Кіріспе

Австралияның қамқоршысы, Таза Ана Мария және Кіші Базилика (әдетте, Қасиетті Мария соборы) – Сидней Рим-католик архиепископиясының соборлық шіркеуі және Сидней архиепископының резиденциясы. Ол «Таза Ана Мария, Христиандарға көмекші», Австралияның қамқоршысына арналған және 1932 жылдың 4 тамызында Папа Пий XI оған кіші базилика атағын және құрметін берді. Қасиетті Мария соборы Австралиядағы ең ұзын шіркеу. Ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Сидней қаласындағы жергілікті басқару аймағында, Сиднейдің орталық бизнес ауданының шығыс шекарасына жақын Колледж көшесінде орналасқан. Орталық бизнес ауданындағы биік ғимараттарға қарамастан, собордың әсерлі құрылымы мен екі мұнарасы оны барлық жақтан танымал етеді. 2008 жылы Қасиетті Мария соборы 2008 жылғы Жастар күнінің орталық нүктесіне айналды және Папа Бенедикт XVI осы оқиғаға қатысып, жаңа алдыңғы тұстағы алтарьды киеледі. Соборды Уильям Уорделл жобалап, 1866-1928 жылдары салынды. Ол сондай-ақ Қасиетті Мария католиктік соборы және Капитул үйі, Қасиетті Мария соборы және Мария соборы деп те аталады. Бұл мүлік 2004 жылдың 3 қыркүйегінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіміне енгізілді.

Өмірбаян

Сидней 1788 жылғы 26 қаңтарда Ұлыбританиядан әкелінген тұтқындар үшін капитан Артур Филипптің атынан король Георг III атынан жазалау ортасы ретінде құрылды. Сиднейге сол кезде келгендердің көп бөлігі әскерилер еді, олардың кейбіреулері әйелдері мен отбасыларымен бірге келді; сонымен қатар, еркін қоныстанғандар да болды. Колонияның алғашқы діни қызметкері Англия шіркеуінің пастор Ричард Джонсон болды. Көптеген сотталғандар мен қоныс аударушылардың, олардың діни қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ешқандай шара қабылданбады, олардың көпшілігі рим-католиктер еді. Бұл кемшілікті жою үшін ирландтық католик діни қызметкері, О'Флинн әкесі, Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясына сапар жасады, бірақ ол үкімет рұхсатысыз келгендіктен, ол үйіне қайтарылды. 1820 жылға дейін ғана екі діни қызметкер, Коноли әкесі мен Джон Терри әкесі Австралиядағы рим-католиктерге ресми түрде қызмет көрсету үшін келді. Коноли әкесі Тасманияға, ал Терри әкесі Сиднейде қалды. Терри келген күні Сидней қаласының үстінде екі мұнарасымен көтеріліп тұрған, Құрметті Марияға арналған алтын тастан салынған ғимаратты көріп, аян алғанын мәлімдеді. Бұл аян 180 жылдан кейін және үш аралық ғимарат салынғаннан кейін ғана іске асты.

Бір шіркеуден екіншісіне

Тери әке шіркеу салу үшін жер сұрады. Ол Сиднейдің батыс жағында, Дарлинг гаваньына қарай жер тіледі. Бірақ оған бөлінген жер шығысқа қарай, губернатор Лаклан Маккуоридің бірнеше құрылыс жобаларының жанында болды – 1811 жылғы аурухана, Хайд-парк казармасы және сонымен қатар сот ретінде де пайдаланылған Сент-Джеймс англикан шіркеуі. Католик шіркеуіне арналған кеңірек жер, Маккуоридің ғимараттарына кірпіштер жасалған шөл далаға қарап тұрды. Бұл аймақ қазір Хайд-парк, ағаштармен көмкерілген аллеялары мен Арчибальд фонтанымен әсемделген. Бірінші Сент-Мэри шіркеуінің негізі губернатор Маккуоридің 1821 жылғы 29 қазанда салынды. Джеймс Демпси салған бұл қарапайым крест тәрізді тас құрылыс, тік терезелері мен мұнаралары арқылы готика стилінің өркендеген сәніне құрмет көрсетті. 1835 жылы Джон Полдинг Австралиядағы Рим-католик шіркеуінің алғашқы архиепископы болды. 1851 жылы шіркеу Август Велби Пугиннің жобалары бойынша қайта жаңартылды. Тери әке 1864 жылғы 25 мамырда дүние салды. 1865 жылғы 29 маусымда шіркеу өртеніп, толық қирады. Сол кездегі архидиакон, отец МакЭнроу, архиепископ Полдинг жасаған жоспар бойынша қазіргі соборды салу үшін дереу жоспарлау және қаржы жинау жұмыстарын бастады. Полдинг готикалық қайта жандану қозғалысының ең белгілі сәулетшісі Август Велби Пугиннің шәкірті Уильям Уорделлге хат жазды. Полдинг Сидней университетіндегі Сент-Джон колледжін Уорделл салғанына қатты әсерленді. Хатта Полдинг Уорделлге дизайн бойынша толық еркіндік берді: «Қандай жоспар болсын, қандай стиль болсын, біздің мүмкіндігіміз шегінде әдемі және сәнді нәрсе жасаңыз». Уорделл 1858 жылы Мельбурндағы Сент-Патрик соборын жобалап, құрылысын бастаған еді. Алдымен екі кезеңнен тұратын жоспар болды. Уақытша ағаш шіркеу салынды, ол да 1869 жылғы жазда өртеніп, қирады. Үшінші уақытша шешім – собордың емес, Сент-Мария мектебінің орнында берік кірпіштен салынған ғимарат болды, ол қазіргі құрылыс пайдалануға берілгеннен кейін де ұзақ жылдар бойы қызмет етті.

Құрылыс

1868 жылы архиепископ Полдинг қазіргі собордың іргетасын қалады. Ол кең бастырауы, науқаны және үш мұнарасы бар үлкен әрі амбициялық құрылыс болуға тиіс еді. Полдинг 1877 жылы қайтыс болғандықтан, оны пайдалануды көре алмады. Бес жылдан кейін, 1882 жылдың 8 қыркүйегінде оның ізбасары, архиепископ Воган, бағыштау миссасына төрағалық етті. Архиепископ Воган сол күні алғаш рет соққан қоңыраулардың салтанатты дыбысын естіді. Воган 1883 жылы Англияда қайтыс болды. Собордың осы кезеңдегі құрылысшысы Джон Янг болды, ол сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльстің Аннандейл қаласында готикалық жаңғыру стиліндегі "Абби" деп аталатын үлкен құмтас үй салды. Бірақ Сент-Мэри әлі де толыққанды аяқталмаған еді, құрылыс кардинал Моран басшылығымен жалғасты. 1913 жылы архиепископ Келли бастырауға іргетас салды, ал жұмыс Хеннесси, Хеннесси және Ко. архитектуралық фирмасымен жалғасты. 1928 жылы Келли 29-шы Халықаралық Эвхаристиялық Конгресс басталған кезде бастырауды бағыштады. Ішкі қабырғалардағы құмтастың түсі мен текстурасының шамалы айырмашылығы құрылыстың бірінші және екінші кезеңдерінің арасын аңғартады. 1939 жылдың сәуір айында премьер-министр Джозеф Лайонс қайтыс болғаннан кейін, ол бірнеше күн бойы Сент-Мэри соборында жатты, содан кейін Тасманиядағы туған қаласы Девонпортқа жерлену үшін апарылды. Соборды безендіру және көркемдеу жұмыстары архиепископ Воганның қалдықтары Сиднейге қайтарылып, Ирландия Әулиелерінің капелласында жерленгеннен кейін де жалғасты. Көптеген ерте дін қызметкерлері мен епископтардың денелері сақталған, әсем безендірілген крипт 1961 жылы кардинал Гилрой бағыштағанға дейін аяқталмады. Собордың фасадындағы екі төртбұрышты мұнара ұзақ жылдар бойы әдемі ғимаратқа көңілсіз келбет берді. Уорделл ұсынған мұнаралар ешқашан салынбайтыны анық болғандықтан, орталық мұнарамен үйлесетін шыңдар орнату ұсынылды. Бірақ Жаңа Мыңжылдыққа орай Үкіметтен алынған гранттың арқасында мұнаралар 2000 жылы аяқталды.

2000 жылдан бастап

2008 жылы Қасиетті Мария соборы 2008 жылғы Дүниежүзілік жастар күнінің орталығына айналды және Рим папасы Бенедикт XVI оған келді. Ол 19 шілдедегі уағызында Австралиядағы католик дін қызметкерлері жасаған балаларға қатысты жыныстық зорлыққа толыққанды кешірім сұрады, оның 107 жағдайы сот арқылы анықталды. 2014 жылдың 16 желтоқсанында Архиепископ Энтони Фишер 2014 жылғы Сиднейдегі кешірім оқиғасының құрбандары үшін Римдік Миссалдан "Азаматтық ала-құла кезіндегі әуен" дұғаларын оқыды. 19 желтоқсан күні таңертең соборда Тори Джонсон мен Катрина Доусонға арналған еске алу рәсімі өтті. Оған генерал-губернатор Питер Косгроув, сол кездегі коммуникация министрі Малкольм Тернбулл, сенатор Артур Синодинос, Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі Майк Бэйрд және сол кездегі көлік министрі Глэдис Бережиклиан қатысты.

Жоспар

Қасиетті Мария соборы ірі соборлардың арасында ерекшелігі – оның өлшемі, айналасындағы қала жоспары және жер бедерінің еңістігі салдарынан, әдеттегідей шығыс-батыс емес, солтүстік-оңтүстік бағытта салынған. Литургиялық шығыс жағы солтүстікте, ал батыс фасады оңтүстікте орналасқан. Собордың жоспары дәстүрлі ағылшын соборларына тән, крест тәрізді пішіндес, кіреберіс және трансепттердің қиылысқан жерінде мұнарасы бар, ал батыс жағында (осы жағдайда оңтүстік) екі мұнара орналасқан. Ғибадатхананың шіркеу бөлігі Линкольн, Йорк және басқа да бірнеше ағылшын соборларындағыдай шаршы пішіндес. Оңтүстік жағында үш процессиялық есік бар, сонымен қатар Хайд-паркке және соборға жақын орналасқан пресвитерия ғимараттары мен мектепке қосымша кіреберістер трансепт қасбеттерінде ыңғайлы түрде орналасқан.

Стиль

Архитектурасы 19 ғасырдың готикалық жаңғыруына тән, Кембридж Камден қоғамының күнделіктерінен, Джон Раскиннің еңбектерінен және Август Уэлби Пугиннің сәулетінен шабыттандырылған. Негізгі тас қаланған кезде сәулетші Эдмунд Блэкет Сиднейдің әлдеқайда кішкентай перпендикулярлы готика стиліндегі англикандық соборы мен Сидней университетінің бас ғимаратын жаңа ғана аяқтаған еді. Уильям Уорделлдің жоспары іске асырылғанда, Сент-Мэри кішкентай Сент-Эндрюден әлдеқайда ірі, әсерлі және сұрғылт құрылыс болуға тиіс еді. Оның сәтті орналасуының арқасында, қаланың көптеген көріністерінде биік ғимараттарға қарамастан, әлі де басымдық танытады. Собордың стилі геометриялық өрнекті готика болып табылады, ал археологиялық түбірі 13 ғасырдың соңындағы Англияның діни сәулетіне жатады. Ол Линкольн соборының стиліне өте жақын, үлкен ғибадатхана терезесінің ою-өрнегі Линкольндегідей дерлік.

Сыртқы

Ғимараттың Хайд-парктен көрінісі, үшкір аркалары мен қарапайым ою-өрнектері бар готикалық терезелердің реттелген тізімімен ерекшеленеді. Жоғарғы шатыр сызығы клерсторей терезелерінің үстіндегі әсем қақпақтармен бөлінген, тесілген парапетпен аяқталады, одан тік беткейлі тақтатасты шатыр көтеріледі, француз стиліндегі көптеген кішкентай люктермен. Аралықтардың шатыр сызығы клерсторейге тіреу беретін мықты тіректердің арасында ою-өрнектелген босстармен безендірілген. Хайд-парққа қарап тұрған трансепт, көптеген француз соборларындағыдай, әдеттегі қоғамдық кіреберіс жолын ұсынады және негізгі қасбеттен айырмашылығы, ою-өрнектелген толыққан есіктері жергілікті шеберлердің готика стилінде жобалау және ойып жасаудағы шеберлігін көрсетеді. Жапырақты босстарға Австралияның туған өсімдіктері, соның ішінде Жаңа Оңтүстік Уэльстің гүлдік белгісі – варатах кіреді. Әдетте, қасиетті Мария соборіна қаладан Хайд-парк арқылы жаяу барады, онда трансепт алды және орталық мұнара Арчибальд фонтанының фонында көтеріледі. 20-шы ғасырда Хайд-парктің бағбандары собор жағында бақ құру арқылы көріністі одан әрі жақсартты, онда көшеттер көбінесе крест пішіндес болып келеді. Архитектураның көптеген ағылшын ерекшеліктеріне қарамастан, оның ішкі және ғибадатханалық бөлігін қоса алғанда, кіреберіс қасбеті ағылшын стилінде емес. Бұл дизайн, барлық готикалық батыс қасбеттерінің ең танымал үлгісі – Париждің Нотр-Дам соборіның вертикаль және горизонталь элементтерінің үйлесімділігіне, үш алып порталына және орталық роза тәрізді терезесіне негізделген. Трансепттердің әрқайсысында тағы екі үлкен роза тәрізді терезе бар. Француз қасбеті Личфилд соборындағыдай екі тас шпилімен жасалуы тиіс еді, бірақ олар ғимарат салына бастағаннан кейін 132 жыл өткен соң ғана орнатылды. Қоңырауларды ұстайтын мұнара тығыз, бірақ оның силуэті биік, шоқтықты шыңдармен әсемделу арқасында тартымды. Негізгі қасбеттің аяқталған шпильдері Колледж көшесі бойындағы собордың көрінісін жақсартады, әсіресе собор алдындағы баспалдақтан салтанатты түрде кіру кезінде. Олардың биіктігі 105 метр, бұл Сент-Мэри соборін Австралиядағы төртінші биік шіркеу етеді, Мельбурндағы үш шпильді Сент-Патрик соборы, Мельбурндағы Сент-Пол соборы және Бендигодағы Әулие Жүрек соборынан кейін.

Интерьер

Көлденең қимасы бойынша собор көптеген ірі шіркеулерге тән, жоғары орталық неф және екі жағында нефті нығайтатын және ішкі кеңістік бойымен өтуге мүмкіндік беретін наурындармен ерекшеленеді. Осылайша, собордың ішкі кеңістігі үш деңгейде көтеріледі: аркада, галерея және нефті жарықтандыруға арналған терезелері бар клиресторий. Ғимарат алтын түсті құмтастан салынған, сыртқы жағы ауа райының әсерінен алтын қоңыр түске айналған. Шатыры қызыл кедрден жасалған, ал басты нефтің шатыры ашық доғалы конструкциядан тұрады және әдемі ойылған өрнектермен безендірілген. Ғимараттың қақпасы ағаштан жасалған күмбезбен жабылған, ол Питерборо соборындағы ағаш шатыр сияқты қызыл, көк және алтын түстермен әшекейленуі тиіс еді, бірақ бұл жоспар іске аспады. Ағаштың жылы түсі тасқа керемет контраст тудырады. Бүйірлік наурындар таспен қапталған, әр қабырғалы күмбездің ортасында үлкен дөңгелек ою бар. Көп жылдар бойы, мінбердің астындағы иісті кеңістікке кірген балалар осындай әдемі ойылған оюдың кішкентай, көбінесе көрінбейтін нұсқасын тапты. Ғимараттардағы барлық аркалардың ұштарында әулиелердің бастары бейнеленген. Әсіресе, зінардaғы аркалардың бастары көз деңгейінде орналасқан, оларды егжей-тегжейлі зерттеуге болады. Бас алтарьдың артындағы экран Жаңа Зеландиядан әкелінген Оамару әктасынан мұқият ойылған. Онда, тікелей артында орналасқан Анамыздың алтарындағы сияқты, мүсіндермен толтырылған нишалар бар. Соборда екі үлкен және екі кішкентай капелла бар, олардың ішіндегі ең үлкені – Қасиетті Жүрек және Ирландия Әулиелері капеллалары. Анамыз капелласының екі жағында Әулие Иосиф және Әулие Петр капеллалары орналасқан, олардың әрқайсысы әдемі ойылған алтарьлармен және әр нишадағы кішкентай мүсінмен безендірілген. Келли капелласының еденіндегі әшекейлі мозаикалар 1937 жылы Melocco Co. компаниясымен төселген, шамамен сол кезде Сент-Джон колледжінің Анамыз капелласындағы мозаика еденін де Уорделл жобалаған.

Жарықтандыру

Австралия күн сәулесінің күшті болуына байланысты, құрылыс кезінде жоғарғы терезелерді сары шынымен жабу туралы шешім қабылданды. Бұл шыны жылдар өте қараңғырып, ішке жарық аз кіруде. Сары шыны төменгі терезелердің басым көк түсті әйнектермен сәйкес келмейді. Қараңғылықты жеңілдету үшін 1970 жылдары соборға ғимараттың барлық бөліктерін шамамен бірдей жарықпен қамтуға арналған кең ауқымды жарықтандыру жүйесі орнатылды. Ішкі кеңістік дифузды сары жарықпен жарықтандырылған, ол жоғарғы терезелер сияқты, боялған әйнектің ақ бөліктерінен өтетін табиғи жарықтың әсеріне қайшы келеді. Орнатылған жарық, готикалық стильдегі соборда әдетте болатын жарық пен көлеңке арасындағы қалыпты үлгіні бұзып, әдетте жарық аз түсетін құрылым бөліктерін ең жақсы жарықтандырады.

Боялған шыны

Собордың боялған шынылары Hardman & Co. компаниясының туындысы болып табылады және шамамен 50 жылдық кезеңді қамтиды. Әртүрлі тақырыптарды бейнелейтін 40-қа жуық суретті терезелер бар, олардың ең бастысы – адамның күнәға ірілуі мен Мәриямның бейнесі, ол Исаның жанында таққа отырғызылып, христиандарға оның мейірімділігін тілеу үшін жалбарынады. Басқа терезелерде розарийдің құпиялары, Исаның дүниеге келуі мен балалық шағы, сондай-ақ әулиелердің өмірі көрсетілген. Стильдік тұрғыдан алғанда, терезелер 19 ғасырдың готикалық жаңғыруынан 20 ғасыр басындағы көбірек суретшілдік және әсем стильге өтеді.

Қазыналар

Сент-Мэри қазыналарға және құдайға бағытталған заттарға толы. Навтың қабырғалары бойында Париждік Л. Шове маймен салған және 1885 жылы кардинал Моран таңдаған Қайырлы Жолдар орналасқан. Батыс трансептінде Микеланджелоның Пиетасының мәрмәрден жасалған көшірмесі тұр, ал түпнұсқасы Римдегі Әулие Петр базиликасында сақталған. Бұл мүсін Австралияға Дэвид Джонс Лтд универмагында көрмеге қою үшін әкелінген, кейіннен соборға сыйға берілді. Бұрын криптада, кешкі күннің сәулесі түскен жерде, Джордж Вашингтон Ламберт жасаған белгісіз сарбаздың қабірі орналасқан еді. Бұрын жоғарыдан көруге болатын қабір қазір собордың негізгі бөлігіне көшірілді, соның арқасында жұртшылыққа оған қол жеткізу оңайырақ болды. Криптте Питер Мелоко мен оның компаниясы жасаған кең мозаикалық еден бар. Бұл дизайнның негізінде Кельттіктердің зәулім жарық қолжазбасы сияқты әсем безендірілген айқыз жатыр, оның ішінде жаратылыс күндері мен Құдай ана Мариямның лақаптары бейнеленген дөңгелек суреттер орналасқан.

Музыка

Қазіргі уақытта Сент-Мэридегі музыка тобына музыка директорының міндетін уақытша атқарушы Саймон Ниминьский, ассистент-органшылар Каллум Нокс және Доминик Моавад; сондай-ақ музыка әкімшісі Элеонора Тейг кіреді.

Құбырлы мүшелер

Алғашқы соборда орнатылған алғашқы құбырлы органды Лондондық Генри Бевингтон 1841 жылғы маусым айында салған. Екі мануалды және 23 тоқтаудан тұратын бұл орган 1865 жылы өртенгенге дейін Австралиядағы ең ірі орган болды. 1942 жылы Брисбендік Джозеф Хауэлл Уайтхаус (1874–1954) салған құбырлы орган басты есіктің үстіндегі, негізгі кеме соңындағы галереяға орнатылды. 1959 және 1971 жылдар аралығында Рональд Шарп (1929 жылы туған) ғибадатхананың трифориум галереясына электрлік құбырлы орган орнатты, бірақ ол толық аяқталған жоқ. 1997 жылы Orgues Létourneau компаниясы (Сент-Хясинте, Квебек) жаңа құбырлы орган жасап, батыс трансептің роза терезесінің айналасына салынған жаңа галереяға орнатты. Ол 1999 жылы аяқталып, кардинал Клэнси арқылы бағышталды. Летурно органы үш мануалды және 46 тоқтаудан тұрады. Галереядан ойнаудан басқа, оны еден деңгейінде орналасқан төрт мануалды жылдам электрондық консоль арқылы Уайтхаус органымен бірге ойнатуға болады. Бұл консоль сонымен қатар Уайтхаус органын басқарады. Хенк Клоп жасаған үш тоқтаулы камералық орган Ирландия қасиеттілері шіркеуінде орналасқан және апта ішіндегі кешкі құлшыныққа сүйемелдеу үшін қолданылады. Квиреде Роджерстің цифрлық органы бар, ол күнделікті хорлық литургияларды сүйемелдейді. Криптада Bellsham Pipe Organs (1985) компаниясы жасаған орган орналасқан.

Хорлар

Соборда діни ән айтатын екі хор бар. Кафедральдық хор көбінесе күнделікті ән салады. Сонымен қатар, ерікті ересектерден құралған St Mary's Singers хоры да бар, ол тұрақты түрде қызметтерде және кейде концерттерде өнер көрсетеді.

Қасиетті Мария соборының хоры

19 ғасырда аралас дауысты хор ретінде құрылған Сент-Мария соборының хоры 1955 жылдан бері ерлер мен ұлдардан тұратын, дәстүрлі ағылшын стиліндегі собор хоры болып табылады. Хорда әдетте 24 хоршы (ұл треблерлер мен альттар) және 12 штаттық хоршы (кәсіби контртенорлар, тенорлар және бас) болады. Хор күн сайын (жұма күнін қоспағанда) Асса және Кешкі Құдайға сыйындыру рәсімдерін орындайды және Австралиядағы ең көне, үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан музыкалық мекеме болып есептеледі. Олар Грегориан әндерінен, қасиетті полифониядан және Ренессанс кезеңінің шығармаларынан бастап, 21-ғасыр композицияларына дейін әртүрлі туындыларды орындайды.

Кафедралық ғалымдар

Собор хорындағы дауысы өзгерген хористер осы арнайы ансамбльде оқуларын жалғастырады. Ғылымгерлер шаршембі және сенбі күндері кешкі құлшылық пен қасиетті миссаға ән салады.

Сент-Мари әншілері

St Mary's Singers – ерікті жасы бар, аралас дауысты ересектер хоры. Олар әр айдың үшінші сенбісі күні кешкі құлшылық пен қасиетті жаралыларға арналған ән салады, сондай-ақ басқа да діни мерекелерде өнер көрсетеді және тұрақты түрде концерттер ұйымдастырады.

Қоңыраулар

Сент-Мария соборының қоңыраулары Австралия тарихында ерекше орын алады. Соборда үш түрлі қоңырау жиынтығы болған, олардың барлығы Лондонның Уайтчепель қоңырау құю шеберханасында құйылған. Сегіз қоңыраудан тұратын алғашқы жиынтық 1843 жылдың тамызында Сиднейге жеткізіліп, негізгі ғимараттан шалғай орналасқан ағаштан жасалған қоңырау мұнарасына орнатылды (шамамен қазіргі мінбар тұрған жерде). Олар Австралиядағы өзгертіп соғу үшін орнатылған алғашқы қоңыраулар болды және 1844 жылдың 1 қаңтарында алғаш рет соғылды. 1865 жылдың маусымында собор өртеніп кеткенімен, қоңыраулар зақымданбады. Жаңа собордың құрылысы 1866 жылы басталды, ал 1868 жылы қоңыраулар ескі мұнарадан алынып, қазіргі оңтүстік-батыс мұнарасы тұрған жерге орнатылды. 1881 жылы қоңыраулар жаңа сегіз қоңырау жиынтығымен ауыстырылды, ол келесі жылы орнатылды (сол кезде Уайтчепель шеберханасы Mears & Stainbank деген атпен танымал болды). 1885 жылы Орталық мұнараны (Моран мұнарасы) салу туралы келісімге қол қойылды, және 1898 жылы қоңыраулар осы мұнараға көшірілді. Бір ғасыр өткен соң, мүлдем жаңа жиынтыққа тапсырыс берілді. Бүгінде Орталық мұнарада он екі қоңыраудан тұратын жиынтық орналасқан, сонымен қатар қоңыраушылардың саны мен шеберлігіне қарай қоңыраулардың әртүрлі топтарын соғуға мүмкіндік беретін екі қосымша қоңырау бар. Олар алғаш рет 1986 жылы соғылды. 1881 жылғы жиынтықтан жеті қоңырау қазір Аделаидадағы Сент-Франциск-Ксавьер соборындағы он екі қоңырау жиынтығының бір бөлігін құрайды. Ескі тенор қоңырауы (Моран қоңырауы) Ангель қоңырауы ретінде танылды және Сент-Марияның оңтүстік-шығыс мұнарасында орналасқан. Қоңыраулар әдетте жексенбі күндері және маңызды мерекелерде жоғары миссадан бұрын соғылады. Олар сонымен қатар үйлену тойы мен жерлеу рәсімдері үшін, сондай-ақ маңызды қоғамдық шараларды белгілеу үшін келісім бойынша соғылады. Сент-Мария соборының қоңыраулары Австралия Федерациясының жүз жылдығын белгілеген қоңыраулардың бастауында болды. Олар сондай-ақ қаңтар айында Сиднейдегі "Симфония в Домени" концертінің финалында Чайковскийдің 1812 жылғы увертюрасымен бірге орындалады. Қоңырауларды соғу және күтіп-ұстау жұмысы Сент-Мария базиликасының қоңыраушылар қоғамына тапсырылған, олар Австралия және Жаңа Зеландия қоңыраушылар қауымдастығының мүшелері.

Мұра тізімі

2003 жылдың 30 қыркүйегінде кафедральді собор Австралиядағы католик қауымының ғибадат орны ретінде қолданылып келе жатқан ең көне орын болып табылады. Бұл – түпнұсқа Сент-Мария соборының орны, Австралиядағы алғашқы католик шіркеуі және Австралиядағы католик шіркеуіне бөлінген алғашқы жер. Сонымен қатар, бұл католик дін қызметкерлерінің ең көне тұрақты мекені және Австралиядағы католиктік діннің туған жері деп айтуға болады. Сент-Мэри католиктік соборы 2004 жылдың 3 қыркүйегінде келесі талаптарды орындағаннан кейін Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мұра тізіліміне енгізілді. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльс тарихының мәдени немесе табиғи тарихында маңызды тұлға немесе тұлғалар тобымен тығыз немесе ерекше байланысқа ие. Собор Австралиядағы католик шіркеуі тарихындағы маңызды тұлғалармен байланысты, атап айтқанда, әйгілі Тери, архиепископтар Полдинг және Воган, кардинал Моран және архиепископ Келли, олардың барлығы криптада жерленген. Ол сондай-ақ 19 және 20 ғасырлардағы маңызды тұлғалармен, соның ішінде губернаторлар Маккуори мен Буркпен, және архитекторлар Гринвей, Пугин, Уорделл және Хеннессимен байланысты. Капитул залының готикалық жаңғыру стилі собормен үйлесімді және эстетикалық тұрғыдан әдемі. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльсте эстетикалық сипаттамаларды және/немесе жоғары деңгейдегі шығармашылық немесе техникалық жетістіктерді көрсетуде маңызды. Собор қаланың орталық бөлігінің шығыс жиегінде солтүстік-оңтүстік бағытта созылатын қырат бойында орналасқан және оның шатыры мен мұнаралары көрші ғимараттар мен ағаштардан биік көтеріліп, үстемдік танытып, әсерлі көрініс тудырады. Оның төрт қанаты порт пен Вулломолулуға, Хайд-парк пен Колледж және Маккуори көшелеріне байланыстыратын осьтерді құрайды. Ғимараттың ағылшынша пішіні осы осьтерді қайталайды және нығайтады, соборды қалалық кеңістікке күшті түрде енгізеді. Порт пен Поттс-Пойнттан, Хайд-парк пен жақын маңайдағы көшелерден, сондай-ақ қаланың орталық ғимараттарының биік тұстарынан көрікті көріністер ұсынатын собор, ішінде қоршаған қаланың әдемі және құнды көріністерін ұсынады. Бұл әлемдегі ең ірі 19 ғасырлық ағылшын археологиялық готика стиліндегі шіркеу ғимараты. Оның композициясы мен егжей-тегжейлерінің зердесі мен білімі жоғары деңгейде. Мельбурндағы Сент-Патрик соборымен бірге Сент-Мэри – Австралиядағы халықаралық маңызы бар готикалық жаңғыру архитекторы Уильям Уорделлдің маңызды шіркеулік жұмысы. Собор эстетикалық мәні бар көптеген заттардың жиынтығы болып табылады, оларға боялған әйнектерден бастап, құрбандық үстелдеріне, мүсіндерге, киім-кешектерге, литургиялық заттарға, суреттерге және мозаикаларға дейін кіреді. Сонымен қатар, ол музыкалық шараларға арналған маңызды орын және Австралияда қоңырау шалу практикасында маңызды рөл атқарады. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстегі белгілі бір қоғамдық топ немесе мәдени топпен әлеуметтік, мәдени немесе рухани себептермен тығыз байланысты. Сент-Мэри соборы – Сидней архиепископының резиденциясы және Австралияның аналық епархиясы. Оның физикалық және рухани болмысы католик шіркеуінің сенімін жариялайды. Бұл, ең алдымен, құдайға құлшылық ету, дұға ету және ғибадат ету үйі. Сонымен қатар, ол Сидней халқының барлығы үшін маңызды азаматтық ғимарат. Колониядағы алғашқы ресми католик шіркеуі орналасқан жерде салынған қазіргі собор кешені екі ғасыр бойы үзіліссіз Австралиядағы католик дінінің бастауымен байланысты. Бұл Австралияның католик қауымы үшін маңызды орталық, ал музыкалық және басқа да көркемдік іс-шаралары арқылы Сиднейдің мәдени өмірінің маңызды бөлігі болып табылады. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстің мәдени және табиғи тарихын түсінуге көмектесетін ақпарат алуға мүмкіндік береді. Сиднейдегі құмтастан салынған маңызды ғимарат, собордың физикалық құрылымы Викториялық Сиднейдегі сары құмтастан жасалған құрылымдарда қолөнердің, инженерлік шеберліктің және орын сезімінің сапасын көрсетеді. Хеннесси Хеннесси және компанияның собордың оңтүстік жағын аяқтауы осы ғасырдың басындағы инновациялық құрылыс технологиясын, әсіресе іргетастар мен крипт құрылысында қолданылатын әдістерді көрсетеді. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстің мәдени немесе табиғи тарихының сирек кездесетін немесе жойылып бара жатқан аспектілеріне ие. Сент-Мэри – 19 ғасырлық готика стиліндегі католик соборының сирек мысалы. Капитул залы – Австралияның алғашқы архиепискобы Джон Беде Полдингке қатысты сақталған жалғыз ғимарат. Бұл орын Жаңа Оңтүстік Уэльстегі мәдени немесе табиғи орындар/орталардың негізгі сипаттамаларын көрсетуде маңызды. Сент-Мэри соборы және Капитул үйі 1870 жылдардан бері Сиднейдегі (және, мүмкін, штатта) католиктердің ғибадат және мәдениетінің орталығы болып табылады.