Кіріспе

Дион (Δίον; Δῖον; Dium) – Грекияның Пиерия облысы Дион Олимпос муниципалитетіне қарасты ауыл және муниципалдық бірлік. Ол Олимп тауының етегінде, Катерини қаласынан 17 км қашықтықта орналасқан. Дион ежелгі македондық Зевс қасиетті орны және ежелгі қаласымен әйгілі, олардың көп бөлігі Дион археологиялық паркі мен Дион археологиялық мұражайында көрініс тапқан.

Тарих

Ежелгі қала атын Зевске арналған ең маңызды македониялық киелі орынға (Диос, "Зевстің"), құдайлардың басшысына, Олимп тауында мекендегеніне қарызды; Гесиодтың әйелдер каталогында жазғандай, Девкалионның қызы Тия Зевстен екі ұл, Магнес және Македонды дүниеге әкелді, олар Магнеттер мен македониялықтардың аталары саналды және Олимп тауының етегіндегі Пиерияда тұрды. Сондықтан, өте ерте заманнан бастап, бай өсімдіктермен, биік ағаштармен, көптеген бұлақтармен және кеме жүзе алатын өзенмен ерекшеленетін ортада Олимпий Зевсі мен оның қыздары, Музаларға табыну үшін үлкен құрбандық алаңы орнатылды. Осы себепті Дион ежелгі македониялықтардың "қасиетті жері" болды. Мұнда патшалар қыркүйек айының соңында македониялық күнтізбенің жаңа жылын тойлау үшін сәнді құрбандықтар шалған. Көктемде әскерді тазалау рәсімдері мен жеңіс тойлары өткізілген. Дион туралы тарихтағы алғашқы айтушы – Фукидид, ол б.з.д. 424 жылы спарталық генерал Брасидас Тракиядағы афиналық колонияларына қарсы жорығы кезінде өзінің одақтасы Пердикка II патшалығы арқылы Македонияға өтіп, осы қалаға жеткенін хабарлайды. Диодор Сицилийдің сөзіне сенсек, б.з.д. V ғасырдың соңында Македония мемлекеті үлкен күшке ие болып, тарих сахнасына шыққан Архелай I қала мен оның киелі орынына тоғыз күндік ойын-сауық фестивалін ұйымдастырып, маңызды рөл атқарды. Бұл фестивальге Зевс пен Музалардың құрметіне өткізілген спорттық және театр жарыстары кірді, оның ұйымдастырылуын македониялық патшалар қадағалады. Филипп II және Александр Македонский мұнда жеңістерін тойлаған, ал Александр Азияға жасаған жорығының қарсаңында әскерін жинап, 334 жылы мұнда зор құрбандықтар шалған. Көптеген ежелгі авторлар Лисипптің Александр үшін жасаған қоладан құйылған мүсіні туралы айтады, ол Граник шайқасында қаза болған 25 атты серігін бейнелейді, кейіннен бұл мүсінді Метелл Римге алып кеткен. Қасиетті орындардың жанында қала салынды, ол Александр Македонскийдің ізбасарлары тұсында монументалды түрге ие болды. Кассандр қалаға мықты қабырғалар мен қоғамдық ғимараттар салып, үлкен қызығушылық танытты, сондықтан эллинистік дәуірде Дион бекінісімен және сәнді ескерткіштерімен әйгілі болды. Дион мен оның киелі орыны б.з.д. 219 жылы әлеуметтік соғыс кезінде этолиялық шабуылшылармен қиратылды, бірақ Филипп V оны дереу қайта жаңартты. Киелі орыннан қиратылған көптеген заттар, соның ішінде патшалық жазулар мен келісімдер шұңқырларға көмілді, және олар жақында табылған. Б.з.д. 169 жылы римдіктер оны басып алды, ал 32/31 жылдары Октавиан мұнда COLONIA JULIA AUGUSTA DIENSIS колониясын құрғанда қалаға жаңа өмір сыйланды. Дионның колониялық монеталары сақталған. Ол Александр Македонскийді жақсы көрген Рим императорларының тұсында, біздің заманымыздың 2 және 3 ғасырларында екінші рет гүлденді. Дионның соңғы маңызды кезеңі біздің заманымыздың 4 және 5 ғасырларында епископтық орынға айналған кезде болды. Жер сілкінісі мен су тасқынынан кейін ол тасталып қалды. Қазіргі заманғы ауыл 1961 жылға дейін Малатрия деп аталды, содан кейін Дион деп өзгертілді.

Археология

Ежелгі Дионның орнын алғаш рет ағылшын саяхатшысы Уильям Мартин Лик 1806 жылғы 2 желтоқсанда Малатрия ауылының жанындағы қираған жерлерде анықтады. Ол өзінің бұл жаңалығын 1835 жылы "Солтүстік Грекиядағы саяхаттар" атты еңбегінің үшінші томында жариялады. Леон Гейзи 1855 жылы өзінің танымал македониялық археологиялық миссиясы барысында, сондай-ақ 1861 жылы ежелгі Левитраны анықтағанда бұл орынға келді. Кейіннен эпиграфист Г. Оикономос алғашқы жазбаларды жариялады. Алайда, жүйелі археологиялық зерттеулер 1928 жылға дейін басталған жоқ. Сол кезден бастап 1931 жылға дейін Г. Сотириадис бірқатар зерттеулер жүргізіп, б.з.д. IV ғасырға жататын македониялық қабірді және ерте христиан базиликасын ашты. Қазба жұмыстары 1960 жылы театр және қабырға аумағында Г. Бакалакис басшылығымен қайта жаңғыртылды. 1973 жылдан бері Салоникидегі Аристотель университетінің профессоры Димитриос Пандермалис қалада археологиялық зерттеулер жүргізіп келеді. Дион – Зевске арналған үлкен храм, сонымен қатар Деметра мен Изидаға (египеттік құдай Александрдың сүйіктісі болған) арналған храмдар орналасқан. Дионис үйінің қазбалары өте әдемі мозаиканы ашты. Мұражайдағы сирек және ерекше табылған зат – бұрынғы шеберханадан табылған қоладан жасалған "гидраулис" немесе гидравликалық музыкалық орган. 2006 жылы қала қабырғаларының ішіне салынған Гераның мүсіні табылды. 2200 жыл бұрын жасалған мүсінді Дионның ерте христиандары қаланың қорғаныс қабырғасын нығайту үшін пайдаланған.

Әкімшілік

1992 жылдың қазан айында Дион муниципалитеті (Δήμος Δίου, Dimos Diou) құрылды. 1997 жылғы Каподистриа реформасында ол бұрынғы қауымдар Агиос Спиридонас, Карица, Кондариотисса, Неа Эфес және Вронтумен біріктірілді. Әкімшілік орталығы Кондариотисса ауылында орналасқан болатын. Грекияның 2011 жылғы жергілікті басқару реформасы аясында Дион, Шығыс Олимп және Литохоро муниципалитеттерімен бірігіп, жаңа Дион-Олимп муниципалитетін құрды. Дион, құрылған муниципалитеттің муниципалдық бөлімшесіне айналды, ал бұрынғы муниципалдық округтер қауымдарға трансформацияланды. Дион қауымы осы аттас ауылдан және Платанакиядан тұрады. Муниципалдық бөлімшенің ауданы , ал қауымның ауданы .