Кіріспе

Елшілердің істері кітабында айтылған грек яһудилері тобы Елшілердің істері кітабында айтылғандай, Либертиндер синагогасы (мысалы, Король Джеймс нұсқасы, Уиклиф Киелі кітабы) немесе Бостандық иелері синагогасы (мысалы, Жаңа Король Джеймс нұсқасы, Жаңа қайта қаралған стандартты нұсқа) – бұл Елшілердің істері 6:9-да Киелі Степанмен пікір таластырған грек яһудилері тобы. Бұл тармақтың грек тіліндегі мәтіні мынадай:
ἀνέστησαν δὲ τινες ἐκ τῆς συναγωγῆς τῆς λεγομένης Λιβερτίνων καὶ Κυρηναίων καὶ Ἀλεξανδρέων καὶ τῶν ἀπὸ Κιλικίας καὶ Ἀσίας συζητοῦντες τῷ Στεφάνῳ. немесе қазақ тілінде:
Содан кейін Либертиндер синагогасы, Киренеялықтар, Александриялықтар, сондай-ақ Киликия және Азиядан келгендердің арасынан бір топ адамдар Степанмен пікір таластырды.

Еркін жүрістілер

Бұл үзіндідегі "бостандық" сөзі, жалпы түсініктің "құмарлыққа берілген адам" деген мағынасынан өзгеше. Бұл жерде "бостандық" – азат етілген адамды, яғни бұрынғы құл немесе бостандық алған адамды білдіреді. Осы синагогқа осындай азат етілгендердің ұрпақтары да қатысуы мүмкін. Мұнда аталған синагогтардың саны туралы пікірлер екіге бөлінген. Үш синагог болуы мүмкін, олар географиялық аймақтарға сәйкес келеді: Рим және Италия, Солтүстік-Шығыс Африка және Анатолия. Осы жағдайда, Бостандықтар синагогасы – Римнен азат етілгендердің жиыны, б.з.д. 63 жылы Иудеяны басып алғаннан кейін Помпей құлдыққа алған яһудилердің ұрпақтары. Дегенмен, λιβερτινων και κυρηναιων και αλεξανδρεων сөздері бірімен-бірі тығыз байланысты болғандықтан, бірінші атау қандай да бір қаланың немесе ауданның халқын білдіруі керек. Карфаген синодымен байланысты Episcopus Libertinensis атағынан шығарылған Libertum деген белгісіз қала, 411 жылғы кейбір армян нұсқалары мен сириялық түсіндірмелердегі λιβιων оқуынан гөрі аз ғана мүмкіндік бар. Киренадан батысқа қарай орналасқан грек қалалары Ливиялықтар деп аталатын. Осылайша, оралған яһудилер шетелде тұру арқылы бостандыққа ие болғаннан гөрі, яһуди дініне одан да берік ұстанып, Степанға одан да ашулы болды.