Кіріспе

Бауыр өндіретін глобулярлы ақуыздың түрі, сүтқоректілер альбуминінің отбасы. Сером альбумині, көбінесе қан альбумині деп аталады, омыртқалы жануарлардың қанында табылған альбумин (глобулярлы ақуыздың бір түрі). Адам сером альбумині ALB генімен кодталады. Басқа сүтқоректілердің түрлері, мысалы, сиыр сером альбумині химиялық құрамы жағынан ұқсас. Сером альбуминін бауыр өндіреді, ол қан плазмасында еріген күйде болады және сүтқоректілердегі ең көп кездесетін қан ақуызы болып табылады. Альбумин қан тамырлары мен дене тіндері арасындағы дене сұйықтықтарының дұрыс таралуын қамтамасыз ететін онкотикалық қысымды сақтауда маңызды рөл атқарады; альбумин болмаса, қан тамырларындағы жоғары қысым тіндерге артық сұйықтық шығуына себеп болады. Бұдан өзге, альбумин бірнеше гидрофобты стероид гормондарын бейтарап байланыс арқылы тасымалдайды, сондай-ақ гемин мен май қышқылдарын тасымалдаушы ақуыз ретінде жұмыс істейді. Қан сарысуындағы альбуминнің мөлшерінің артық немесе жеткіліксіз болуы денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Альбуминнің зәрде болуы көбінесе бүйрек ауруының белгісі. Кейде, ұзақ тұрғаннан кейін дені сау адамдардың зәрінде де альбумин табылуы мүмкін (постуральді альбуминурия).

Функция

Альбумин қандағы стероидтар, май қышқылдары және қалқанша безі гормондарының тасымалдаушысы ретінде негізгі қызмет атқарады және плазманың онкотикалық қысымы (коллоидты-осмотикалық қысым деп те аталады) арқылы жасушадан тыс сұйықтық көлемін тұрақтандыруда маңызды рөл торады. Кішкентай жануарлардың (мысалы, егеуқұйрықтардың) қан қысымы төмен болғандықтан, оны теңдестіру үшін оларға азырақ онкотикалық қысым қажет, демек, сұйықтықтың дұрыс таралуын сақтау үшін азырақ альбумин қажет. Аниондық ақуыз ретінде альбумин қан сарысуындағы кальцийге оңай байланысады және плазмадағы кальций деңгейіне үлкен үлес қосады. Сондықтан, клиникалық қолданыста гипоальбуминемия немесе гиперальбуминемия болған жағдайда сарысудың жалпы кальций концентрациясын сәйкесінше жоғарылату немесе төмендету қажет (өлшенген сарысудың жалпы кальций концентрациясы альбумин концентрациясы 4 г/дл-ден төмен болғандағы әрбір бірлікке 0,8 мг/дл-ға төмендейді).

Синтез

Альбумин бауырда препроальбумин түрінде синтезделеді, оның N-терминальды пептиді бар, бұл пептид жаңа түзілген белок қабыршақты эндоплазмалық тордан босатылар алдында алынып тасталады. Соның нәтижесінде пайда болатын проальбумин, Гольджи аппаратындағы көпіршіктерде ыдырайды және секрецияланатын альбуминге айналады.

Түрлері

Серомдық альбумин сүтқоректілерде кеңінен таралған. Адам нұсқасы – адам сарысуы альбумині. Ірі қара малдың сарысуы альбумині, немесе BSA, иммунодиагностикалық процедураларда, клиникалық химиялық реагенттерде, жасуша мәдениеті ортасында, ақуыз химиясы зерттеулерінде (оның ішінде удың токсикалық әсерін зерттеуде) және молекулалық биология зертханаларында (көбінесе оның спецификалық емес ақуыз байланысу қасиеттерін пайдалану үшін) жиі қолданылады.