Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Стапюркув – Польшаның Свято-Кржиск воеводиясының Конецкий округінде орналасқан 6200 тұрғыны бар қала. Қала тарихи Кіші Польша провинциясының құрамына кіреді.
Stąporków is a town with 6,200 inhabitants in Końskie County, Świętokrzyskie Voivodeship, Poland. The town belongs to the historic province of Lesser Poland.
Тарих
Қаланың аты, әлдебір иесінің аты – Стапордан шыққан болуы мүмкін. Бұрын оны Стомпорков деп те атаған. Стапорковтың тарихы 16 ғасырдың ортасына дейін барып, Ескі Польша өнеркәсіптік аймағының бір бөлігі болған ерте темір өндіріс орындарымен байланысты. Бұл жеке меншік ауыл, әкімшілік жағынан Польша Корольдігінің Кіші Польша провинциясындағы Сандомирж воеводствосының Жарнув округіне қарасты. 1738–1739 жылдары Польша Корольдігінің канцлері Ян Малаховский мұнда доменді пеш салдырды. 1781 жылы тау-кен және металлургия саласындағы неміс пионері, граф Фридрих Вильгельм фон Реден Стапорковқа сапар шекті. Сол кезде ауылдың пеші аптасына жүз пудтай шойын өндірді, бұл Жоғарғы Силезиядағы ұқсас кәсіпорындардан артық еді. 1838 жылы Малаховскийлер зауытты кеңейтіп, жаңғыртты. Ескі доменді пештің орнына екі жаңа пеш орнатылды. 1876–1895 жылдар аралығында зауытта жаңа жаңартулар мен кеңейту жұмыстары жүргізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде зауыт көптеп қирап, жабдықтары тартылып алынса да, ол 1938 жылға дейін жұмыс істеді, ал ғимараттары 1945 жылға дейін сақталды, бірақ қатты шайқастарда қирады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, неміс оккупациясы тұсында 1940 жылдың 4 сәуірінде неміс жандармдары жергілікті поляк қарсылық қозғалысының 18 жасар сарбазы Мариан Гуттың отбасын қырғынға ұшыратты. Осы оқиғада оның ата-анасы, 12 жасар інісі және 2 жасар қарындасы қаза тауып, отбасының үйі өртеніп кетті. Бұл жерде ескерткіш орнатылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жергілікті өнеркәсіп қайта іске қосылды және темір кенін өндіру басталды. 1961 жылы темір құю зауытында 1100 адам жұмыс істеді, ал Стапорков халқы 1946 жылы 700 адамды құраса, 1961 жылы 3472 адамға жетті. 1967 жылы Стапорковқа қалалық құқық берілді, ал 1960 жылдардың соңында денсаулық сақтау орталығы, гимназия және спорт залы салынды.
The town's name is probably derived from the name of the owner, Stąpor. In the past, it also used to be called Stomporków. The history of Stąporków dates back to the mid 16th century, and is associated with early ironworks, which was part of the Old Polish Industrial Region. It was a private village, administratively located in the Żarnów County in the Sandomierz Voivodeship in the Lesser Poland Province of the Polish Crown. In 1738–1739 a blast furnace was built here by Polish Crown Chancellor Jan Małachowski. In 1781, Count Friedrich Wilhelm von Reden, a German pioneer in mining and metallurgy, visited Stąporków. At that time, the village's furnace produced a hundredweight of pig iron per week, more than similar plants in Upper Silesia. In 1838 the Małachowski family expanded and modernized the plant. An old blast furnace was replaced by two modern ones. Between 1876 and 1895, new upgrades and expansions of the plant took place. Despite the widespread destruction and requisition of equipment during World War I, the plant operated until 1938, and the buildings survived until 1945, when they were destroyed during heavy fighting. During the German occupation (World War II), on April 4, 1940, German gendarmes committed a massacre of the family of Marian Gut, an 18 year old soldier of the local Polish resistance. In the massacre, his parents, 12 year old brother and 2 year old sister were murdered and the family's house was burned down. There is a memorial at the site. After World War II, the local industry was reopened, and iron ore mining was initiated. The iron foundry in 1961 employed 1,100 people, and Stąporków population increased from 700 in 1946 to 3,472 in 1961. In 1967 Stąporków received municipal rights, and in the late 1960s, a Health Centre, a Gymnasium, and a sports hall were built.