Кіріспе
Герцеговиналық серб ақыны, дипломат және академик Йован Дучич (15 ақпан 1872 – 7 сәуір 1943) – серб ақыны, дипломат және ғалым. Ол серб лирикасының ең беделді өкілдерінің және модернист ақындардың бірі. Дучич алғашқы өлеңдер жинағын 1901 жылы Мостарда, ал екіншісін 1908 жылы Белградта жариялады. Ол прозада да жиі жазды, көптеген әдеби очерктер, жазушылар туралы зерттеулер, Швейцария, Грекия және Испания ақындарының хаттары мен «Blago cara Radovana» кітабын жазды. Ол осы кітабымен ең көп танылды. Дучич Сербия Корольдігіндегі ұлттық үкіметтік емес ұйым «Народна Одбрана»ның негізін қалаушылардың бірі болды және Сербия Корольдік академиясының мүшесі болды.
Jovan Dučić (, ; 15 February 1872 – 7 April 1943) was a Serb poet diplomat and academic. He is one of the most influential Serbian lyricists and modernist poets. Dučić published his first collection of poetry in Mostar in 1901 and his second in Belgrade in 1908. He also wrote often in prose, writing a number of literary essays, studies on writers, letters by poets from Switzerland, Greece and Spain and the book Blago cara Radovana for which he is most remembered when it comes to his writing. Dučić was also one of the founders of the Narodna Odbrana, a nationalist non governmental organization in the Kingdom of Serbia and he was a member of the Serbian Royal Academy.
Ерте өмір және дипломатия
Йован Дучич 1871 жылдың 17 ақпанында Осман империясының құрамындағы Босния вилаятының бөлігі болған Требинье қаласында дүниеге келді. Требиньеде бастауыш мектепте оқыды. Одан кейін Мостардағы гимназияға түсіп, Сомборда мұғалімдікке дайындалды. Бірнеше қалада мұғалім болып жұмыс істеген соң, Мостарға қайтып оралды, онда (жазушы Светозар Ћорович және ақын Алекса Шантичпен бірге) "Зора" ("Таң") атты әдеби журналды құрды. Дучичтің ашық білдірген серб патриотизмі билік тарапынан қиындықтар тудырды – сол кезде Босния мен Герцеговина факті бойынша Австро-Венгрия империясына қосылған болатын – және ол жоғары білім алу үшін шетелге, көбінесе Женева мен Парижге кетті. Ол Женева университетінен заңгер мамандығын алып, шетелден оралғаннан кейін 1907 жылы серб дипломатиялық қызметіне қабылданды.
Поэзия
Дючич өзінің ең үлкен жетістіктерін ақын ретінде иеленді. Ол өзінің алғашқы өлеңдер жинағын 1901 жылы Мостарда, ал екіншісін 1908 жылы Белградта жариялады. Ол проза жазды: жазушылар туралы бірнеше эсселер мен зерттеулер, "Царь Радованның қазынасы" (Blago cara Radovana) және Швейцария, Грекия, Испания және басқа елдерден жазылған поэзиялық хаттар. Шантич сияқты, Дучичтің туындыларына XIX ғасырдың соңындағы серб ақыны Воислав Иличтің шығармалары зор ықпал етті. Шетелде саяхаттауы оған өзінің ерекше стильін қалыптастыруға көмектесті, онда Символизм ағымы ең басты ықпал етті. Ол өзінің поэзиясында серб поэзиясында бұрын белгілі болмаған жаңа салаларды зерттеді. Туындыларының символдық мағынасын күшейту үшін ол тек екі өлең түріне ғана шектелді: симметриялық он екі буынды (александрин) және он бір буынды өлеңдер – екеуі де француздық. Ол ой-пікірдің әдепсіздігінен және тілдің қарапайымдығынан қорқуын білдірді.
Жеке өмір
1893 жылдың күзінде Биелинадағы жаңадан салынған "Дрина" қонақ үйінде өткен кеште жас және амбициялық мұғалім Дучич, Коммерция мектебін жаңа ғана бітірген Магдалена Живановичпен танысты. Олар 1893 жылдың 5 қарашасында никелесті, ал хат алмасулары Дучичтің 1895 жылдан 1899 жылға дейін оқыту үшін Биелинадан Мостарға кеткеніне дейін жалғасты. Хаттардың бір бөлігі бүгінге дейін сақталған, сондай-ақ Дучичтің досы, ақын Алекса Шантичтің 1901 жылдың 6 сәуірінде Магдаленаға жолдаған, өзінің өлеңдеріне ақы төлеу үшін көмек сұраған хаты да бар. Зейнеткер профессор Льянна Лукич Дучич пен Магдаленаның хат алмасуының жеке данасын сақтап келеді. Профессор Льянна Лукич Дучичтің әпкесімен бірге тұрған Магдалена Николичтің үйінде қысқа уақыт тұрғанын айтады. Дучичпен ажырасқаннан кейін Магдалена ешқашан үйден шықпайтынын айқайлады. "Роман қаһарманындай, ол естеліктерімен өмір сүрді, ал оның бақытты сәттері сүйген адамының хаттары мен өлеңдерін оқумен байланысты болды", - деді профессор Лукич. Дучичтің құпия ниетімен Магдаленаның қазасынан кейін ескерткіште жазылуын өтінген сөздері бүгінге дейін Биелина зиратында оқылады: Мага Николич Живанович, 1874–1957, өзі де ақын және ақын Йован Дучичтің алғашқы шабыты. Магдаленаның өлімінен жиырма жыл бұрын, Дучич Югославия Корольдігінің уәкілді министрі болған кезде, Дучичтің Биелинада қалдырған терең іздерін көрсететін өтініш келіп түсті. "Србадия" әншілер қоғамы министрден қоғамның қажеттіліктері үшін үй салуға көмек сұрады. Венгриядағы Сербия елшілігі Йован Дучичтің венгр әйелінен алған үйінде орналасқан, ол кейіннен мемлекетке сыйға тартылды.
Шөгеру, өлім және мұра
1941 жылы Германияның Югославияны басып алуынан кейін Дучич АҚШ-қа эмиграцияға кетті. Ол Индиана штатының Гари қаласындағы туысы Михаиломен (Майкл) қосылды. Содан бастап, өмірінің соңғы екі жылында ол Чикагодағы Сербия ұлттық қорғаныс кеңесіне (1914 жылы Михаило Пупин құрған) жетекшілік етті. Бұл кеңес АҚШ-тағы серб диаспорасын өкілдік етті. Осы екі жыл ішінде ол көптеген өлеңдер, тарихи кітаптар мен газет мақалаларын жазды, онда серб ұлтшылдығын қолдап, Хорватияның нацилік режимдегі усташелердің сербтерді жаппай қырғынын айыптады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Югославия мектептеріндегі оқулықтарда ол «персона нон грата» деп жарияланды және серб шовинисі ретінде қарастырылды. Ол 1943 жылдың 7 сәуірінде қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі Индиана штатының Гари қаласындағы Киелі Сава Серб Православ шіркеуінде өтті және ол Либертивиллдегі Киелі Сава Серб Православ монастырының зиратына жерленді. Өсиеті бойынша, оны туған қаласы Требиньеде жерлеуді өтінді. Бұл тілегі 2000 жылдың 22 қазанында, жаңа салынған Герцеговачка Грачаница монастырында жерленген кезде орындалды. Оның «Acta Diplomatica» (Дипломатиялық хаттар) жинағы АҚШ-та (1952 жылы) және бұрынғы Югославияда (1991 жылы) жарық көрді. Жован Дучич атындағы сыйлық поэзиядағы жетістіктері үшін беріледі және жыл сайын Требиньедегі «Дучич түні» шарасында табыс етіледі. Ол Парнас әдеби қоғамының мүшесі болып сайланды.
WWII he had been declared persona non grata and widely viewed as a Serbian chauvinist. He died on 7 April 1943. His funeral took place at the Saint Sava Serbian Orthodox Church in Gary, Indiana and he was buried in the Saint Sava Serbian Orthodox Monastery cemetery in Libertyville, Illinois. He expressed a wish in his will to be buried in his home town of Trebinje, a goal which was finally realized when he was reburied there on 22 October 2000 in the newly built Hercegovačka Gračanica monastery. His Acta Diplomatica (Diplomatic Letters) was published posthumously in the United States (in 1952) and in the former Yugoslavia (in 1991). The Jovan Dučić Award is awarded for achievements in poetry and it is awarded every year during the manifestation "Dučić's Night" in Trebinje. He was elected a member of Parnassos Literary Society.