Кіріспе

Блиш бұғаттауышының түрі

Блиш бұғаттауышы – Джон Белл Блиш жасаған доңғалақтың құлыптау механизмі. Оның болжамы бойынша, өте жоғары қысымда әртүрлі металдар қозғалысқа қарсы күш көрсетеді, бұл күш үйкеліс заңдарымен болжанғаннан артық болады. Қазіргі инженерлік терминологияда бұл статикалық үйкеліс немесе жабысу күші деп аталатын құбылыстың ең жоғары дәрежесі болып табылады. Оның құлыптау механизмі алғаш рет Томпсон автоматтарында қолданылды. Бүгінде бұл қарудың жұмыс істеу принципі ретінде тиімді емес деп есептеледі, себебі оның қарудың жұмысына және қызмет етуіне ешқандай әсері жоқ. Сондықтан, теориялық тұрғыдан оны қолданған қарулар Блиш бұғаттауышының принципі бойынша емес, кері импульстің күшімен жұмыс істейді.

Өнертабыс

Блиш құлыпты Джон Блиштің ірі теңіздік зеңбіректерді бақылауынан туындады. Ол теңіз зеңбіректерінің үзіліс жіптері бар артқы бөліктерінің толық зарядталғанда жабылып қалатынын, ал жеңіл зарядталғанда бұралып ашылатынын байқады. Ол әртүрлі металдардың өте жоғары қысымға ұшырағанда бір-біріне жабысуға бейім екенін түйіндеді. Бұл принцип металлдардың жабысуының Блиш принципі деп аталды. Блиш осы теорияны кешіктірілген кері соққы механизмінде пайдаланды. Ол кешіктіру механизмі ретінде қарапайым клин қолданған жұмыс үлгісін жасады және 1915 жылдың 9 наурызында патент алды. Патенттелгеніне және Томпсон автоматтарында қолданылғанына қарамастан, Блиш принципі ғылыми тұрғыдан аз қолдау тапты. Екінші дүниежүзілік соғыстағы M1 Томпсон автоматтарының жаңартылған нұсқасында, .45 ACP патронымен қарудың жұмысына ешқандай маңызды өзгеріс енгізбей, Блиш құлыптағыш блогы алынып тасталды. Блиш принципі .45 Remington–Thompson және .30 Carbine патрондарын пайдаланған Томпсон прототиптерінде кешіктіруді қамтамасыз етті, олардың қысымы .45 ACP патронынан жоғары болды. .30 06 Springfield сияқты жоғары қуатты мылтық патрондарымен, Блиш принципі ұсынған кешіктіру, атылған патрон корпустарын қауіпті түрде шығарудың алдын алуға жеткіліксіз болды. 1920 жылдары Томпсон, Colt және BSA компаниялары Блиш принципін қолданып жасаған автоматтары прототиптік немесе сынақ кезеңінен асып кетпеді.

Қолданбалар

Блиш кілтінің ең танымал қолданылуы Томпсон автоматтары мен Томпсон автоматтары болды. Бірнеше инженер автоматтарының кідіріліп соққы беру механизмінен гөрі, жабысу арқылы бұғатталатын механизм ретінде жұмыс істейтініне күдік келтірді. Кейбір мамандар, мысалы Джулиан Хатчер, автоматтарында қолданылатын Блиш кілтінің нақты бұғаттау функциясын атқармайды деп санайтын. Шындығында, автоматтары сәтті түрде қарапайым blowback қару ретінде қайта жасалды (M1/M1A1). Жүйенің кез келген нақты артықшылықтары құрылғымен байланысты өндіріс бағасының артуынан әлдеқайда басым болды. Сонымен қатар, Томпсон автоматтарындағы H пішіндес қола кілт, иінтіректің иінтіреу механизмін иінтіректің корпусына қосады; Блиш кілтінің дұрыс орнатылмауы Томпсонды ату кезінде жұмыс істемейтін етеді.