті каденция, бір такт ішінде жоғалады, бұл стреттоның белгілерін қамтитын, тынымсыз үштіктермен сүйемелденетін, өтпелі, модуляциялық тақырыпты ұсынады. Музыка минорлық медианттық тоналдықта, B минорында, өте төмен динамикамен – пианиссимода, қозғалады, сол кезде ашылу тақырыбының материалы қайта оралады. Көтерілетін бас партиясы және тізбектес гармониялар арқылы музыка тоник тоналдығын (доминантты педальде) қайта иеленеді, 3, 4 және 5-ші тақтардан алынған жаңа тақырыппен. Соңғы каденция бірнеше таққа кешіктіріледі, содан кейін бастапқы тақтың материалы қозғалыстың жабылу тақырыбы ретінде қайта пайда болады, оған форте доминантты кенттер үстінде тоник педаль қосылады. Феликс Салцер осы ашылу туралы былай дейді: "[Бұл] бүкіл әдебиеттегі ең қызықты алмастырулардың бірі. Бүкіл кезең үзілістің ең қиялға толы кеңейтілуі сияқты көрінеді, үзілістен кейінгі фраза B мажор кентімен батыл түрде тоникты алмастырады. Бұған қоса, бұл үзілістен кейінгі фраза пре-интеррупциялық фразаның соңының бір саты жоғарылатылуы түрінде өте қызықты мелодиялық параллелизмді ұсынады". Фортепианоның кіруі Эйнгангқа ұқсайды, бұл Моцарт заманындағы импровизациялық бөлім, оркестрдің соңғы шешілмеген доминантты кентінен кейін, бірақ фортепиано негізгі тақырыпты ойнағанға дейін пайда болған. Бетховен бұл импровизациялық стильді фортепианодағы ритмді сегіздік ноталардан үштік ноталарға, он алтылық ноталарға дейін және ақырында төмен қарай ағылатын он алтылық секстеттердегі гаммаға дейін үдету арқылы бейнелейді. Содан кейін тоник каденциясының келуіне дейін ұзақ дайындық жұмысы жасалады, ал оркестр тағы да негізгі тақырыпты орындайды.
The first movement opens with the solo piano, playing simple chords in the tonic key before coming to rest on a dominant chord. The orchestra then enters with the same theme, in B major, the major mediant key, which is in a chromatic mediant relationship to the tonic. Thus enters the first theme. The orchestra states the main theme in B major, dropping through the circle of fifths to a cadence in the tonic, G major. The theme is then stated again, this time in stretto between upper and lower voices. A very strong cadence in the tonic, withering away within one bar, introduces a transitional, modulatory theme with restless triplet accompaniment, also containing hints of stretto. The music moves to the minor mediant key, B minor, while its dynamic is reduced to pianissimo, at which point material from the opening theme returns. Through a rising bass line and sequential harmonies, the music regains the tonic key (on a dominant pedal) with a new theme derived from bars 3, 4, and 5. The final cadence is delayed for several bars before the material from the opening bar resurfaces as the movement's closing theme, accompanied by a tonic pedal over forte dominant chords. Felix Salzer says the following about this opening, "[It is] one of the most fascinating substitutions of the entire literature The whole passage appears as a most imaginative prolongation of interruption, the post interruption phrase starting with a B Major chord boldly substituting for the tonic. In addition, this post interruption phrase introduces a very interesting melodic parallelism in form of an augmentation of the end of the pre interruption phrase one step higher." The piano's entrance resembles an Eingang, an improvisatory passage from Mozart's day that would have occurred after the orchestra's last unresolved dominant chord, but before the piano played the main theme. Beethoven captures this improvisatory style by accelerating the rhythm in the piano part, from eighth notes, to triplets, to sixteenth notes, and finally in a scale that rushes downward in sixteenth note sextuplets. A long preparation is then made before a tonic cadence duly arrives, and the orchestra once again takes up the main theme.
II. Andante con moto (Қозғалыспен жүретін)
Екінші бөлімде Бетховеннің 1859 жылғы өмірбаянының авторы Адольф Бернхард Маркс ұсынған, Орфейдің Аид қақпаларындағы фюрияларды (фортепиано мен біріңғай скрипкалар арқылы бейнеленген) бағындыру бейнесі көрінеді. Бұл бөлімнің тыныш ми минорындағы соңы, кез келген үзіліссіз, финалды ашатын до мажорлық аккордтарға жалғасады.
The second movement has been associated with the imagery of Orpheus taming the Furies (represented, respectively, by the piano and unison strings) at the gates to Hades, a suggestion of Beethoven's 1859 biographer Adolf Bernhard Marx. The movement's quiet E minor ending leads without pause into the C major chords that open the finale.
III. Рондо (Виваче)
Алдыңғы бөлімдерден өзгеше, үшінші бөлім дәстүрлі рондо нысанында, қарапайым және өте ырғақты мелодиямен ерекшеленеді. Басты мелодия оркестрдің тыныш кіріспесімен C мажор субдоминантында басталып, кейін G мажор тоникасына қарай фортепианомен бірге аяқталады.
In contrast to the preceding movements, the third movement, in traditional rondo form, is simpler, characterized by a very rhythmic theme. The main theme begins, introduced quietly by the orchestra, in the subdominant key of C major before correcting itself to reach a cadence with the piano in the tonic key of G major.
Кадензалар
Төртінші фортепиано концерті үшін каденциялар оның тарихы бойында көптеген пианисттер мен композиторлар тарапынан жазылған; олардың қатарында Бетховеннің өзі (екі бөлек каденция жиынтығы), Йоханнес Брамс, Клара Шуман, Ферруччо Бусони, Ханс фон Бюло, Игнац Мошелес, Камиль Сен-Санс, Антон Рубинштейн, Вильгельм Кемпф, Николай Медтнер, Эуген д’Альберт, Леопольд Годовский, Вильгельм Бакхаус, Самуил Файнберг, Мануэль М. Понс және т.б. кіреді.
Cadenzas for the Fourth Piano Concerto have been written by a number of pianists and composers throughout its history; these include Beethoven himself (two separate sets of cadenzas), Johannes Brahms, Clara Schumann, Ferruccio Busoni, Hans von Bülow, Ignaz Moscheles, Camille Saint Saëns, Anton Rubinstein, Wilhelm Kempff, Nikolai Medtner, Eugen d'Albert, Leopold Godowsky, Wilhelm Backhaus, Samuil Feinberg, Manuel M. Ponce, etc.
Қабылдау
2021 жылға дейін бұл Карнеги залында 192 рет орындалған екінші ең танымал фортепиано концерті еді.
as of 2021, it was the second most performed piano concerto at Carnegie Hall, with 192 performances.