Кіріспе

Бірмингемдегі Бордсли ауданындағы футбол стадионы. 1876 жылы олар уақытша Лейдипул жолындағы қоршалған алаңға көшіп кетті, сыйымдылығы шамамен 3000 көрерменді құрады; алаң қоршалғандықтан, кіру ақысы алынатын болды. Командаға қызығушылық артты және бір жылдан кейін олар тағы да көшіп кетті, бұл жолы Бірмингемнің құрылыс аймағының шығыс жиегінде, Ковентриге қарайтын басты жолдың солтүстігінде орналасқан Смолл-Хиттегі жалға алынған алаңға. Бұл алаң, кейіннен Мунц көшесі деп аталды, төрт жағы ашық террасалармен, кішкентай жабық ағаш трибунасымен және ойыншылар үшін киім ауыстыратын бөлмемен жабдықталған. Алғаш ашылғанда ол шамамен 10 000 көрерменді қабылдай алатын, бірақ тағы бірнеше мың адам қабырғаға өрлеп немесе турникеттерді бұзып кіруге тырысты. Жер иелері алаңды сатудан бас тарды, сондай-ақ, оны кеңейтуге рұқсат бермеді. Директорлар кеңесі Мунц көшесінде қалу клубқа жылына 2000 фунт стерлинг (қазіргі бағамен) тұратынын есептеген соң, баламалы орын іздеуді бастады. Клуб жерді 21 жылға жалға алды және жер өлшеуші мен инженер рөлін жергілікті ағаш шебер Гарри Пумфрейге тапсырды, ол біліктілігі болмаса да, "ең қымбат кәсіби сәулетшіге де лайық болатын" жоспарлар жасады. Клуб директоры, құрылысшы Томас Турли жұмыс кеңсесінің басшысы болды және клубтың жұмысты өз күшімен істеу арқасында 2000 фунт стерлингтен астам кәсіби төлемдерден үнемдегендігі болжанады. Дәстүр бойынша, жұмыс басталғанға дейін жерден қуылған цыгандар клубқа 100 жылдық қарғыс жіберген; цыгандар жақын маңда лагерь құрғандығы белгілі болса да, клуб оларды қуғандығына қатысты заманауи дәлелдер жоқ, ал құрылыс 1906 жылдың ақпанында басталды. Жерді су басып тұрған артезиандық бұлақтарды кептіріп, топырақ төсеу үшін тонналап қиыршық тастармен жабу қажет болды. Ковентри жолы жағындағы террасаның биіктігін арттыру үшін клуб алаңды қоқысқа салуға ұсынды: жергілікті тұрғындар шамамен 100 000 жүк қоқысты тастау үшін барлығы 800 фунт стерлинг (қазіргі бағамен) төледі. Бұл төбе басынан бастап Spion Kop деп аталды, ең биік нүктесінде 110 терраса биіктігіне жетті және әрқайсысы 6 пенни (қазіргі бағамен) төлейтін 48 000 көрерменді қабылдай алатын. Гарисон-лейн жағындағы трибуна ұзындығы бойынша болды. Онда 6000 орын болды, ол 1 пенниден 2 пенниге дейін (қазіргі бағамен) бағаланған алты бөлімге бөлінген, ал барлық кіру жолдары электр жарығымен жарықтандырылған. Трибунаның алдында 5000 адам тұра алатын жабық алаң болды. Бірмингем Daily Post газетінің келесі күні жарияланған редакторы "көп көрерменнің осылай қиын жағдайда қатысуы директорлардың қадамдары үшін жақсы көрсеткіш" және директорларды "жақтастарына елдегі ешбір алаңмен теңесе алмайтын алаң жасағаны үшін құттықтауға болады" деп жазды. 1940 жылдың наурызында, Сент-Эндрюс Англиядағы жалғыз футбол алаңы болып қалғанда, Бас полицей халықтың қысымына көніп, 13 241 адам Бірмингемнің алты айдан астам уақыттан бері үйдегі алғашқы ойынына куә болды. 1941 жылы Сент-Эндрюс Люфтваффе бомбалауынан 20 тікелей соққы алды, нәтижесінде Kop шатыры қирады, Railway End қатты зақымданды және команда басқа жерде ойнауға мәжбүр болды. Сондықтан Англия мен Уэльс арасындағы соғыс уақытындағы халықаралық матч үшін бұл орын таңғаларлық таңдау болды; қауіпсіздік үшін көрермендер билеттерді алдын ала сатып алулары керек болды, ал олардың саны 25 000-ға дейін шектелді. Үш айдан кейін Ұлттық өртке қарсы қызмет уақытша станциясы ретінде пайдаланылған Бас трибуна өртеніп, клубтың жазбалары мен жабдықтары жойылды – "жарақаттан бір қарындаш та сақталған жоқ", өрт сөндіруші отты сөндіру үшін су құюға ниеттенгенде бензинге толы шелекке су шатырды. Команда 1943 жылы алаңға қайта оралды.

Жағдайдың жақсаруы

1950 жылдардың басында салынған жаңа Бас трибунада тірегі бар консольді шатыр дизайны қолданылды, бұл көрермендердің алаңды көруіне кедерілтін бағаналардың санын азайтты. Жарық шамдары орнатылып, 1956 жылдың қазан айында «Боруссия Дортмунд» командасына қарсы өткен жолдастық матчта ресми түрде іске қосылды. 1960 жылдардың басында теміржол жағында Бас трибунаның дизайнымен ұқсас трибуна салынды, «Коп» үстіне жаңа шатыр орнатылды және «Тилтон Роуд» жағы алғаш рет жабылды. 1958–59 маусымда полиомиелиттен қайтыс болған «Бирмингем» және Англия футболшысы Джефф Холлдың құрметіне стадионның «Сити» жағында есептегіш тақта мен сағат орнатылды. 1970 жылдары «Asda» желісі «Коп» артындағы жерге супермаркет салу жобасы аясында жаңа трибуна құрылысына бірлесіп қаржы жұмсауды ұсынды; алайда, бәсекелес компаниялардың қарсылығына байланысты бұл ұсыныс қабылданбады.

Жаңғырту

1984–85 жылғы Лидс Юнайтед клубымен өткен соңғы үй матчы дүрбелеңге ұшырады, нәтижесінде 15 жасар Иэн Хамбридж қабырға құлап, мерт болды; оқиға болған жерге ескерткіш тақта орнатылды. Дүрбелең Брэдфорд Сити стадионындағы өртпен бір күніне орайды, ал Сент-Эндрюдегі оқиғалар спорт алаңдарындағы қауіпсіздік бойынша Попплвелл комиссиясының қарауына енді. Бұл және кейінірек Тейлор есебіне жауап ретінде Сент-Эндрюдің сыйымдылығы 26 000-ға дейін төмендетілді, бірақ стадионды қазіргі заманғы стандарттарға жеткізу қажеттігі мойндалды. Клуб төрағасы Дэвид Голд 1993 жылдың наурызындағы алғашқы сапарын еске алды:

Үшінші дивизионға түсу клубты Тейлор есебінің 1994 жылғы барлық орындықтарға ауысу мерзімінен босатса да, жаңа иесі Дэвид Салливан жоспарланғандай 4,5 миллион фунт стерлингтік жаңартуды жалғастырды. 1993–94 маусымының соңғы үй матчынан кейін «Коп» және «Тилтон Роуд» трибуналары бұзылды, жанкүйерлер олардан естелік ретінде маңызды бөліктерін алып кетті, жер тазаланды, ал «Коптың» астындағы қоқыс полигоны 1906 жылы клубқа 800 фунт стерлинг (1994 жылғы бағамен) кіріс әкелген еді, оны залалсыздандыруға 250 000 фунт стерлинг жұмсалды, және жаңа маусымның басталуына дейін «Тилтон Роуд» трибунасындағы 7 000 орын пайдалануға дайын болды. «Коп» трибунасының құрылысы аяқталғаннан кейін, 1994 жылдың қараша айында стадионды Ұлттық мұра департаментінің өкілі баронша Трампингтон ресми түрде қайта ашты, ол ескерткіш тақтаны ашты және Футбол қоры атынан 2,5 миллион фунт стерлинг көлеміндегі чекті табыс етті; салтанатты шарадан кейін «Астон Вилламен» достық матч өтті, оны 20 000 көрермен тамашалады. Барлық орындықтармен жабдықталған «Рейлвей» трибунасын салуға 1995 жылдың наурыз айында рұқсат берілді, бірақ жұмыс «Railtrack» компаниясына тиесілі жер дауынан кейін кешіктірілді және трибуна 1999 жылы ғана ашылды.

ХХІ ғасыр

2004 жылы клуб үшін жаңа 55 000 көрерменге арналған стадион, басқа да спорттық және ойын-сауық кешендері мен супер казинодан тұратын «спорттық кент» салу туралы ұсыныс енгізілді. Жобаны Бирмингем қалалық кеңесі, «Бирмингем Сити» футбол клубы (Сент-Эндрюді сатудан түскен қаражат арқылы) және «Las Vegas Sands» казино тобы бірлесіп қаржыландыруы тиіс болды. Жоспардың іске асуы 2005 жылғы Құмар ойындар заңына сәйкес үкіметтің супер казиноға лицензия беруіне және Бирмингемнің орын ретінде таңдалуына байланысты болды, бірақ бұл орындалмады. Клуб Бас трибунаны қайта жаңартуға рұқсат алды және трибунаның артындағы құлайтын ғимарат бұзылды, бірақ клуб пен кеңес «Бирмингем Сити» стадионы жобасына қаржыландырудың балама көздерін іздеуді уақытша жалғастырды. 2013 жылы «Бирмингем Сити» жанкүйерлерінің сенім қорының 2011 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес Сент-Эндрюді Қоғамдық мүлік ретінде тізімге енгізу туралы өтініші Бирмингем қалалық кеңесімен мақұлданды. Бұл кез келген сату туралы кеңеске хабарлауды және сенім қоры мен басқа да қоғамдық ұйымдарға өз ұсыныстарын беруге мүмкіндік беретін алты айлық мораторийді қарастырады. Демеушілік аясында стадион 2018 жылдың маусымында ресми түрде «Сент-Эндрюс Триллион Трофей стадионы» деп аталды. 2018–19 маусымында, «EFL»-дің Қисым және тұрақтылық ережелерін бұзу салдарынан клубтың шығындарын азайту мақсатында, стадион 22,8 миллион фунт стерлингке «Birmingham City Stadium Ltd» компаниясына сатылды, бұл жаңа компания футбол клубының бас компаниясы «Birmingham Sports Holdings» компаниясына толығымен тиесілі болды және 25 жылға клубқа жылына 1,25 миллион фунт стерлингке жалға берілді. «Coventry City F.C.» клубы «Wasps RFC» үй иелерімен «Ricoh Arena» стадионында ойнауды жалғастыру туралы келісімге келе алмағандықтан, 2019–20 және 2020–21 маусымдарында өз матчтарын Сент-Эндрюде өткізді. 2020–21 маусымында жүргізілген жылдық сауалнамада Коп және Тилтон трибуналарына судың зиянын жою үшін жөндеу жұмыстары қажеттігі анықталды. Жоғарғы қабаттар 2021–22 маусымының алғашқы ойынына дейін пайдалануға берілуі күтілгенімен, бұл жалпы сыйымдылықты уақытша 19 000-ға дейін азайтты, толық аяқталу мерзімі 2022 жылдың мамырына дейін белгіленді. Алайда, жоғарғы Тилтон трибунасы маусымның бір айынан кейін ғана қайта ашылды, жоғарғы Коп трибунасы тағы алты аптаға созылды, ал 2022 жылдың мамыр айында клуб әлі де учаскедегі зерттеулердің толық нәтижелерін күтіп отырды. 2022–23 маусымында асбестпен байланысты зақымданулар болғандықтан жабық болған төменгі қабаттарды бұзу және қайта құру жұмыстары басталды. Тилтон трибунасының төменгі қабатында қауіпсіз тұруға мүмкіндік беретін рельсті орындықтарды орнату 2023 жылдың қыркүйегінде аяқталуы тиіс болды, ал Коп трибунасы екі айдан кейін толыққанды ашылуы күтілді. Жұмыс «Mace Consult» компаниясының басқаруымен қыркүйектің ортасында қайта басталды, аяқталуы қараша айының соңына жоспарланды. Екі төменгі қабат та қараша айының соңғы матчында ашық болды, бірақ Коп трибунасының батыс жағы әлі де толыққанды аяқталмаған еді. 2024 жылдың қаңтарында клубтың иелері «Shelby Companies» компаниясы стадионды «St. Andrew's @ Knighthead Park» деп атады, бұл клуб тарихындағы «ең ірі коммерциялық келісім» екенін мәлімдеді. Клубтың және «Shelby» компаниясының бас компаниясы «Knighthead» төрағасы Том Вагнердің сөзіне сүйенсек, бұл «Бирмингемде әлемдік деңгейдегі «Спорттық ауданды» құру жоспарының бірінші қадамы болды. Біз «Блюз» клубына инвестиция салған себебіміз – бұл тек футбол клубын ғана өзгертуге ғана емес, сонымен қатар қаланың өзіндегі өзгерістердің катализаторы болу мүмкіндігіне байланысты».

Құрылымы мен құрылғылары

Стадионда төрт трибуна бар. Басты трибуна (2010 жылдан 2012 жылға дейін Гаррисон Лейн трибунасы деп қайта аталды), ойын алаңының солтүстік жағында орналасқан жеке тұрғызылған құрылыс, 1954 жылы салынды және 5000-нан кем көрерменге арналған орындарға ие. Төменгі қабат, Паддокс деп аталады, трибунаның алдындағы ашық террасада орналасқан бірнеше қатар орындықтардан тұрады; осы аймақтан көрініс орталық туннель мен ойыншылар скамейкасымен шектелуі мүмкін. 1970 жылдары Паддокс аймағының арт жағына арнайы ложалар қосылды. Отбасылық сектор Басты трибунаның шығыс жағы мен төменгі Паддокс арасында бөлінген. Клуб 2009 жылғы маусымдық үзілісте, қонақжайлылық аймақтары мен кеңселер орналасқан трибунаны қайта жаңарту және жөндеу жұмыстарын жоспарлады, соның ішінде 1,3 миллион фунт стерлинг жұмсалды, ал 2010 жылы орындықтар жаңаланды. Телевизиялық комментаторлар кабинеті осы трибунаның шатырында орналасқан. Джефф Холлдың қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай, клуб 1990 жылдардағы жаңарту кезінде жойылған ескі сағатты еске алу үшін мемориалдық сағатты тапсырыс берді. Сағат Басты трибунаның үстіне орнатылып, 2008 жылдың қыркүйегінде Холлдың бұрынғы командаластары Алекс Гован мен Гил Меррик тарапынан ашылды. Алайда, сағаттың мөлшері мен орналасуына байланысты туындаған наразылық клубты үлкен экранға енгізілетін үлкенірек сағатты тапсырыс беруге мәжбүр етті. Стадионның батыс жағында, Бирмингем қаласының орталығына жақын орналасқан Теміржол трибунасы да жеке тұрғызылған. Ол 1999 жылы ашылды және екі қабаттан тұрады, онда шамамен 8000 көрермен орналасады; жоғарғы қабат, Олимпиадалық галерея деп аталатын кішкентай аймақ, төменгі қабаттан сәл шығып тұрады, ал төменгі қабаттың арт жағында арнайы ложалар қатары орналасқан. 2009–2010 маусымынан бастап Теміржол трибунасы клубтың рекордтық көрсеткіштер тізіміндегі ойыншы және бұрынғы бас жаттықтырушы Гил Меррик құрметіне Гил Меррик трибунасы деп аталды. Қонақтар үшін арналған орындар төменгі Теміржол трибунасында орналасқан, олар үйдегі жанкүйерлерден желілермен бөлінген. 1994 жылы ашылған Коп трибунасы мен Тилтон Роуд трибунасы, алаңның қалған бөлігін қамтитын, жалғасқан L тәрізді бір қабатты трибунаны құрайды, онда шамамен 17 000 көрерменге орын бар. Артқы және алдыңғы бөліктер арасында өтетін дәліз бар. Стадионның барлық бөліктерінде мүгедектерге арналған кіреберістер, коляска орындары және қолжетімді әбдендер бар, сондай-ақ көру қабілеті нашар көрермендер үшін дыбыс беру құралдары қолжетімді. Ойын алаңының өлшемдері белгіленді және маусымдық үзілісте үшінші рет тексерілді. 2009 жылдың қаңтар айындағы Англия Кубогы матчының кейінге қалуы, маусым айында орнатылған жылу жүйесінің болмауына назар аударды. 2017 жылы алаң SISGrass гибридтік шөппен күшейтілген газон жүйесіне ауыстырылды.

Басқа қолданыстар

Англия құрамалары Сент-Эндрю стадионында халықаралық матчтар өткізген, бірақ бұл жоғары деңгейдегі матчтар емес еді. 1957 жылы Англия B құрамасы 40 мыңға жуық көрерменнің алдында Шотландия B құрамасын жеңді. Англияның жасөспірімдер құрамалары бірнеше рет осы стадионда ойнады, оның ішінде 23 және 21 жасқа дейінгі құрамалар да бар. 2001 жылы 21 жасқа дейінгі Англия құрамасы Испаниядан 4:0 есебімен жеңілді, бұл Англияның жасөспірімдер құрамасы үшін ең ірі жеңіліс болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бәсекелестік футбол қайта басталғаннан кейін, Шотландия футбол лигасының құрамасы Англия құрамасын, оның ішінде Бирмингем ойыншылары Фрэнк Вомак пен Билли Морганды 3:1 есебімен жеңді. 2009 жылға дейін Сент-Эндрюде төрт Англия кубогының (FA Cup) жартылай финалы өтті, ал стадион бес рет жартылай финалдың қайталануына төселді, соңғысы 1961 жылы болды. 1987 жылы өткен плей-офф финалының қайталануында «Чарльтон Атлетик» «Лидс Юнайтедті» жеңіп, Футбол лигасының бірінші дивизионында қалды, ал 2004 және 2006 жылдары Англия кубогының (FA Vase) финалы осы стадионда өтті. Стадион басқа да спорт түрлері үшін де пайдаланылды. «Смолл Хит Харриерс» атлет клубы, штаб-пәтері Мунц-стрит стадионында орналасқан, 1920 жылдарға дейін Сент-Эндрюде жаттықты. 1960 жылы Оңтүстік Африканың регби құрамасы 17 мың көрерменнің алдында сазды Сент-Эндрю алаңында «Мидленд Каунтиз XV» құрамасын 16:5 есебімен жеңді. 1949 жылы Дик Турпин Альберт Финчті ұтып, британдық және империялық орта салмақтағы бокс титулын сақтады; Турпиннің ағалары Джек және болашақ әлем чемпионы Рэндольф қосалқы матчтарда өнер көрсетті. 1965 жылы Генри Купер Джонни Прескотты Сент-Эндрюде жеңіп, британдық және империялық ауыр салмақтағы титулын сақтады; бұл жекпе-жек бастапқыда белгіленген күнінен екі күн кейін өтті, себебі соңғы минутта жаңбыр жауып, британдық ауа райының болжамсыздығына байланысты ашық ауада бокс жарыстарын өткізудің мүмкіндігі туралы пікірталас туды. Сент-Эндрю Питер Уоткинстің 1967 жылғы «Привилеж» фильміндегі митинг сахнасының түсірілім орны болды. Стадионда көптеген музыкалық концерттер өтті: 1989 жылы UB40 пен The Pogues, 2005 жылы Duran Duran және 2002 жылы Party in the Park фестивалі, онда Westlife және Sugababes сияқты топтар өнер көрсетті.

Жазбалар

Сент-Эндрюдегі рекордтық көрермен саны 1939 жылғы 11 ақпанда «Эвертонға» қарсы ФА Кубогының бесінші турында тіркелді; нақты саны 66 844 немесе 67 341 деп әртүрлі хабарланды. Лига матчтарындағы ең көп көрермен саны – 1935 жылғы 23 қарашада Бірінші дивизионда «Астон Виллаға» қарсы өткен матчта 60 250 адамды құрады. Лига маусымындағы ең жоғары орташа көрермен саны 38 821 адамды көрсетті, бұл көрсеткіш 1948–49 жылғы Бірінші дивизион маусымында тіркелді, ал ең төменгі көрсеткіш – 6 289 адам, ол 1988–89 жылғы Екінші дивизионда тіркелді. Стадион толығымен орындықтармен жабдықталғаннан кейін, рекордтық көрермен саны 29 588 адамды құрады, бұл көрсеткіш 2003 жылғы 22 қарашада Премьер-лигада «Арсеналға» қарсы өткен матчта тіркелді. Сент-Эндрюде ФА Кубогы матчының жеңімпазын анықтау үшін пенальтилер сериясі алғаш рет қолданылды. Бес маусым бойы, 1970 мен 1974 жылдар аралығында, ФА Кубогы жартылай финалында жеңілген командалар үшінші және төртінші орын үшін күресуге міндетті болды; «Бирмингем Сити» 1971–72 жылғы ФА Кубогында үшінші орынды иеленіп, 90 минуттық негізгі уақыттан кейін пенальтилер сериясында «Сток Ситиді» 4:3 есебімен жеңді.

Көлік

Стадионға ең жақын теміржол станциясы – Бирмингемнен Стратфордқа қарайтын теміржол желісіндегі , және станциялары арасында орналасқан. Бұл станция тек матч күндері редовты қызмет көрсетеді. Стадионнан 30 минуттық жерде орналасқан , елдің көп бөлігінен тікелей пойызбен келуге болады, ал Мур-стрит станциясы одан сәл жақын, ол Чилтерн теміржолы пойыздарымен қызмет көрсетеді. Бирмингемдегі автобус станциясынан National Express автобустарымен келуге болады, ол стадионнан 20 минуттық жерде. Қала орталығынан стадион жанынан автобустар өтеді. Стадионның өзінде тұрақ жоқ.