Кіріспе

Мысыр перғауыны Хеджхеперре Сетепенре Такелот II Си Эсе – Ежелгі Мысырдың жиырма үшінші династиясының перғауыны. Ол Амон Такелот F бас діни қызметкері, Фивадағы Амон Нимлот C бас діни қызметкерінің ұлы, сондықтан соңғы академиялық зерттеулерге сәйкес Нимлот C-ның ұлы және патша Осоркон II-нің немересі ретінде анықталды. Такелот II-ге жататын екі айлық датаға сүйене отырып, бұл Жоғарғы Мысыр перғауыны б.з.б. 845 немесе 834 жылы екіге бөлінген Мысырдың тағына отырды деп есептеледі. Қазіргі египтологтардың көпшілігі, соның ішінде Эйдан Додсон, Джерард Брукман, Юрген фон Беккерат, М. А. Лихи және Карл Янсен Винкельн де Дэвид Астонның 1989 жылғы гипотезасын қабылдайды. Такелот II Орта және Жоғарғы Мысырды қамтыған жеке патшалықты басқарды, ол Төменгі Мысырды басқаратын Таниттің жиырма екінші династиясынан ерекшеленді. Такелот F, Амонның бас діни қызметкері Нимлот C-ның ұлы және мұрагері, Осоркон II-нің соңғы үш патшалық жылында өзін патша Такелот II деп жариялағанға дейін Осоркон II-нің бас діни қызметкері ретінде қызмет етті. Бұл жағдайды Карнактағы J ғибадатханасының қабырғаларындағы рельефтік суреттер растайды, оны Такелот F өзінің Бас діни қызметкері ретінде Осоркон II-ге арнады, ол салтанатты және патша ретінде бейнеленген. Такелот II Си Эсе және оның ұлы Осоркон B-ді атаған барлық құжаттар Орта немесе Жоғарғы Мысырдан (Төменгі Мысырдан емес) шыққан, ал Танистегі патша қабірі, онда патша Хеджхеперре Сетепенре Такелот деп аталған, Bubastis-тен 9-жылғы стела қазір тек Такелот I-ге ғана тиесілі деп танылған. Такелот I мен II бірдей преноменді қолданған кезде, Такелот II өзінің патша титулына Си Эсе ("Изиданың ұлы") деген есімді қосты, бұл оның өзін Фивамен байланыстыруына және Такелот I-ден ерекшеленуіне мүмкіндік берді.

Тақ мұрагері Осоркон

Такелот II Осоркон II-нің соңғы 3 жылында және Шошенқ III-тің алғашқы 2 онжылдығында Орта және Жоғарғы Египетті басқарды. Бүгінде египтологтардың көпшілігі патша Осоркон III-ті Такелот II-нің ұлы, "Тәждік ханзада және Бас жұбыншы Осоркон В" деп мойындайды. Оның кім екендігі туралы түсініспеушілік туды, себебі Карнақтағы Бубастит есігіне қашалған Тәждік ханзаданың жылнамасында Осоркон өзінің іс-әрекеттерін Такелот II-нің билік жылдарымен (11-24 жылдар) – қысқа 25-ші жылды атамастан – және содан кейін Танит патшасы Шошенқ III-тің (22-29 жылдар) жылдарымен белгілеген. Кеннет Китчен бұл Шошенқ III-тің Танисте Такелот II-ге мұрагер болғанын білдіреді деп түсіндірсе, шындығында Такелот II мен Шошенқ III шамамен бір замандас болған. Өйткені Такелот II-нің 25-ші жылында әкесі қайтыс болғаннан кейін, Осоркон В өзінің қызметін Шошенқ III-тің 1-ші жылынан емес, 22-ші жылынан бастады. Осылайша, Осоркон В-нің Тебаны қайта бағындыру үшін күресі ешқашан екі онжылдыққа созылмады (Шошенқ III-тің 1-ші жылынан 22-ші жылына дейін), өйткені Китченнің хронологиясы бойынша Такелот II-нің 25-ші жылы Шошенқ III-тің 22-ші жылымен сәйкес келеді. Осоркон В әкесінің тағына бірден отырмады, себебі ол бәсекелесі Педубаст I және кейіннен Шошенқ VI-мен Тебаны бақылау үшін ұзақ азаматтық соғысқа қатысты. Оның орнына, ол өзінің қызметін Танистегі 22-ші династияның фараоны Шошенқ III-ке байланыстырды. Шошенқ III Тәждік ханзада Осоркон В-ні таққа ығыстыра алмады, өйткені екеуі де жеке патшалықтарды басқарды: 22-ші династия Төменгі Египетті, ал Такелот II / Осоркон В Жоғарғы Египеттің көп бөлігін Гераклеополис Магнадан Тебаға дейін басқарды, олардың есімдері тарихи ескерткіштерде сақталған. 1983 жылы Технада жапон археологтары (Хеян мұражайы, 1983) бір сыйлық тасын тапты, ол Осоркон III-тің бұрын Амонның бас жұбыншысы болғанын көрсетеді. Бұл адам тек белгілі Бас жұбыншы Осоркон В болуы мүмкін, өйткені жарты ғасырдан кейін Такелот III билікке келгенге дейін Осоркон есімді басқа Теба бас жұбыншылары белгілі емес, ол кезде соңғысының ұлы Осоркон F осы лауазымда болды.

Теба көтерілісі мен қақтығысы

Такелот II билігінің 11-ші жылы Педубаст I бастауымен көтеріліс басталды. Оның ізбасарлары Тебада осы патшаның билігіне қарсы шықты. Такелот жауап ретінде ұлы Осоркон Б-ні Тебаға қарай теңізге жолдап, көтерілісті басуға бұйырды. Осоркон Б қаланы бақылауда ұстап, өзін Амонның жаңа бас жұбыны деп жариялады. Осоркон көтерілісшілердің кейбір денелерін қасақана өртеп, олардың жандарына мәңгілікке тыныштық бермеуді көздеді. Бірақ төрт жыл өткен соң, Такелот II билігінің 15-ші жылы екінші ірі көтеріліс болды. Бұл жолы Педубаст I Осоркон Б-нің күштерін Тебадан қуды. Бұл Жоғарғы Египетте ұзаққа созылған қырқылыс пен тұрақсыздыққа алып келді, себебі Тебаны бақылау үшін Такелот II/Осоркон Б және Педубаст I/Шошенк VI арасындағы тартыс күшейді. Бұл қақтығыс 27 ұзақ жылға созылды – Такелот II билігінің 15-ші жылынан 25-ші жылына дейін, содан кейін Шошенк III билігінің 22-ші жылынан 39-шы жылына дейін, Осоркон Б жауларын жеңіп, осы ұлы қаланы бағындырған кезге дейін. Осоркон Б жеңіске жеткен соң өзін патша Осоркон III деп жариялады. Басқа мәселелерге келетін болсақ, Карнақтағы Бубастис есігіне қашалған Принц Осоркон Б-нің жылнамасы Осорконның әкесі билік құрған 11-24 жылдар аралығындағы және Шошенк III билік құрған 22-29 жылдар аралығындағы іс-әрекеттерін жазады. Дегенмен, Такелот II-нің қысқа 25-ші жылы Такелот қайтыс болғанға дейін Тебада бас жұбан қызметін атқарған ұлының сыйлық стеласымен расталған; ол Такелот II-нің қызы Каромама Е-ге 35 ауроура жер сыйлады. Берлиндегі 3048 папирусы да енді Такелот II (емес, Такелот III) билігінде болған кезеңге жатқызылды, себебі осы құжатта Такелот II патшалығында қызмет еткені белгілі Харси атты адамның куәлігі бар. Бұл папируста 13-ші жыл, 14-ші жыл, 16-шы жыл, 23-ші жыл және тіпті 26-шы жыл сияқты бірнеше жыл көрсетілген. Бірақ Такелот II үшін 26-шы жылдың болуы белгісіз және ол басқа фараонға қатысты болуы мүмкін. Такелот II Ташеп есімді әйелге де үйленген. Олардың бір ұлы болды: Нимлот, ағаш стелада (Турин 1468/Ватикан 329) Такелот пен Ташеп патшаларының ұлы ретінде көрсетілген. Ол Такелот II-нің ұлы деп есептеледі. Ир Баст удja тjaу, Пахурумен, узирь Падиамонеттің ағасымен үйленген. Ол Такелот II немесе Такелот III-нің қызы болды. Ди Эсе несит, узирь Падиамонеттің жүйесі Неспакашути Б-ге үйленген. Ол Такелот II немесе Такелот III-нің қызы болды.