Екінші дүниежүзілік соғыстағы 352-ші жаяу әскер дивизиясы

Кіріспе

352-ші жаяу әскер дивизиясы (352. Infanterie Division) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия армиясының жаяу әскер дивизиясы. Батыс майданында орналасқан бұл дивизия 1944 жылғы 6 маусымда Омаха жағалауын қорғады. 1944 жылдың соңында дивизия 352-ші халықтық гренадерлік дивизия (352. Volksgrenadier Division) болып қайта құрылды.

Құралым және күшті жақтары

352-ші жаяу әскер дивизиясы 1943 жылдың қараша айының басында Францияда құрылды; бұл сол жылдың қыркүйек айында шығыс майданындағы шығындарды толықтыру үшін он жаңа жаяу әскер дивизиясын құру туралы неміс жоғарғы бас қолбасшылығының бұйрығына сәйкес келеді. Бұл жаңа дивизиялар 1944 жылдың мамырына дейін жауынгерлік дайындыққа жетіп, қарулы күштерге қосылуы керек еді. 352-ші дивизияның құрамында генерал-лейтенант Дитрих Крайс болды. Толық күшіне жеткеннен және жаттығудан өткен соң, 352-ші дивизияның Шығыс майданына жіберілуі күтілді, бірақ бұл орын ауыстырудың нақты кестесі немесе растауы болған жоқ. 1944 жылдың наурыз айында, батыста одақтастардың шабуылдауының қаупі күшейгенде, 352-ші дивизия Нормандия аймағындағы Атлантика қабырғасын қорғауға дайындалуға бұйрық алды. 352-ші дивизия құрылғанда, Шығыс майданында қызмет еткен, тозығы жеткен немесе таратылған дивизиялардан алынған тәжірибелі сарбаздар, жас неміс сарбаздары, мерзімі өткен әскерге шақырылғандар және көптеген еріктілерден (олар негізінен дивизияның тыл әскерінде жұмыс істеді) тұрды. Оқу кезеңінде адам, жабдық және отын жетіспеді, ал 1944 жылдың басында дивизия, жабдықтары жақсы болғанымен, жаяу әскер шайқасына толық дайын болмады. Нормандия жағалауының 100 км-ге созылуын ескере отырып, фельдмаршал Роммель аймақты екіге бөлуге шешім қабылдады: стационарлық 716-шы дивизияға 47 км-лік «Кен аймағын» (21-ші танк дивизиясының қолдауымен) берді, ал 352-ші жаяу әскер дивизиясын 53 км-лік «Байе аймағын» қорғауға орналастырды (осылайша 352-ші дивизия 709-шы және 716-шы дивизиялардың арасында болды). Барлық құрылыс жұмыстарына қарамастан, бұл фронт неміс тактикалық доктринасы бойынша қалыпты деңгейден әлдеқайда асып кетті. Бұл Роммель, Дитрих Крайс және корпус командирі арасында 352-ші дивизияның гренадерлік полктерін қалай орналастыруға қатысты келіспеушіліктерге әкелді. Ақырында екі жаяу әскер полкі алғы шепке, ал бір жаяу әскер полкі резервке жіберуге келісті. Бірақ кейбір батальондар тәуелсіз түрде әрекет еткендіктен, полк басқаруы бұзылды. Байо қаласының оңтүстігіндегі дивизияның оң жақ қанатында 915-ші гренадер полкі (2 батальонмен) және фузилер батальоны қарсы шабуыл резервінде орналасты. Дивизияның сол жақ қанатында 914-ші гренадер полкінің 2-ші батальоны Пойнт-дю-Хок мұнарасының артында орналасты. Дивизияның орталық бөлігінде Омаха жағалауын қорғаған 916-шы гренадер полкінің 2-ші батальоны болды. Өздігінен жүретін танкке қарсы батальон сол және орталық дивизия аймақтарының арасында, резервте орналасты. GR 916-ның 1-ші батальоны 716-шы дивизияның қорғаныс секторына жіберілді және Голд-Бичтің батыс бөлігінде британдық әскерге қарсы күресті.

The 352nd Infantry Division was formed in occupied France in early November 1943; this followed the German High Command order issued in September that year to raise ten new infantry divisions to replace losses on the Eastern Front. These new divisions were to be combat ready by May 1944. The 352nd was placed under the command of Generalleutnant Dietrich Kraiss. Once up to strength and trained, the 352nd was expected to transfer to the Eastern Front, however there was no clear timetable or confirmation of that deployment and by March 1944, with the threat of an Allied invasion in the West, the 352nd received orders to prepare for the defence of the Atlantic Wall, in the Normandy area. The 352nd, when formed, was a mix of experienced soldiers drawn from worn out or disbanded divisions that had served on the Eastern front, young German, conscripts and a significant number of Ost volunteers, the latter mainly employed in divisional support roles. Throughout the training period there were shortages of men, equipment, and fuel and by early 1944 the division, though reasonably equipped, was far from properly prepared for front line infantry combat. With the Normandy coastal area extending 100 km, Field Marshal Rommel made the decision to split the area in half, by providing the static 716th Division with a shortened 47 km long 'Caen zone', (supported by the 21st Panzer Division) and deploying the 352nd Infantry Division to defend the 53 km long 'Bayeux zone' (bringing the 352nd in between the 709th Division and the 716th Division). Even with the benefit of all the fortifications under construction, this frontage was still far beyond what was considered prudent in German tactical doctrine. This led to a number of disagreements between Rommel, Dietrich Kraiss and the Corps Commander on how best to deploy the Grenadier Regiments of the 352nd. In the end it was decided that two infantry regiments would be stationed forward, and one infantry regiment would be left in reserve. However, the Regimental Commands were disrupted as some battalions were operating independently. On the divisional right flank just south of Bayeux, Grenadier Regiment 915, (with 2 battalions) were positioned as a counterattack reserve, along with the Fusilier battalion. On the divisional left flank the 2nd Battalion of Grenadier Regiment 914 was positioned behind the gun emplacement at Pointe du Hoc. In the centre of the Divisional area was the 2nd Battalion of Grenadier Regiment 916, defending Omaha beach. The self propelled anti tank battalion were positioned between the left and centre Divisional areas, in reserve. The 1st Battalion of GR 916 were deployed to the 716th Division’s defence sector and would oppose the British in the western area of Gold Beach.

D-күн

352-ші бригада жағалаудағы міндеттерін жағажайдағы кедергілерді жақсартумен, миналанған қазықтар мен ағаш құрылымдарды орналастырумен бастады. Бұл құрлықтан шақырымдар қашықтықта ағаш кесу және тасымалдауды, сондай-ақ қазықтар мен тіреулерді құмға терең қадауды қамтыды. Бірінші кедергілер қатары – жоғары толқын кезінде су сызығынан шамамен алғанда – «Бельгиялық қақпалардан» тұрды, бұл дөңгелектердің үстіне орнатылған темір каркастар. Одан кейін, қону кемелерінің корпусын жарып немесе аударып түсіруге арналған миналанған қазықтар мен тіреулерден жасалған пандустар келді. Соңында болат рельстерден жасалған металл кедергілер, соның ішінде «кірпіш» тәрізді кедергілер болды. Немістер көптеген кедергілерге миналар орнатқанмен, олардың көбі су өткізбейтін болмады, ал коррозия көптеген жарылғыш құрылғылардың күшін әлдеқашан жойды. 1944 жылдың маусым айына қарай, олардың секторындағы жағалаудағы көптеген нысандарда әлі де 716-шы дивизияның 726-шы жаяу әскер полкінің әскерлері орналасқан еді. Қарсылық ретінде, 352-ші дивизияның бір жаяу әскер батальоны 716-шы дивизияның қолбасшылығына берілді, олардың қорғанысын нығайтуға көмектесу үшін. «Байе аймағында» 914-ші полк батыста, 916-шы полк шығыста, ал 915-ші полк оңтүстікте резервте тұрды. 916-шы және 726-шы полк әскерлері ойыс траншеяларда, сегіз бетон бункерде, 35 пулеметтік қабырғада, алты минометтік ұяда, 35 «Небельверфер» (көп ұңғылы реактивтік гранататар) орналасқан жерлерде және 85 пулеметтік ұяларда орналасты. Қорғаныс нысандары бекіністерде шоғырланған. 6 маусымның таңертеңгі сағаттарында 352-ші аймақтағы одақтастардың белсенділігі туралы алғашқы хабарламалар Котантен түбегінен келді, ал 915-ші гренадерлік полкінің бөлімдері тергеу үшін жіберілді. Жағалаудағы қорғанысты қамтамасыз ететін бөлімдер де теңізде көптеген кемелердің пайда болғанын хабарлады. Күн шығу алдында сағат 06:00-де одақтас әскери-теңіз күштерінің бомбалауы басталды, 35 минуттан кейін АҚШ танктері мен жаяу әскердің бірінші толқыны жағаға қонды, ал ауыр нығайтылған бекіністерден атыс жауды. Таң бойы американдықтар жағада ауыр шығынға ұшырады, бірақ сағат 13:00-ге қарай американдық әскерлердің топтары маңызды бекіністерді басып алды, жағажайға қарап тұрған биік жерлерге жетіп, бірнеше жағажайдан шығу жолдарын ашты. Сағат 15:00 шамасында 916-шы гренадерлік полк Коллевиль-сюр-Мер аймағынан қарсы шабуыл жасады, бірақ қайтадан шегінуге мәжбүр болды. Шамамен сағат 17:00-де Сен-Лоран-сюр-Мер ауылы американдықтардың бақылауына көшті. 916-шы гренадерлік полк және басқа да бірліктер күні бойы Омаха жағалауына АҚШ-тың 1-ші және 29-шы дивизияларының қонуына қарсы тұрды, жағажайдың үстіндегі биік жерлерді бірнеше сағат бойы ұстап тұрды, ауыр шығын келтірді, бірақ соңында басылып қалды. 916-шы гренадерлік батальонының аман қалғандары және басқа да бөлімдер 7 маусымның таңертеңгі сағаттарында полковник Эрнст Готтың 6/7 маусым түнінде қайта басып алған позицияларды ұстай алмағаннан кейін шегінді.

The 352nd began its coastal duty by improving the beach obstacles, emplacing mined stakes and timber structures. This involved not only cutting and hauling timber from miles inland, but also driving stakes and piles deep into the sand. The first band of obstacles – about out from the waterline at high tide – consisted of 'Belgian Gates' – reinforced iron frames with supports that were built atop rollers. Next came a band of mined stakes and log ramps, meant to tear the bottoms out of landing craft or tip them over. Finally, there was a row of metal obstacles, including 'hedgehogs', made of steel rails. Although the Germans had attached mines to many of the obstacles, few of them were waterproofed, and corrosion had long since taken its toll of many of the explosive devices. By June 1944, many of the coastal strongpoints in their sector were still being manned by personnel from the 726th Infantry Regiment, of the neighboring 716th Division. As a tradeoff, one infantry battalion from the 352nd Division was placed under the command of the 716th Division to help shore up their defenses. In the 'Bayeux zone', 914th regiment was stationed in the west, 916th regiment was stationed in the east, while 915th regiment was in reserve to the south. The soldiers of the 916th and 726th Regiments occupied slit trenches, eight concrete bunkers, 35 pillboxes, six mortar pits, sites for 35 Nebelwerfer, (multi barrel rocket launchers) and 85 machine gun nests. The defenses were clustered in strongpoints. In the early hours of 6 June the first reports of Allied activity in the 352nd zone came from the Cotentin Peninsula and elements of the 915th Grenadier Regiment were dispatched to investigate, those units manning the defences on the coast also reported large numbers of vessels out to sea, and just before sunrise at 06:00 the allied naval bombardment began, ending 35 minutes later as US tanks and the first wave of infantry landed on the beach to a hail of fire from the heavily fortified strongpoints. Throughout the morning the Americans received heavy casualties on the beach but by 13:00 groups of US soldiers were in possession of key fortifications, had reached some heights overlooking the beach, and opened several beach exits. Just after 15:00 the 916th Grenadier Regiment counterattacked from the Colleville sur Mer area but was forced to fall back once again, at around 17:00 the village of St. Laurent sur Mer fell to the Americans. The 916th Grenadier Regiment and a mix of other units either already in place or brought forward throughout the day defended Omaha beach against the landings of the US 1st and 29th Divisions at Omaha Beach, holding the bluffs above the beach for several hours, inflicting heavy casualties, before being overwhelmed. The survivors of the 916 Grenadier battalion along with other units retreated in the morning hours of 7 June after the commander, Colonel Ernst Goth, could no longer hold the positions retaken in the night of 6/7 June.

Шабуылдан кейін

352-ші дивизия 1944 жылдың маусым және шілде айларындағы шайқастарда қирады, ал 30 шілдеге дейін ауыр шығындарға ұшырағаннан кейін дивизия ретінде әрекет етуге қабілетсіз деп есептелді, аман қалғандары түрлі жедел ұрыс топтарына және басқа дивизияларға біріктірілді. 1944 жылдың қыркүйегінде 352-ші халықтық гренадерлік дивизиясы ретінде қайта құрылып, Арденн шайқасына қатысты. Содан кейін Трир және Мозель маңында қорғаныс шайқастарында болды, 1945 жылдың наурыз айының ортасында тағы да белсенді дивизия болуға жеткіліксіз күшті емес деп танылды, тек қалдықтары Вормс қаласынан Рейн арқылы қашып үлкерді. Сәуір айының ортасында соңғы рет майдандық топ ретінде қайта құрылып, Дармштадт маңында жасырынды.

Вернер Плюскат

Майор Вернер Плюскат, Корнелиус Райанның "Ең ұзақ күн" кітабында және сол аттас фильмде суреттелген, 352-ші артиллерия полкінде (Artillerie Regiment) қызмет етті және оқ-дәрісі бітіп қалғанша Омаха жағалауына оқ атты. Ол шығыс жақтан жағалаудың үстінде орналасқан "WN59 – Resistance Point 59" нысанында алдынғы бақылаушы болды.