6,5×55мм патроны: тарихы мен түрлері

Кіріспе

Нордикалық 6 мм оқшаулаулы патрон

6.5×55 мм швед, сондай-ақ 6.5×55 мм, 6.5x55 SE, 6.5x55 Swede, немесе туған елдегі әскери атауы 6.5 мм патрон м/94 (6.5 мм ptr m/94), яғни "6.5 мм патрон үлгісі 94", 1894 жылға сілтеме жасайды, – бірінші буынның түтінсіз ұнтақты, жиегі жоқ, бөтелке тәрізді мылтық патроны. Патронның көптеген қолданушылары Скандинавия елдерінде, онда ол 6,5×55 немесе жай ғана "6,5" деп танылады. Ол 1890 жылдары енгізілді және бүгінде Скандинавия нарығы үшін жасалған заманауи мылтықтардағы ең көп таралған патрондардың бірі болып табылады. Патрон 1891 жылы Норвегия мен Швецияның бірлескен күш-жігерімен, сол кезде Швеция мен Норвегия біріккен корольдіктері қарастырып жатқан жаңа қызметтік мылтықтарда қолдану үшін әзірленді. 1893 жылы патрон стандартталды және Норвегия мен Швеция арасындағы логистикалық ынтымақтастықты жеңілдету үшін 6.5×55 мм атауымен қабылданды. Екі елдің де тәуелсіз армиялары болды, сондықтан сол кездегі қалыпты тәртіп олардың үкіметтері бірдей оқ-дәрілерді қолданып, содан кейін өздері таңдаған шағын қаруды сатып алуы болды. Норвегия Krag–Jørgensen M/1894 мылтығын қабылдады, ал Швеция 7×57 мм Mauser патроны негізінде жасалған Mauser m/1896 мылтығының дизайнын қабылдады. 6.5×55 мм патроны басқа толық қуатты қызметтік мылтық патрондарына қарағанда кішкентай оқ диаметріне және төменгі еркін керілеуге ие, мысалы .303 British, 7.92×57 мм Mauser, .30 06 Springfield және 7.62×54 ммR. Оның салыстырмалы түрде кең корпусы, ұзын, ауыр оқтарды салуға және диаметрлі доңғалақ бетке арналған, сондықтан ол 6×60 мм АҚШ Әскери-теңіз күштері, 6.5×54 мм Mannlicher–Schönauer, 6.5×53 мм голландтық Mannlicher, 6.5×52 мм Carcano және 6.5×50 мм Arisaka сияқты ұқсас оқ калибрлері бар басқа бірінші буынның түтінсіз ұнтақты әскери патрондарына қарағанда сәттірек болды. Патронның бастапқы және әдеттегі атауы 6.5×55 мм болғанымен, патрон ұяларында кейбір өзгерістер бар. 1890 жылдардағы бастапқы сипаттамаға қоса, үш заманауи патрон ұясы және оқ-дәрі қысымының нұсқалары да бар. 6.5 × 55 SE – еуропалық C.I.P. белгісі, SE – Швецияның екі әріпті ISO ел коды. 6.5×55 швед – американдық SAAMI белгісі (ресми SAAMI аббревиатурасы 6.5×55). 6.5 × 55 SKAN – скандинавиялық ату қауымдастықтары DFS, DGI және SvSF қолданатын скандинавиялық атау. Бұл патронның басқа да кең таралған, бірақ ресми емес атаулары: 6,5×55 мм швед Mauser және сирек кездесетін 6,5×55 мм Mauser, 6,5×55 мм Krag және 6,5×55 мм норвегиялық Krag. Cartridge Cases кітабында патрон 6,5x55 Norway & Sweden деп аталады.

6.5×55mm Swedish, also known simply as 6.5×55mm, 6.5x55 SE, 6.5x55 Swede, or in its native military as 6.5 mm patron m/94 (6.5 mm ptr m/94), meaning "6.5 mm cartridge model 94", referring to 1894, is a first generation smokeless powder rimless bottlenecked rifle cartridge. The cartridge has most users in the Scandinavian countries, where it is known as the 6,5×55 or just "the 6,5". It was introduced in the 1890s, and is still one of the most common cartridges in modern rifles built for the Scandinavian market today. The cartridge was developed in a joint Norwegian and Swedish effort starting in 1891 for use in the new service rifles then under consideration by the United Kingdoms of Sweden and Norway. In 1893, the cartridge was standardized and adopted under the name 6.5×55mm to facilitate logistical cooperation between Norway and Sweden. The two nations had independent armies and consequently the normal procedure at the time was for their respective governments to use the same ammunition and then purchase small arms of their choice. Norway adopted the Krag–Jørgensen M/1894 rifle, while Sweden adopted the Mauser m/1896 rifle design that was based on a Mauser service rifle designed around the 7×57mm Mauser cartridge. The 6.5×55mm cartridge has a smaller bullet diameter and lower free recoil than other full power service rifle cartridges like the .303 British, 7.92×57mm Mauser, .30 06 Springfield, and 7.62×54mmR. Thanks in part to its relatively roomy case which was designed for loading long, heavy bullets, and a diameter bolt face, it has proven more successful than other first generation smokeless powder military cartridges of similar bullet calibers, such as the 6×60mm US Navy, 6.5×54mm Mannlicher–Schönauer, 6.5×53mmR Dutch Mannlicher, 6.5×52mm Carcano and 6.5×50mm Arisaka. While the original and colloquial cartridge name is 6.5×55mm, there are some variations in chamberings. In addition to the original 1890s specification, three modern chambering and ammunition pressure variations also exist. 6.5 × 55 SE is the European C. I. P. designation with SE being the Swedish two letter ISO country code. 6.5×55 Swedish is the American SAAMI designation (official SAAMI abbreviation 6.5×55). 6.5 × 55 SKAN is the Scandinavian designation used by the Scandinavian shooting associations DFS, DGI and SvSF. Other common but unofficial names for this cartridge include 6.5×55mm Swedish Mauser, and less commonly 6.5×55mm Mauser, 6.5×55mm Krag and 6.5×55mm Norwegian Krag. The book Cartridge Cases refers to the cartridge as 6.5x55 Norway & Sweden.

Тарих және дамуы

1886 жылы Франция Poudre B деп таныстырылған, сол кездегі жаңа түтінсіз ұшқышпен қолдануға арналған патронды енгізді, бұл 1886 жылғы 8×50 ммR Lebel үлгісіндегі әскери мылтық оқ-дәрілерінде революция жасады. 1891 жылы швед-норвеж мылтық комиссиясы жұмысын бастады. 8 мм, 7,5 мм, 7 мм, 6,5 мм және т.б. сияқты әртүрлі калибрлерді сынаған кең баллистикалық сынақтардан кейін, оптималды калибр 6,5 мм (0,256 дюйм) деп анықталды. Осы шешімге сәйкес, 1893 жылдың желтоқсанында Норвегия мен Швецияның бірлескен комиссиясы құрылды. 1990 жылы скандинавиялық ату қауымдастықтары DDS, DFS және FSR скандинавиялық нысанаға арналған мылтықпен бірге 6.5 × 55 мм SKAN белгісімен ерекшелік енгізді, ол 1893 жылғы жобалау стандартының бастапқы толеранстарын (ең төменгі және ең жоғары өлшемдерін) қатаңдатты, доңғалақтың кеңейтілген камерасын қосты, қайта зарядталған оқтардың қауіпсіздігін арттырды және қысым деңгейін жоғарылатты. SKAN камерасы жоғарыда аталған C.I.P. және SAAMI стандарттарына сәйкес келетін кез келген 6,5 × 55 мм патрондарды атуға рұқсат етілген. 1993 жылы SAAMI де 6.5×55 мм шведтік картриджін тәуелсіз түрде стандарттады, ал ресми SAAMI аббревиатурасы 6.5×55 болды. Norske Militærgeværer etter 1867 кітабында әрбір норвеж әскери Krag–Jørgensen мылтығы бастапқыда зауытта (Kongsberg Våpenfabrikk немесе Steyr) сынақ оқтарымен атылды, олардың қысымы 0,7 мм және мыс бірліктерімен өлшенді. Кейбір уақыттан кейін, олар "артық күшті" деп есептелгендіктен, сынақ оқтарын қолдану тоқтатылды. Бірақ, механизмнің бұрандаларын "бекітуге" және осылайша "батырлықты күшейтуге" қажет деп есептелгендіктен, 0,7 мм және басқа сынақтар жалғастырылды. Бұл процесте камера шамамен 0,3 мм-ге дейін ұзарады, ал максималды ұзарту 0,5 мм қабылданды.

Швед пен Норвегия палаталары арасындағы айырмашылық туралы аңыз

Кейбір тарихшылар швед және норвегиялық 6,5×55 мм оқ-дәрілерінің патрондарының өлшемдерінде айырмашылық болған деп есептейді, бірақ бұл жағдайдың салдары болуы мүмкін. Блок-сызба стандарттарын әртүрлі түсіндіруге байланысты, атап айтқанда, Krag мылтығындағы максималды камераны және шведтік Mauser мылтығындағы минималды камераны қолдана отырып өндіріс стандарттарын сақтаудағы айырмашылықтар, Норвегияда өндірілген оқ-дәрілердің шағын бөлігі шведтік Mauser мылтығының патрондық ұясына салыну кезінде сәл үлкен болып шықты, яғни шведтік мылтықта патронды салу үшін құлсаның тұтқасын итеру қажет болды. 6,5×55 мм патроны қабылданғаннан кейін, норвегиялық мылтықтарда шведтік оқ-дәрілерді қолдануға болады, бірақ шведтік мылтықтарда норвегиялық оқ-дәрілерді қолдануға болмайды деген қауесет тарады. Дания, Норвегия және Швеция C.I.P. мүше елдер болмағандықтан, олардың жеке тұлғалары да, DDS, DFS және FSR ату одақтары да C.I.P. ережелеріне бағынуға міндетті емес.

SAAMI-нің ерекшеліктері

Бұл патрон үшін SAAMI ең жоғары орташа қысымы (MAP) – заманауи пьезоэлектрлік қысым датчиктерімен өлшенген пьезо қысымы, бұл камерадағы қысымды дәлірек өлшейді, немесе балама ретінде, мыс цилиндрдің (ескірген) деформациясы арқылы өлшенген 46 000 CUP psi қысымы.

SKAN-ның ерекшеліктері

SKAN спецификациясы 1893 жылғы жобалау стандартының бастапқы толеранттықтарын қатаңдату үшін енгізілді. Әйтпесе, оның өлшемдері бастапқы стандартқа дерлік толық сәйкес келеді, тек мойынға арналған камералық кеңістік бір миллиметрден аз ұзын. Сәйкес келетін стволдар әдетте "6,5 × 55 SKAN" деп белгіленеді. 2018 жылы C.I.P. камерасы (6,5 × 55 SE) бәсекеге қатысудағы теңдік пен қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмейтін болғандықтан, Скандинавиялық ату қауымдастықтарындағы жарыстардан тыйым салынды. SKAN камерасы кейде қателікпен SCAN деп аталады, бірақ SKAN – дұрыс атауы.

Номенклатура

Швеция мен Норвегия әскерлерінде 6,5×55 мм патроны 6,5 мм патроны m/94 (6,5 мм ptr m/94) деп белгіленеді, бастапқыда толық жылмен (m/1894) жазылған, яғни 6,5 мм патроны 1894 жылғы үлгісі. Патронның конструкциясына қарай негізгі атауы әдетте толықтырылады: Скарп патроны (sk ptr) – 'өткір патрон' (сөзбе-сөз), 'жауынгерлік патрон' (формальды) – жауынгерлік немесе оқу атуына арналған жауынгерлік оқ-дәрі. Kammarpatron (kptr) – 'камералық патрон' (сөзбе-сөз), 'галереялық патрон' (формальды) – қысқа қашықтықтағы үй ішінде ату үшін галереялық оқ-дәрі. Ұзын стволдан атылғанда, снарядтың салмағы және бастапқы жылдамдығы , ал энергиясы болды. Бұл патрон бастапқыда 6,5 мм Скарп патроны m/94 (6,5 мм sk ptr m/94) деп аталды.

Спитцер қайығының құйрығын қызмет ету добы (1941)

Кейінгі қызметтегі 6.5 мм m/94 патронының шарлы нұсқасы, 1941 жылы қабылданған. 1941 жылғы атауы: 6.5 мм сүйір патрон m/94 41 (6.5 мм сүйір патрон m/94 41). Дәлдігі мен баллистикасын жақсарту мақсатында, жаңа оқ ұшы сүйір формада жасалды, бұл дизайн 6.5 мм/94 патроны үшін бұрын қолданылмаған еді. Жаңа патрон қайықтың құйрығы бар сүйір оқпен (D снаряды) және ұзын стволдан шығарылған ұңғымалық энергиямен, ұңғымалық жылдамдықпен зарядталды. Жаңа сүйір патрон шамамен 1941 жылдан бастап қабылданып, ескі дөңгелек мұрынды m/94 оғымен салыстырғанда ескіргендіктен, қабылданысымен бірге жаңа қызметтік шарлы патрон ретінде ескі m/94 оғының орнын толыққанды иеленді.

Даниялық қызмет

1946 жылы Дания екі түрлі оқпен жабдықталған стандартты патрон жасады. 6,5 мм skarppatroner m/46 ru дөңгелек ұшты (rundspids) оқтан (швед проектил m/94-ке ұқсас) тұрды, оны Данияның Краг мылтықтарымен Отан қорғаушылар пайдаланды. 6,5 мм skarppatroner m/46 sp-де үшкір ұшты (spidsskarp) оқ (проектил m/41-ге ұқсас) болды, ол шведтік Mauser сияқты көбірек заманауи қаруларда қолданылды.

Спорттық пайдалану

6,5×55 мм патроны Еуропада (әсіресе Скандинавияда) және Солтүстік Америкада аң аулауға арналған бағалы патрон ретінде ең жоғары бағаланады. Скандинавияда ол қазылқанды қоса алғанда, барлық аң түрлерін аулау үшін қолданылады, ал көптеген басқа елдерде бұғы және орташа мөлшердегі аңдарды аулауға пайдаланылады. Патронның жақтастары төмен кері соққысымен қатар, оның жоғары дәлдігі мен үлкен тесіп өту қабілетіне жоғары баға береді, бұл жоғары секциялық тығыздыққа байланысты. Америкалық аңшылардың белгілі бір тобы арасында оның ұзақ жылдар бойы танымалдылығына қарамастан, АҚШ-тың мылтық өндірушілері көбінесе бұл патронға назар бөлмеген. 2014 жылдың мәліметтері бойынша, кем дегенде төрт американдық қару-жарақ өндірушісі – Thompson Center, Barrett Firearms (Fieldcraft), Remington (Model 700) және Ruger – 6,5×55 мм калибрлі спорттық мылтықтар шығарды. Еуропалық мылтық өндірушілер, соның ішінде Blaser, CZ, Sauer & Sohn, Steyr және Mauser Jagdwaffen GmbH, сондай-ақ фин қару-жарақ өндірушісі SAKO/Tikka және жапон өндірушісі Howa осы патронға арналған спорттық мылтықтарды ұсынады. Norma, Lapua, Prvi Partizan, RUAG Ammotec, Remington Arms және Hornady сияқты оқ-дәрі өндірушілер 6,5×55 мм патрондарының түрлерін ұсынады, олар тек қана заманауи аң аулау мылтықтарында қолдануға арналған, олар жоғары патрон қысымына төтеп бере алады. Фин ұнтағы өндірушісі Vihtavuori заманауи Pmax пьезо қысымдық жүктемелерді Krag–Jørgensen немесе швед Mauser сияқты ескі мылтықтарда қолдануға болмайтынын ескертеді. Бұл ескерту маңызды, өйткені Дания, Норвегия және Швецияның ұлттық ату ұйымдары ату шараларына қатысу құнын орынды деңгейде ұстауға тырысады. Олардың ережелері өте қымбат, арнайы нысаналық мылтықтарды пайдалануды шектейді, тек олардың тарихи әскери қызметтік мылтықтары мен SIG Sauer 200 STR мылтығын пайдалануға рұқсат береді. 6,5 мм (.264 дюйм) оқтардың жоғары баллистикалық коэффициенттеріне байланысты, 6,5×55 мм ұзақ қашықтықтағы нысана атуда сәттілікке жетті. 6,5×55 мм патроны 1975 жылға дейін биатлон жарыстарында кеңінен қолданылды (ол .22 Long Rifle (.22 LR) жиек отты патронымен ауыстырылғанша), өйткені оның жоғары дәлдігі және Скандинавия елдері арасындағы тарихи танымалдылығы осы спортта үлкен рөл атқарды. 6,5×55 мм F класы және орындық ату сияқты нысана ату түрлерінде де қолданылады. Скандинавиялық нысана атушылар да өз жарыстарында Sauer 200 STR (Скандинавиялық нысаналық мылтық) мылтығын пайдаланады. Металл силуэт атушылар да 6,5×55 мм патронын қолданады. Солтүстік Америкада 6,5×55 мм 2003 жылғы Metallic Silhouette Nationals жарысында аң аулау мылтығы үшін ең көп айтылған үшінші калибр болды.

The 6.5×55mm cartridge is highly esteemed as a hunting round in Europe (particularly in Scandinavia), and North America. It is used for hunting most kind of game including moose in Scandinavia, while in most other countries it is used to hunt deer and other medium sized game. Sportsmen who favor the round laud the combination of low recoil coupled with the cartridge's inherent accuracy and superb penetrative qualities due to the high obtainable sectional density. Despite its enduring popularity amongst a devoted niche of American sportsmen, U. S. rifle manufacturers have, for the most part, ignored the cartridge. As of 2014 there were at least four mainstream American arms manufacturers, Thompson Center, Barrett Firearms (Fieldcraft), Remington (Model 700), and Ruger producing a sporting rifle in chambered for the 6.5×55mm. European rifle makers including Blaser, CZ, Sauer & Sohn, Steyr, and Mauser Jagdwaffen GmbH offer sporting rifles chambered for this cartridge, as does the Finnish arms manufacturer SAKO/Tikka, and Japanese manufacturer Howa, while ammunition manufacturers such as Norma, Lapua, Prvi Partizan, RUAG Ammotec, Remington Arms, and Hornady offer loadings of the 6.5×55mm round that are designed for use only in modern hunting rifles that can tolerate higher chamber pressures. Finnish powder manufacturer Vihtavuori warns modern Pmax piezo pressure loadings should never be used in the Krag–Jørgensen or Swedish Mauser or similar older rifles. This warning is relevant as the Danish, Norwegian and Swedish national shooting organizations strive to keep the costs of participating in their shooting events reasonable. Their rulings restrict the use of very expensive highly specialized target rifles by allowing only the use of their respective (historic) military service rifles and the SIG Sauer 200 STR rifle. Because 6.5 mm (.264 in) bullets have relatively high ballistic coefficients, the 6.5×55mm has seen success in long range target matches of The 6.5×55mm cartridge was widely used in fullbore biathlon competitions until 1975 (when it was replaced by the .22 Long Rifle (.22 LR) rimfire cartridge), because of its inherent accuracy and historical popularity with the Scandinavian nations who have dominated this sport. The 6.5×55mm was and is used for target shooting disciplines like F Class and benchrest. The cartridge is also used by Scandinavian target shooters that use the Sauer 200 STR (Scandinavian target rifle) as their competition rifle. Metallic silhouette shooters also use the 6.5×55mm. In North America the 6.5×55mm was the third most frequently mentioned caliber for hunter rifle at the 2003 Metallic Silhouette Nationals.

Жабайы мысықтар

6,5×55 мм патрондық гильзасы C.I.P. немесе SAAMI тіркемеген немесе санкцияламаған өзгертілген нұсқалар үшін де негізгі гильза ретінде қолданылады. Коммерциялық зауыттық гильзаларды пайдаланатын мұндай патрондарды әдетте «жабайы патрондар» деп атайды. Стандартты зауыттық гильзалардың пішінін өзгерту арқылы (гильзаның конустығын азайту немесе иықтың геометриясын өзгерту) жабайы патрон жасаушылар әдетте зауыттық негізгі гильзаның сыйымдылығын арттырады, бұл оқ-дәріде көбірек ұңғын қолдануға және жоғары жылдамдық алуға мүмкіндік береді. Негізгі гильзалардың пішіні мен ішкі көлемін өзгертуден басқа, жабайы патрон жасаушылар бастапқы калибрді де өзгертеді. Бастапқы калибрді өзгертудің себебі – белгілі бір аң түрлерін заңды түрде аулау үшін қажетті минималды калибрге немесе оқтың салмағына сәйкес болуы мүмкін. 6,5×55 мм кең, қысқа гильзаны ұсынады, оны қайта зарядтау оңай, сондықтан оны бірнеше рет пайдалануға болады, осы себепті оны жабайы патрон жасаушылар қолданады. 6,5×55 мм гильзасын негіз ретінде пайдаланып, жабайы патрон жасаушылар 6,5×55 мм Ackley Improved патронын жасады. 6,5×55 мм Ackley Improved патронында гильзаның сыйымдылығы шамамен 4,03 мл (62,2 г H2O) дейін артады. Ackley Improved отбасылық жабайы патрондар қаруды қайта жабдықтау және оқ-дәріні жасау арқылы гильзаның конустығын азайту және иық бұрышын арттыру үшін оңай жасауға арналған, нәтижесінде гильзаның сыйымдылығы артады.