Кіріспе
Uí Fhiachrach Aidhne (сондай-ақ Hy Fiachrach деп те аталады) – қазіргі Галвей графтығының оңтүстігінде орналасқан патшалық.
Аңыздардағы шығу тегі мен географиясы
Бастапқыда Айне деп аталған бұл аймақ мифтік Фир Болг тайпасының қоныстанған жері болған деп есептеледі. Дубхалтах Мак Фирбисигтің "Леabhar na nGenealach" кітабында Туатх мхак нУмхоир тайпасын Аунхус мак Умхордың ұлы Коналл Каол басқарғаны айтылады. Коннелл 195 жылы Май Мукруймхе шайқасында қаза тапты, оның денесі Айнеге әкелініп, Карн Коннелл деп аталатын лихтаға жерленді (кейін бірнеше ғасырдан соң ірі шайқас болған орын). Қазіргі Галвей графтығының оңтүстігінде орналасқан Айне, қазіргі Килмакдуаг епархиясымен шектес болды. Батысында Лох Лургейн (Галвей шығанағы) және Клэр графтығындағы Буррен ауданымен, ал оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағынан Клэр графтығымен шектеседі. Айне шығысында Уи Фиахрах Айне мен Уи Мэйн тайпаларын бөліп тұратын Слив Огхти тауларымен шектеседі. Солтүстік-шығысында Айне Уи Мхайн жазықтарымен, ал солтүстігінде Май Мукруймхе (Атенри маңындағы аймақ) орналасқан. Солтүстік-батысында Уи Бхриун Сеола аумағындағы Марее приходтық аймағымен шектеседі. Килмакдуаг епархиясы Кинваррадорус, Киллинни, Киллеенаварра, Друмаку, Килколган, Ардрахан, Страдбалли, Киллеенен, Киллели, Киллора, Киллогиллин, Килкрист, Исерткелли, Киллинан, Килтомас, Килбеаканти, Биг, Килмакдуаг, Килтартан азаматтық приходтарын қамтиды. Килмакдуаг епархиясында қазіргі католик шіркеулері: Кинвара, Баллиндрейн, Горт, Ардрахан, Краувелл, Биг, Килбеаканти, Килтомас (Петерсвелл), Кларенбридж, Килкрист шіркеулері бар.
Ерте тарих
Тарихи дәуірдің басында Ui Fiachrach әулетінің Aidhne тармағы Коннахттың осы бөлігінде билік ететін туат ретінде пайда болды. Аймақтың басқаша атаулары – Майг Айне (Айн жазығы), Майг нАйн, бірақ ақырында династия атынан Уи Фьякрах Айне деп аталды. Cill Mhic Dhuach Kilmacduagh епархиясының аумағы патшалықпен толық сәйкес келеді, Килтартан барониясының барлық бөлігін, сондай-ақ Loughrea және Dunkellin баронияларының ірі бөліктерін қамтиды. 8 ғасырға қарай оның патшаларының билігі күрт азайды, олар Коннахт патшаларының қарауындағы кішігірім вассалдарға айналды. Ағылшын-нормандықтар оларды Кланрикард Берктердің билігіне өткізді.
Негізгі септіктер
Уи Фиакрах Айнедің маңызды рулары О́ Эйдин, О́ Сеахнасайг, О́ Кле́йриг және Мак Гиолла Че́аллай болды.
Мак-Джола Шеалла
Килкеллис Айне суб-ауданын иеленді, ол қазіргі католик шіркеуінің Баллиндеррин приходының аумағымен жабылған. Олар 17 ғасырдың ортасында Кромвельдің тартып алу кезеңінде жерлерін жоғалтты. Гиолла Чеаллайх мак Комхалтан, шамамен 10 ғасыр, Килкеллидің құрметіне аталған. Падхраик Мак Гиолла Чеаллайх, ақын және сеанчай, шамамен 1798 жыл. Олли Килкенни (1962 жылы туған), ирланд спортшысы.
Анализдік сілтемелер
966. Chronicon Scotorum: Кормак уа Киллин, Уи Фиахрахтың Айнеден шыққаны, Киаран мен Команның және Туайм Грэненің кома́рбасы – және ол Туайм Грэненің ұлы шіркеуін және оның қоңырау мұнарасын салды, дана және қарт адам, епископ, Мәсіхте тыныштық тапты. 1025. Уи Фиахрах Айне иелері Уа Клирхтың немересі қайтыс болды. 1033. Эли мен Уи Фиахрах Айне арасындағы қақтығыс, онда Браен Уа Клирх және Муйреадх Мак Гиллафадрайг, сондай-ақ көптеген басқалар қаза тапты. 1048. Доннхад Готттың, Тимхайрдің мұрагерінің және Уа Хейдиннің, Уи Фиахрах Айне иесінің өлімі. 1048. Уи Фиахрах Айне иелері Маэл Фабхаилл Уа Хейдин қайтыс болды. 1055. Домналл Руад Уа Брайанды Уи Фиахрах Айне иесі Уа Хейдин өлтірді. 1067. Турлах Аднаи шайқасы, Коннахт королі Аэдх Брокен Спир Уа Конхобхайр мен Аэдх, Арт Уаллах Уа Руайрк ұлы, және олармен бірге Брейфне халқы арасында болды; онда Коннахт провинциясының королі Аэдх Уа Конхобхайр, Леат Хуиннің батылдығының рульшісі қаза тапты, сонымен қатар Коннахттың басшылары, олардың ішінде Уи Диармада иесі Аэдх Уа Конхеанаинн және тағы көптеген адамдар қаза тапты. 1094. Тадг, Руайдри Уа Конхобхайрдың ұлы, және Силь Мюреадхаиг, Томонд және Батыс Коннахт халқына қарсы жеңіске жетті, онда үш жүз адам қаза тапты; және олар Батыс Коннахттың барлық жерін тонады. Бұл шайқас Фиднаха шайқасы деп аталды. Осы шайқаста қаза тапқан басшылардың арасында Амхлеиб Уа Аихир, Доннслеиб Уа Циннфаэлайд және Гиллафурсаның ұлы Уа Маелмхуайд болды. 1100. Батыс Коннахт иесі Гилла на Наом Уа Хейдин қайтыс болды және Клуан Мик Нойс қаласында жерленді. 1125. Айнйслис Уа Хейдиннің екі ұлы Бун Гейлимеде опасыздықпен өлтірілді. Айнйслис Уа Хейдиннің екі ұлы Фланн мен Гиллариарбахты Конхобар Уа Флайтбхертай өлтірді. 1126. Чилл-дараның оқытушысы Конхобар Уа Клеирх қайтыс болды. 1147. Уи Фиахрах Айне иесі Гилла Мо Чоинни Уа Катайл, Домхналл Уа Конхобхайрдың немересі өлтірді. 1153. Айне иесі Гиллашеллаи Уа Хейдин және оның ұлы Аэд Мидедегі Фордруим шайқасында қаза тапты. 1159. Геал Бхуидхе Уа Сеахнасаиг; Доннадх, Аэдхтың ұлы, Руайдридің ұлы; Диармаид Уа Консеанаинн; Атиус, Мак Кнайминнің ұлы; Конхобар Уа Конхобхайрдың екі ұлы; Мурдх, Домхналл Уа Флайтбхератаиг, Оираллагидегі Аф Фирддиаид шайқасында қаза тапты. 1166. Брифне және Мит халқынан, Аттлиаттан және Ленстерден келген шетелдіктерден тұратын әскерді Тайгарнан Уа Руайрк Ui Ceinnsealaigh-ге бастап барды; Диармайд Мак Мурчада теңізге айдалды, ал оның Феарнадағы сарайы қиратылды. Олар Муркхтың немересі Муркхты патша етіп тағайындады, ол Рудри Уа Конхобхайрға 17 кепілдік берді, оларды Тир Фиахрах Айнеге жіберу үшін. 1179. Кинелияның жартысының иегері Мелаглин Реа О'Шонесси, Доно О'Кахиллдің ұлы өлтірді. 1180. Hy Fiacrach Aidhne иесі Мюргеас О Хейдин, Мюнстер халқы өлтірді. 1187. Лау-Кейдің тасын найзағай соқты. О-Хейдиннің қызы Дювеса, Мойлург лорды Конор Мак Дермоттың әйелі, жеті жүз (немесе жеті сексен) басқа адамдармен бірге, ерлер мен әйелдер бір сағат ішінде суға батып немесе күйді. 1191. Родерик О'Коннор Коннахттан шығып, Тирконнеллдегі Флахерти О'Мулдориге барды, содан кейін Тиронға өтті, солтүстік Ирландиядан күш сұрауға, оған Коннахт патшалығын қалпына келтіруге мүмкіндік беру үшін; бірақ Ультониялықтар Коннациандардан оған жер алуда көмек көрсетуге келіспей, ол Медтің ағылшындарына барды, олар да онымен бірге барудан бас тартты, ол Мунстерге өтті, Сил Мюррей оны жіберді және оған жер берді, атап айтқанда Тир-Фиахрах және Эхтге қаласының Кинелеасы. 1201. Морис О'Хейдиннің ұлы Конор қайтыс болды. 1203. Килмакдуаг епискобы Гиллакелли О'Райдиннің ұлы қайтыс болды. 1203. Мюртоф Теффиан, Конор Моинмойдың ұлы, Родерик О'Коннордың ұлы, Родерик пен Хьюдің ұлы, Дермот өлтірді, яғни оның екі әкесінің екеуі де Килмакдуагтың жасыл жерінде. 1206. Hy Many иесі Хью, Мурро О'Келлидің ұлы, және Эррис иесі Кайтниадх О'Кайтниадх қайтыс болды. 1211. Кугаела О Хейдин қайтыс болды. 1212. Доннах О Хейдин, Катал Кровдергтың ұлының рұқсатысыз көзінен айырылды. 1214. Hy Fiachrach епискобы О'Келли қайтыс болды. 1216. Ирландиядағы заң профессоры, бас оллаве Гиолла Арнайн О Мартан қайтыс болды. 1222. Кинелияның шығыс және батыс бөлігінің иегері Гилла Мо Чоинни О'Кахилл, Сеахнасаигтың ұлы Гиолла на Наемх Кром О'Сеахнасаиг өлтірді, өзінің халқының сатқындауынан кейін. 1223. Сеахнасаиг О Сеахнасаиг, Гиолла на Наемх О Сеахнасаигтың ұлы, Кланн Куйлен өлтірді, бұл іспен Килмакдуагтың Әулие Колманының Бахал морына құрметсіздік жасалды. 1224. Батыс Кинелияның жартысының иегері Гиолла на Наемх Кром О Сеахнасаиг қайтыс болды. 1225. Оуэн О Хейдин, иегері. 1225-ке қараңыз. 1230. Лейни Ахонри епискобы Гилла Иса О'Клери қайтыс болды. 1232. Драмакудың коарбысы Фагтна О'Халгаит, Hy Fiachrach Aidhne-нің ресми өкілі, шетелдіктерге, ауруларға және мұқтаждарға есігін ашық ұстаған, сондай-ақ халықты оқытумен айналысқан қайтыс болды. 1232. Хьюдың ұлы Конор, Родериктың ұлы, ағылшындардан қашып құтылды, Коннахт басшыларының ұлдары оның төңірегіне жиналды, олар Туатхасқа шабуыл жасады; бірақ Конор, Гилла Челлаиг О Хейдин, Доннах Мак Дермоттың ұлы Гилхрист және тағы көптеген адамдармен бірге Туатхас халқы өлтірді. Бұл күні Туатхас халқы шайқас балталарының тұтқаларын ақ түске бояды, өйткені ақ тұтқалы балтасы бар адам Хьюдың ұлын өлтірген деген қауесет тарады. 1235. Оуэн О Хейдин 1235-ке қараңыз. 1236. Оуэн О Хейдин. 1240. Гиолла на Наев Кром О'Шонессидің ұлы Хью, Катал Кровдергтың ұлы Хьюдың ұлы Конор және Фиахра О'Флинн өлтірді. 1248. Опихин Гер Гилла Мо Чоинне О'Кахилл өлтірді. 1251. Гилла Мочоинне, Гилла Мочоинне О'Кахиллдің ұлы, Катал Кровдергтың ұлы Хьюдың ұлы Конор өлтірді. 1253. Hy Fiachrach Aidhne иесі Оуэн О Хейдин қайтыс болды. 1263. Маэл Фабхилл О Хейдин ағылшындар өлтірді. 1326. Николас О Хейдин қайтыс болды. 1340. Hy Fiachrach Aidhne иесі Эоган О Хейдин өз рулары өлтірді. 1408. Джон Кэм О Сеахнасаиг, Клуан Рамфходаның жасыл жерінде ойнап жатқанда О'Лауглиннің ұлы өлтірді. 1434. Муртоф Гарб О Сеахнасаигтың ұлы Дермот, оның жарықтандырылғанда оның жанында болған. 1578. О'Хейне (Дерридің Рорисі, Фланның ұлы, Конордың ұлы, Фланның ұлы) қайтыс болды. Өмірінің басынан аяғына дейін ол қонақжайлылығымен және батылдығымен ерекшеленген адам болды. Оның інісінің ұлы, Оуэн Мантах, Эдмондтың ұлы, оның орнына тағайындалды.
1240. Hugh, the son of Gilla na naev Crom O'Shaughnessy, was slain by Conor, son of Hugh, who was the son of Cathal Crovderg, and by Fiachra O'Flynn. 1248. Opichin Guer was slain by Gilla Mo Choinne O'Cahill. 1251. Gilla Mochoinne, son of Gilla Mochoinne O'Cahill, was slain by Conor, son of Hugh, the son of Cathal Crovderg. 1253. Owen Ó hEidhin, Lord of Hy Fiachrach Aidhne, died. 1263. Mael Fabhill Ó hEidhin was slain by the English. 1326. Nicholas Ó hEidhin died. 1340. Eoghan Ó hEidhin, Lord of Hy Fiachrach Aidhne, was slain by his own kinsmen. 1408. John Cam Ó Seachnasaigh was slain by the son of O'Loughlin while playing on the green of Cluain Ramhfhoda. 1434. Dermot, the son of Murtough Garbh Ó Seachnasaigh, was killed by his own horse, as he was being shod. 1578. O'Heyne (Rory of the Derry, son of Flan, son of Conor, son of Flan) died. From the beginning of his career until his death he was a man distinguished for hospitality and prowess. His brother's son, Owen Mantagh, son of Edmond, was installed in his place.