Итальяндық «Зара» крейсерінің тарихы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Италия Корольдік Әскери-теңіз флотының ауыр крейсері

Zara – Италияның Regia Marina (Корольдік Әскери-теңіз флоты) үшін салынған ауыр крейсер, серияның жетекші кемесі. Италияның Зара (қазіргі Задар, Хорватия) қаласының атымен аталған. Кеме 1928 жылдың шілдесінде кілігі салынды, 1930 жылдың сәуірінде суға түсірілді және 1931 жылдың қазанында қолданысқа берілді. Сегіз зеңбірек негізгі қаруы бар, ол Вашингтон теңіз келісімімен белгіленген лимиттер шегінде болды, бірақ іс жүзінде бұл көрсеткішті айтарлық дәрежеде асып кетті. Zara Италияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан алғашқы екі жылында көптеген міндеттерді орындады, Жерорта теңізінде британдық конвойлерді ұстауға бірнеше рет қатысты, 1-ші дивизияның флагмандық кемесі ретінде. 1940 жылдың шілдесіндегі Калабрия шайқасында, 1940 жылдың қарашасындағы Таранто шайқасында және 1941 жылдың наурызындағы Матапан мүйісі шайқасында болды. Соңғы шайқаста Zara және оның бірдей сериядан шыққан итальяндық крейсерлері Fiume және Pola үш британдық соғыс кемесімен жақын арадағы түнгі шайқаста батып кетті. Кеменің 783 офицер мен теңізшісінен құралған экипажының көп бөлігі, соның ішінде дивизия командирі адмирал Карло Каттанео және кеме командирі Луиджи Корси, кеме суға батқан кезде қаза тапты.

Дизайн

Зара жалпы ұзындығы , кеме қанаты және суға батып кету тереңдігі болды, бірақ оның ауырлығы Вашингтон теңіз келісімінде белгіленген шектеулер шегінде болды. Оның қуат станциясы сегіз мұнаймен жұмыс істейтін Ярроу қазандығымен жұмыс істейтін екі Парсонс бу турбинасынан тұрды. Оның қозғалтқыштары 841 офицер мен сарбаздан тұратын экипаж құрады. Ол ортада қалың зәкірмен қорғалған. Оның негізгі палубасы қалың, ал негізгі палубаның үстіндегі қосалқы палуба қалың болды. Қару мұнараларының беттері 150 мм қалыңдықтан жасалған, ал олар орналасқан барбеттері де 150 мм қалыңдықтан болды. Негізгі басқару мұнарасының қабырғалары 150 мм қалыңдықтан болды. Зараның екінші батареясы оның қызметі барысында бірнеше рет қайта қарастырылды. 1930 жылдардың соңында 100 мм-лік екі зеңбірек және 40 мм және 12,7 мм-лік барлық зеңбіректер алынып тасталды, ал олардың орнына сегіз 54 калибрлік зеңбірек және сегіз зеңбірек орнатылды. 1940 жылы екі 15 калибрлік "жұлдыз" қабығы атуға арналған зеңбірек қосылды. Теңіз сынақтары кезінде Зара жылдамдығына жетті, бірақ бұл кеменің машиналарының күшімен шақырылды. Бұл қызмет көрсетудегі өнімділіктің нақты көрсеткіші емес еді, ал теңіздегі қалыпты ең жоғары жылдамдық шамамен болды. "Зара" класының үшінші кемесі "Гориция" сынақтан өткеннен кейін бұл процеске тоқтама салынды. 1932 жылдың тамызында Зара Неаполь шығанағында флоттық оқу-жаттығуларға қатысты; 13-ші күні король Виктор Эммануэль III кемеге келді. Қыркүйек айында ол Бірінші теңіз эскадрильясының флагманы болды. Ол 1933 жылғы 6-7 шілдеде Неаполь шығанағында Бенито Муссолиниге арналған теңіз парадына қатысты. Зара 1936 жылғы 27 қарашада тағы бір парадқа қатысты, және Виктор Эммануэль III, оның ұлы Умберто, Пьемонт князі, Муссолини және Венгрияның регенті Миклош Хорти кемеге келді. 1937 жылғы 7 маусымда неміс қорғаныс министрі, фельдмаршал Вернер фон Бломбергке арналған тағы бір флот парады өтті. 16 қыркүйекте эскадрилья командирі өзінің туын итальяндық "Конте ди Кавур" линкорына ауыстырды. Бейбіт уақыттағы соңғы теңіз парады 1938 жылғы 5 мамырда Адольф Гитлердің сапары үшін өтті. Сол кезде дивизияның штаб-пәтері Тарантода орналасқан; кемелер дереу Крит аралын күзетуге жіберілді, ал 11-12 маусымда кемелерге белгісіз су асты кемесі шабуыл жасады, оған жойғыштар сәтті қарсы шабуыл жасай алмады. 21 маусымда Зара және дивизияның қалған бөлігі Жерорта теңізіндегі одақтас конвойларын тоқтату үшін Сицилиядағы Аугустаға көшірілді. Келесі күні 1-ші дивизия 2-ші және 3-ші дивизиялармен бірге патрульдеуге қосылды, бірақ олар одақтас кемелерді таба алмады. Зара 9 шілдеде Калабрия шайқасына қатысты. 30 шілдеде 1-ші дивизия итальяндық Ливиядағы Бенгази және Триполиге конвойды сүйемелдеді, 1 тамызда Аугустаға оралды. 16 тамызда Неапольдің жағасында оқ-дәрімен жаттығулар өтті, ал 29 тамызда кемелер Неапольден Тарантоға жол тартты, келесі күні жетті. 31-ші күні 1-ші дивизия "Хэтс" операциясындағы британдық конвойларды тоқтату үшін шықты, бірақ итальяндық флот шайқасты кездеспей тоқтатты. 29 қаңтарда Горициямен оқу-жаттығулар жалғасты, ал келесі айда 13 ақпанда Пола оларға қосылды. Наурыздың ортасында Зара, Пола және Фьюме Таранто шығанағында оқ ату жаттығуларын өткізді. Осы уақытқа дейін Пола 1-ші дивизияда Горицияның орнын басты. 28-ші күні екінші британдық әуе шабуылы зейнетке шыққан "Витторио Венетоны" таба алмады, оның орнына Полаға бір торпеда соқтығып, оның оң жағындағы ортасына тиді. Шабуылдың шатастығында Пола Фьюмемен соғысып, тоқтауға мәжбүр болды, бұл оған қашу әрекеттерін жасауға мүмкіндік бермеді. Зыян үш бөлімені суға толтырып, бес қазандықты және турбиналарды қоректендіретін негізгі бу құбырын сөндіріп, оны қозғалмайтын етіп қалдырды. Флот командирі адмирал Яхино Поланың жағдайы туралы 20:10-ға дейін білмеді. Осы уақытта британдық крейсер радары Поланы байқап, оның орнын хабарлады. Британдық флот, соғыс кемелерінде , , және , осы уақытта ғана болды. Британдық кемелер радармен басқарылып, итальяндықтарға жақындады; 22:10-да Пола Валианттан қашып келді. Италиялық крейсердегі күзетшілер жақындап келе жатқан нысандарды байқап, оларды достық кемелер деп есептеді, сондықтан оларды бағыттау үшін қызыл жалынды от жіберді. Шамамен жиырма минуттан кейін британдықтар алдымен Зараны, содан кейін Фьюмени жарықпен жарық етті; британдық линкерлер Зара, Фьюме және екі эсминецті тікелей ұрыста жойды. Зараға бірнеше минут ішінде "Варспит" төрт рет, "Валиант" тағы бес рет соққы берді. Жоқшы "Зара" кемесіне торпедамен атқылап, кем дегенде бір рет соқты. Жоқшы төрт торпеда жіберіп, нәтижесі белгісіз болды. Британдық линкерлер қалған жойғыштардың торпедалық шабуылынан қашу үшін кері бұрылды. Зара, қазір ашық отпен жанатын, Поланың жанында су бетінде қалды. Зараның командирі 02:00-де кемені сақтап қалу мүмкін емес екенін шешіп, экипажқа кемені суға батыруға бұйрық берді. 02:30-да жарылыс оқ-дәрі қоймаларында болды, ал он минут ішінде кеме аударылып, батып кетті. Зара 1946 жылғы 18 қазан күні теңіз тізілімінен ресми түрде шығарылды.

Zara was long overall, with a beam of and a draft of She displaced at full load, though her displacement was nominally within the restriction set in place by the Washington Naval Treaty. Her power plant consisted of two Parsons steam turbines powered by eight oil fired Yarrow boilers, which were trunked into two funnels amidships. Her engines were rated at and produced a top speed of She had a crew of 841 officers and enlisted men. She was protected with an armor belt that was thick amidships. Her main deck was thick and there was a secondary deck thick over the main one. The gun turrets had 150 mm thick plating on the faces and the barbettes they sat in were also 150 mm thick. The main conning tower had 150 mm thick sides. Zaras secondary battery was revised several times during her career. Two of the 100 mm guns and all of the 40 mm and 12.7 mm guns were removed in the late 1930s, and eight 54 cal. guns and eight guns were installed in their place. Two 15 cal. star shell guns were added in 1940. During sea trials, Zara reached a speed of , but this was with the ship's machinery forced to give This was not representative of in service performance, however, and normal maximum at sea speed was about .#tag:ref|Constructors trials were carried out with the ship's engines forced to such an extreme amount as the Italian Government paid a bonus to shipbuilders for every knot of speed in excess of contracted speed. This process was stopped after the trials of Gorizia, the third of the Zara class. In August 1932, Zara took part in fleet training exercises in the Gulf of Naples; King Victor Emmanuel III came aboard the ship on the 13th. She became the flagship of the First Naval Squadron in September. She took part in a naval review held for Benito Mussolini in the Gulf of Naples on 6–7 July 1933. Zara participated in another review on 27 November 1936, and Victor Emmanuel III, his son Umberto, Prince of Piedmont, Mussolini, and the Regent of Hungary, Miklós Horthy, all came aboard the ship. Another fleet review was held for the German Field Marshal Werner von Blomberg, the German minister of defense, on 7 June 1937. On 16 September, the commander of the squadron transferred his flag to the battleship Italian battleship Conte di Cavour. A final peacetime naval review took place on 5 May 1938, held for the visit of Adolf Hitler. At the time, the division was based in Taranto; the ships were immediately sent to patrol off the island of Crete, and on 11–12 June, the ships were attacked by an unknown submarine, which the destroyers unsuccessfully counterattacked. On 21 June, Zara and the rest of the division were transferred to Augusta, Sicily to be better positioned to intercept Allied convoys in the Mediterranean. The following day, the 1st Division joined a patrol with the 2nd and 3rd Divisions, though they failed to find any Allied vessels. Zara was present at the Battle of Calabria on 9 July. On 30 July, the 1st Division escorted a convoy to Benghazi and Tripoli in Italian Libya, arriving back in Augusta on 1 August. Gunnery training off Naples followed on 16 August, and on 29 August the ships left Naples for Taranto, arriving the next day. On the 31st, the 1st Division sortied to intercept the British convoys in Operation Hats, though the Italian fleet broke off the attack without encountering the merchant ships. Training exercises with Gorizia followed on 29 January and continued into the next month, when Pola joined them on 13 February. In mid March, Zara, Pola, and Fiume conducted gunnery training in the Gulf of Taranto. By this time, Pola had replaced Gorizia in the 1st Division. A second British airstrike later on the 28th failed to locate the retiring Vittorio Veneto and instead scored a single torpedo strike on Pola, hitting her amidships on her starboard side. In the confusion of the attack, Pola had nearly collided with Fiume and had been forced to stop, which had prevented her from taking evasive action. The damage filled three compartments with water and disabled five of her boilers and the main steam line that fed the turbines, leaving her immobilized. Admiral Iachino, the fleet commander, was unaware of Polas plight until 20:10; upon learning of the situation he detached Zara, Fiume, and four destroyers to protect Pola. At around the same time, the British cruiser detected Pola on her radar and reported her location. The British fleet, centered on the battleships , , and , was at this point only away. The British ships, guided by radar, closed in on the Italians; at 22:10, Pola was about from Valiant. Lookouts on the crippled Italian cruiser spotted shapes approaching and assumed them to be friendly vessels, so they fired a red flare to guide them. Almost twenty minutes later, the British illuminated first Zara and then Fiume with their searchlights; the British battleships obliterated Zara, Fiume, and two destroyers in a point blank engagement. Zara had been hit by four broadsides from Warspite and five more from Valiant in the span of just a few minutes. The destroyer launched torpedoes at the crippled Zara and scored at least one hit. The destroyer launched four more torpedoes with unknown results. The British battleships then turned away to avoid a torpedo attack from the remaining destroyers. Zara, by now burning furiously, remained afloat and drifted near the immobilized Pola. Zaras commander decided at 02:00 that his ship could not be saved, and so ordered the crew to scuttle the ship. The demolition charges exploded in the magazines at 02:30, and within ten minutes, the ship capsized and sank. Zara was formally stricken from the naval register on 18 October 1946.