Кіріспе

Окинавалық каратэка және Иссин-рю стилінің негізін қалаушы Тацуо Шимабукуро (島袋 龍夫) – Окинавалық, жапондық жекпе-жек шебері. Ол Иссин-рю ("Бір жүрек стилі/Бір жүрек жолы") каратэ стилін құрған адам.

Отбасы

Тацуо Шимабукуро 1908 жылдың 19 қыркүйегінде Окинавадағы Гушикава ауылында дүниеге келді. Ол шаруа отбасындағы он баланың ағасы болды. 13 жасында ол Агена ауылында тұратын әйелінен каратэ оқуын бастады. Әйелі бастапқыда оны үйіне қайтарды, бірақ оның немере інісінің ынтасын көрген соң, оны шәкірті ретінде қабылдады. Кейін әйелі Тацуоның жаттығуы толық емес деп ойлап, оны каратэді одан әрі үйрену үшін Чотоку Кянға жіберді. Эйзо Шимабукуро (1925 жылы туған) – Тацуоның кіші інісі, ол да жекпе-жек өнерінде көзге түсті. Эйзо ағасы Тацуодан тәлім алды, сондай-ақ Чотоку Кян, Чоджун Мияги, Чоки Мотобу және Шинкен Тайра сияқты Тацуоның ұстаздарынан да білім алды. Ағасы өз каратэ стилін жасағанда, Эйзо Шōрин-рю (Шобаяши) жүйесінде тез өрледі.

Оқу жылдары

Шимабукуро жасөспірім шағында өзінен алты жасқа үлкен адамның дене күшіне ие болды. Каратэмен айналысуы және отбасылық шаруа қожалығындағы жұмысы оған физикалық күш сыйлады. Ол аралдағы спорт жарыстарында өзгелерден басым болды. 17 жасқа келгенде, ол ең ұнататын екі жарысы – найза тастау және биікке секіруде тұрақты түрде жеңіске жететін. 19 жасында (1927 жылы) ол Чотоку Кянның Йомитан ауылындағы үйінде Шоринь-рю каратэсін оқуға кірісті. Кян Окинава облыстық ауыл шаруашылығы мектебінде де сабақ берді. Ұзақ уақыт өтпей, Шимабукуро Кянның ең жақсы шәкірттерінің біріне айналып, Сейсан, Найханчи, Вансу, Чинто және Кусанку каталарын, сондай-ақ қару-жарақ катасы Токумине ну кун мен негізгі Сайды үйренді. Ол сонымен қатар Кян ең көп танылған "Ки" (немесе Окинава диалектісінде "Чинкучи; (チンクチ)") зерттеуін де бастады. Шимабукуро 1939 жылға дейін Кянмен бірге оқыды. Шимабукуро әрқашан Наха-тэ каратэсіне (Годзю-рю) қызығушылық танытып, Годзю-рюдің негізін қалаушы Чоджун Миягиді іздеді. Миягидің ұстазы Хигаонна Канрё (сондай-ақ Хигашона деп те аталады) болды, ол Қытайдан Кенпоның (拳法) бір түрі – "кин гай" әкелді. Пангай-Нун Уэчи-рюді Қытайдан Окинаваға жеткізді. Соңында бұл Наха-тэ каратэсіне айналды. Миягиден Тацуо Теншо, Сейунчин ("Бақылау үшін күрес") және Санчин ("Үш күрес/қақтығыс") каталарын үйренді. 1942 жылы Миягимен оқуға кіріспес бұрын, Шимабукуро Шоринь-рюдің тағы бір белгілі ұстазы Чоки Мотобуды іздеді, ол Шимабукуроның барлық ұстаздарының ішіндегі ең ерекшесі болды. Мотобу көптеген ұстаздардан қысқа мерзімде білім алды, соның ішінде Анко Итосу (Шури-тэ), Сокон Мацумура және Косаку Мацумура (Томари-тэ) сияқты танымал ұстаздар да болды. Мотобу жас кезінде каратэнің тиімділігін көрсету үшін көшеде жиі төбелес шығаратын. Шимабукуро Мотобумен шамамен бір жыл бойы оқыды. Шимабукуро 1946 жылы соғыстан кейін Тенган ауылының жанындағы Конбу ауылында өзінің алғашқы додзосын ашты.

Бұрылыс нүктесі

Шаруа отбасынан шыққан Шимабукуро кедей болғанмен, ол өте жаңашыл және мүмкіндікті пайдалана білуші еді. Оның табиғатынан нәрсені бейімдеу қабілеті жоғары болды. Кіян (Чан) ауылында ол үйдің шатырына плитка жабыстырудың, дәстүрлі сазды пайдаланбастан жасаудың жолын тапты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, боэтай құрамында, ол аттары мен күймелерімен Каденадағы әуежай құрылысына көмектесуге мәжбүр болды. 1944 жылдың 10 қазанында одақтас күштердің бомбалау шабуылында ол аттары мен күймелерін жоғалтты.

Кәсіби жылдары

Шимабукуро Шоррин Рю және Годжу Рюда оқуын және дағдыларын жетілдіруін жалғастырды, бірақ ол екі стильдің де өзі іздеген толықтығына қанағаттанбады. Оның қару-жараққа (Кобудо) деген қызығушылығы артып, ол ең белгілі қару-жарақ ұстаздарын іздеді, себебі ол тек бір бо (құбық) катасын, «Токумин но Кун» және Чотоку Кяннан үйренген негізгі саи техникаларын ғана білді. Көп ұзамай ол бо және саи қаруларында шеберлікке жетті. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында ол Моден Ябикудың үздік оқушыларының бірі – Шинкен Тайрамен бірге Кобудоны оқуын жалғастырды. Оқу Агенадағы Шимабукуроның додзосында өтті. Ол Хама Хига ну Туифа, Шиши ну Кун, Чатан Яра ну Сай және Ураши Бо үйренді. Шимабуку Чотоку Кяннан үйренген саи техникаларын пайдаланып, Кян Чотоку ну Сай және Кусанку Сай қаруларын жасады. Чотоку Кянға құрмет көрсету үшін ол өзінің алғашқы сайын оның атымен атады. Дегенмен, 1960 жылға қарай Kyan nu Sai қаруы Кусанку Саймен алмастырылды.

Шығармашылық жылдары

1940-жылдардың аяғында Шимабукуро Шоррин Рю және Годжу Рю жүйелерінен, сондай-ақ Кобудодан әртүрлі техникалар мен каталарды тәжірибелей бастады. Ол алғаш рет өзі оқытқан стильді Чан мигва те деп атады, себебі Чотоку Кянның лақап аты Чан мигва (チャンミーグヮー) еді. "Чан мигва" лақап аты "кішкентай көзді Чан" дегенді білдіреді. "Чан (チャン)", Окинава диалектісінде – Учинагучиде, "Кян (喜屋武)" деген сөзді білдіреді. Учинагучи тілінде "ми (ミー)" сөзі "көз" деген мағынаны білдіреді. "Gwa (グヮー)" немесе "Guwa (グヮー)" сөздері "кішкентай" дегенді білдіреді. Сондықтан, Чан мигва – "кішкентай көзді Чан (Кян)" деген мағынаны береді. 1947 жылы ол өзінің Чан мигва те стилін "Сун ну Су те" деп атады, ал 1956 жылдың 15 қаңтарында Чоджун Миягиден "Иссин рю" тренингін алғаннан кейін бұл атау ресмиланды. 1950-жылдардың басында Шимабукуро каратэ оқытуын жетілдіріп, Шоррин Рю және Годжу Рю стильдерінің ең жақсыларын, өзі зерттеген қару түрлерін және жеке әдістерін біріктірді. Оның тәжірибелері жалғасқан сайын, техникалар мен каталарды бейімдеуі кеңінен жарияланбады. Жаңа стильді жасау ниетімен қатысты ол Окинавадағы бірнеше шеберлермен кеңесті. Каратэ шебері ретінде оның беделі жоғары болғандықтан, ол олардың батасын алды. Бірақ, дәстүрлі Окинава каратэсінде көптеген түбегейлі өзгерістер енгізілгендіктен, бұл бата кейіннен алынып тасталды. 1955 жылы бір түні Шимабукуро ұйықтап қалғанда, оған Иссинрю но Мегами (Иссинрю құдайы) құдайы туралы арман келді. Арманда үш жұлдыз пайда болды, олар Иссин рю стилінің шыққан тегін білдірді: Годжу Рю, Шоррин Рю және Кобудо. Бұл жұлдыздар Иссин рю үшін қажетті физикалық, рухани және ақыл-ой күшін де бейнелейтін болды. Көкшіл кешкі аспан тыныштықты символдады және каратэні тек өзін-өзі қорғау үшін қолдану керектігін көрсетеді. Шимабукуро таңертең оянғанда, арманының құдайдан келген аян екенін сезінді. 1956 жылдың 15 қаңтарында ол студенттерімен кездесіп, каратэдің жаңа стилін бастайтынын мәлімдеді. Жаңа стильді бастау туралы шешімін жариялағаннан кейін, оның көптеген Окинавалық студенттері, соның ішінде ағасы Эйзо да кетіп қалды. Иссинрю но Мегами эмблемасы Шимабукуроның сипаттамасы бойынша Эико Канешидің ағасы Шосу Накамине салған және Иссин рю каратэінің символы ретінде таңдалды. Өмірі бойында Шимабукуро өз атын "Татсуо" деп өзгертті, яғни "Аждаһа адамы". Бұл өзгеріс туралы сұрағанда, Шимабукуро "Татсуо" – оның кәсіби каратэ аты екенін айтты. Оған Кян (Чан) ауылының мэрі "Сун ну су" деген лақап ат та берді. "Сун ну су" – Шимабукуроның атасы құрастырған бидің аты.

Оқыту жылдары

1955 жылы Окинавада АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің үшінші дивизиясы орналасты, және Теңіз жаяу әскерлері Шимабукуроны аралдағы теңізшілерді оқыту үшін таңдады. Оның оқытуының нәтижесінде Иссин-рю Америка Құрама Штаттарында елдеріне оралған теңізшілер арқылы таралды. Теңізшілер АҚШ-тағы додзоларға әкелген каратэ Шимабукуро ең жақсы деп санаған каратэ жүйелерінің қосындысы болды. Иссин-рю каратэсін АҚШ-қа алғаш әкелген теңізшілер Дон Нейгл және Гарольд Лонг болды. Нейгл 1957 жылдың соңында Солтүстік Каролина штатындағы Кэмп Лежуннен тыс жерде додзосын ашты, ал Гарольд Лонгтың алғашқы додзосы 1958 жылдың соңында Калифорния штатындағы Твенти-Найн Палмсте орналасты. Қызметтен босатылғаннан кейін Нейгл Нью-Джерси штатының Джерси-Сити қаласына көшіп, Солтүстік-Шығыста алғашқы Иссин-рю додзосын ашты. Гарольд Лонг Теннесси штатының Ноксвилл қаласына оралып, Теңіз жаяу әскерлерінің резервтік оқу орталығында додзосын ашты. Кейін Гарольд Митчем, Шерман Харрилл, Стив Армстронг, Эд Джонсон, Уолтер Ван Гилсон, Кларенс Юинг, Джордж Брид, Джим Адвинкула, Билл Гардо, Гарри Смит және басқалар оралды. Джордж Брид 1961 жылы Джорджия штатының Атланта қаласында, ал 1966 жылдан 1969 жылға дейін Флорида штатының Гейнсвилл қаласында Иссин-рю каратэсін үйретуді бастады. Ол Қауымдастықтан тәуелсіз болды. 1960 жылы Окинавалық-Америкалық Каратэ Қауымдастығы құрылды, алғашқы президенті ретінде Гарольд Митчем тағайындалды. Баспаханадағы қателік салдарынан Қауымдастықтың атауы Америкалық Окинавалық Каратэ Қауымдастығына өзгертілді. Шимабукуро әскери студенттерін аралау үшін АҚШ-қа тек екі рет сапар шекті. Біріншісі 1964 жылы қыркүйектен қарашаның соңына дейін Джеймс Морабето мен Уильям Дюсселдің демеушілігімен Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында өтті. 1966 жылғы сапарында ол Вашингтон штатының Такома қаласында Стив Армстронгқа, Теннесси штатының Ноксвилл қаласында Гарольд Лонгқа, Нью-Джерси штатының Джерси-Сити қаласында Дональд Нейглге және Огайо штатының Кливленд қаласында Гарри Аклинге барды. Армстронг, Лонг және Нейгл осы сапар кезінде Хачи Дан (сегізінші дәреже) дәрежесіне көтерілді, және осы адамдардың әрқайсысы АҚШ-та Иссин-рю каратэсін насихаттау мен таратудың қозғаушы күші болды. Шимабукуро үйінен алыс сапарға шығуды ұнатпағаны белгілі. Оның атынан кез келген келесі сапарларды оның шәкірті және күйеу баласы Анжи Уэзу жүргізді. Бұл сапарда тағы бір маңызды оқиға орын алды. Стив Армстронгтың додзосына барғанда (1966), Шимабукуроның барлық 14 Иссин-рю катасын, сондай-ақ кейбір негізгі жаттығулар мен өзін-өзі қорғау әдістерін орындағаны түсірілді. Бұл фильмнің көшірмелері жоғары оқу орындарының оқытушыларына таратылды. Шимабукуро түсірілуге қарсы болғаны және жазбаның әртүрлі катаның шынайы көрінісін көрсетпейтіні айтылады. Шимабукуро 1972 жылдың басында зейнеткерлікке шыққанға дейін Агенадағы додзосында сабақ беріп жүрді. Ол мұрасын ұлы Кичиро Шимабукуроға қалдырды, Эико Канеши де осы құрметке үміткер болды.

Өлім

Шимабукору 1975 жылдың 30 мамырында Агена ауылындағы үйінде инсульттан қайтыс болды, оның өмірі 66 жылға жетті.

Мұра

1980 жылы Шимабукуро Халықаралық Иссин-рю Каратэ қауымдастығының Иссин-рю Даңқ залына енгізілген тұңғыш адам атанды.